Ellis Marsalis

Oprac. Ewa Kałużna, Fot. Jam Base


Ellis Marsalis fot. Jam Base

1 kwietnia 2020, zmarł w Nowym Orleanie, w wieku 85 lat, wskutek zakażenia Covid-19, amerykański pianista i wybitny pedagog jazzowy, nestor nowoorleandzkiego klanu muzycznego. Jego dwaj synowie, Branford i Wynton, odnieśli największy sukces na światowej scenie jazzowej,

ELLIS MARSALIS

(ur. 14 listopada 1934, zm. 1 kwietnia 2020).

R.I.P. [*]

Jeśli poezja jest destylowaną esencją prozy, to Ellis Marsalis był rzadkim poetą fortepianu.
Był jednym z najjaśniejszych świateł na muzycznym horyzoncie.

Brzmi to zwyczajnie, a jednak niewielu osiąga szczyt, a jeśli to już zdarza się, zajmuje bardzo dużo czasu – nie tylko na rozwijanie umiejętności, jakie każdy muzyk musi posiadać, by osiągnąć doskonałość, ale, co ważniejsze, dużo czasu na przemyślenia i refleksję.

Tylko wtedy, i bardzo rzadko, można osiągnąć ideał. Ellis Marsalis wykorzystał w pełni swój czas
(Paul Lentz).

Ellis Marsalis urodził się w Nowym Orleanie. On i jego żona, Delores Ferdinand, mieli sześciu synów – Branforda, Wyntona, Ellisa III, Delfeayo, Mboya Kinyattę i Jasona. Muzykami jazzowymi są Branford – saksofonista, Wynton – trębacz i dyrektor artystyczny Jazz at Lincoln Center w Nowym Jorku, Delfeayo – puzonista i producent muzyczny, oraz Jason – perkusista. Z kolei, Ellis III jest poetą, fotografikiem i inżynierem sieci informatycznych, a Mboya Kinyatta pracuje przy obsłudze technicznej nagrań muzycznych.

W szkole średniej, Ellis grał na saksofonie, jednak zamienił instrument na fortepian podczas studiów muzyki klasycznej na Dillard University, który ukończył w 1955. Później uczęszczał do Loyola University New Orleans.
W latach 50. i 60. Ellis współpracował z Edem Blackwellem, Cannonbalem Adderleyem, Natem Adderleyem i Alem Hirtem.

W latach 70. wykładał w New Orleans Center for Creative Arts. Jego uczniami byli wówczas m.in. Terence Blanchard, Harry Connick Jr., Donald Harrison, Kent Jordan, Marlon Jordan i Nicholas Payton.
Podejście dydaktyczne Marsalisa, w połączeniu z zainteresowaniem filozofią, zachęcało jego uczniów do samodzielnego odkrywania muzyki poprzez eksperymenty i bardzo uważne słuchanie.

Jako wybitny pedagog wyższych uczelni New Orleans Center for Creative Arts, University of New Orleans i Xavier University of Louisiana, Ellis Marsalis znacząco wpłynął na kariery niezliczonych muzyków, w tym Terence’a Blancharda, Harry’ego Connicka Jr., Nicholasa Paytona, a także czterech własnych synów – Wyntona, Branforda, Delfeayo i Jasona.

W 2001 Ellis Marsalis przeszedł na emeryturę.
W maju 2007 otrzymał doktorat honoris causa Tulane University, za wkład w jazz i edukację muzyczną.
7 grudnia 2008 został wprowadzony do The Louisiana Music Hall of Fame.
W 2011 Marsalis i jego synowie byli odbiorcami zbiorowej nagrody, najwyższego wyróżnienia w amerykańskim jazzie – NEA Jazz Masters Award.

Na jego cześć zostało nazwane centrum muzyczne Ellis Marsalis Center for Music at Musicians ‚Village w Nowym Orleanie.

W 2010 formacja The Marsalis Family wydała album koncertowy „Music Redeems„, który został nagrany w The John F. Kennedy Center for the Performing Arts w Waszyngtonie, w ramach Duke Ellington Jazz Festival.
Wszystkie wpływy ze sprzedaży albumu trafiają bezpośrednio do Ellis Marsalis Center for Music:
Ellis Marsalis, Harry Connick – piano
Branford Marsalis – tenor sax, soprano sax
Delfeayo Marsalis – trombone
Wynton Marsalis – trumpet
Jason Marsalis – whistle, vibraphone, drums
Eric Revis – bass
Herlin Riley – drums
„The 2nd Line” from „Music Redeems” 2010

Ellis Marsalis był członkiem bractwa Phi Mu Alpha Sinfonia Fraternity of America ΦΜΑ, skupiającego mężczyzn, mających największe zasługi na polu muzyki.
W 2015 ΦΜΑ ogłosiła, że Ellis Marsalis otrzymał tytuł Sinfonia’s 24th Man of Music – najwyższy zaszczyt, przyznawany przez bractwo jego członkom za rozwój muzyki w Ameryce, poprzez wykonywanie, komponowanie lub inną działalność muzyczną.

Mimo, iż Ellis Marsalis unikał blichtru scenicznego i sławy, skupiając się głównie na pracy pedagogicznej, to nagrał jednak ponad 20 własnych albumów, a także pojawił się na płytach wielu innych muzyków.
Współtworzył zespoły: Ellis Marsalis and the UAB SuperJazz Big Band, Ellis Marsalis Trio, Nat Adderley Sextet, The Ellis Marsalis Quartet, The Ellis Marsalis Quintet, The Marsalis Family.
Dyskografia:
Jako lider:
1978 Solo Piano Reflections

1982 Fathers and Sons – Wynton Marsalis, Branford Marsalis, Ellis Marsalis / Chico Freeman, Von Freeman
1985 Syndrome
1985 Homecoming with Eddie Harris

1986 Piano in E
1989 A Night at Snug Harbor, New Orleans

1990 Ellis Marsalis Trio

1990 Return to the Wide Open Spaces – David Fathead Newman, Ellis Marsalis, Cornell Dupree
1991 King Midas and the Golden Touch – Ellis Marsalis, Yo-Yo Ma, Michael Caine
1991 Jazzy Wonderland

1991 Heart of Gold

1991 Piano In E/Solo Piano

1993 Whistle Stop

1994 Joe Cool’s Blues – Ellis Marsalis, Wynton Marsalis

1996 Loved Ones – Ellis Marsalis, Branford Marsalis

1997 The Classic
1998 Twelve’s It

1999 Duke in Blue

1999 Jodi ‎- Wynton Marsalis feat. Art Blakey, Ellis Marsalis

2000 Afternoon Session

2005 Ruminations in New York

2008 An Open Letter to Thelonious

2010 Music Redeems – Tha Marsalis Family

2011 A New Orleans Christmas Carol

2012 Pure Pleasure for the Piano – Ellis Marsalis, Makoto Ozone

2013 On the First Occasion
2017 Live at The 2017 New Orleans Jazz & Heritage Festival

2018 The Ellis Marsalis Quintet Plays the Music of Ellis Marsalis
2018 An 80th Birthday Celebration!

Jako sideman lub gość, brał udział w nagraniach:
Branforda Marsalisa (Royal Garden Blues 1986, Romare Bearden Revealed 2003)
Delfeayo Marsalisa (Musashi 1996, The Last Southern Gentlemen 2014)
Wyntona Marsalisa (Wynton Marsalis 1982, J Mood 1986, Standard Time, Vol. 3: The Resolution of Romance 1990)
The Marsalis Family (Marsalis Family: A Jazz Celebration 2002, Music Redeems 2010)
Irvina Mayfielda (Irvin Mayfield 1998, How Passion Falls 2001, Love Songs, Ballads, and Standards 2008, A Love Letter to New Orleans 2011)
Kermita Ruffinsa (World on a String 1992, Hold on Tight 1996)
Dave’a Younga (Two by Two 1995, Two by Two Vol. 2 1996, Side by Side Vol. 3 1996)
American Jazz Quintet (From Bad to Badder 1987, In the Beginning 1996)
a także takich muzyków, jak Nat Adderley, Ed Blackwell, Steve Masakowski, Michael Caine, Rich Matteson, David Fathead Newman, Cornell Dupree, Art Tatum, Marcus Roberts, Harry Connick Jr., Harold Battiste, Gerald Wilson, Wessell Anderson, Jimmi Cobb, Snooks Eaglin, David Benoit, Irma Thomas, Scotty Barnhart oraz Count Basie Orchestra i Preservation Hall Jazz Band.

Najnowszy album Ellisa Marsalisa ukazał się w 2018 – „An 80th Birthday Celebration!„. Jest to dwupłytowe koncertowe wydawnictwo, nagrane w Nowym Jorku w 2014, z okazji 80. urodzin Ellisa, w składzie:
Ellis Marsalis – piano
Derek Douget – soprano sax, tenor sax
Jason Stewart – bass
Herlin Riley – drums, percussion
Jazz at Lincoln Center Orchestra
Album Trailer

Album Making Of

Happy Birthday” z albumu „An 80th Birthday Celebration!”, Live 2014

Ellis Marsalis zmarł w szpitalu w Nowym Orleanie, 1 kwietnia 2020, w wyniku powikłań po zakażeniu wirusem Covid-19.

Muzyk był hospitalizowany i przebadany na koronawirusa, ale wynik nie był jeszcze dostępny w środę rano, 1 kwietnia 2020, o czym poinformował członek rodziny, Eric Paulsen.
W swoim oświadczeniu późnym wieczorem 1 kwietnia 2020, burmistrz Nowego Orleanu, LaToya Cantrell, poinformowała, że miasto właśnie straciło legendę jazzu:

Był prekursorem tego, co mamy na myśli, gdy mówimy o jazzie w Nowym Orleanie.
Był nauczycielem, ojcem i ikoną. Słowa nie wystarczą, by opisać muzykę, radość i cud, jaki dał światu. Ta strata głęboko nas porusza
„.

R.I.P. [*]

Posłuchajmy:
Ellis Marsalis & Wynton Marsalis – „Mozartin”, Live @ Fuji Jazz Festival with Blue Note 1990
Ellis Marsalis – piano
Wynton Marsalis – trumpet
Reginald Veal – bass
Clerence Penn – drums

The Marsalis Family – „Swinging´at the Haven”, Live 2011
Ellis Marsalis
– piano
Branford Marsalis – tenor sax
Delfeayo Marsalis – trombone
Wynton Marsalis – trumpet
Jason Marsalis – drums
Eric Revis – bass

Ellis Marsalis Quartet – Live @ The New Orleans Jazz & Heritage
Festival 2012

Ellis Marsalis – piano
Derek Douget – soprano sax, tenor sax
Jason Stewart – bass
Darrian Douglas – drums

Ellis Marsalis Quintet – Live at Dizzy’s 2016

Ellis Marsalis – piano
Derek Douget – soprano sax, tenor sax
Ashlin Parker – trumpet
Jason Stewart – bass
Gerald Watkins – drums

Ellis Marsalis Trio – Live @ the New Orleans Jazz & Heritage Center, 2018

Ellis Marsalis Family Tribute – „Tell Me”, Live @ Jazz Tent, New Orleans Jazz & Heritage Festival 2019

Ellis Marsalis, jazz master and musical family patriarch, dies at 85

Honoring Ellis Marsalis RIP 2020