6. TYRMAND 1944. Norwegia, obóz


Oprac. Andrzej Rumianowski


Rok 2020, uchwałą Sejmu RP, ustanowiony został Rokiem Leopolda Tyrmanda

16 maja 2020 roku przypada setna rocznica urodzin Leopolda Tyrmanda, zaś 19 marca 2020. minęła 35. rocznica jego śmierci. Leopold Tyrmand to pisarz, literat, a także niestrudzony popularyzator jazzu. Jest patronem Fundacja Muzeum Jazzu przy Polskiej YMCA. Z okazji Roku Leopolda Tyrmanda, Muzeum Jazzu przedstawia wystawę internetową pt. Stulecie urodzin Leopolda Tyrmanda, wykonaną w oparciu o materiały zgromadzone w Cyfrowym Archiwum Muzeum Jazzu, dzięki ofiarności Matthew Tyrmanda, Mary Ellen TyrmandJerzego Dudusia Matuszkiewicza, we współpracy z Marcelem Woźniakiem, biografem Leopolda TyrmandaPawłem Brodowskim, redaktorem naczelnym Jazz Forum.


Podróż koleją dwóch przyjaciół w pierwszej połowie 1944 roku. Rys. Andrzej Rumianowski


W czerwcu 1944 roku dwudziestokilkulatkowie, dotarli koleją do Szczecina, aby jako marynarze popłynąć do Szwecji.

Na miejscu okazało się, że statki do Szwecji nie wypływają ze Szczecina, tylko z Gdańska.

Za dwa dni byli w Gdańsku.


Zaświadczenie o pracy na pokładzie Charlotte Cords.
Archiwum Hoovera


Leopold Tyrmand i Peter von Diggle zostali przyjęci do pracy na dwóch różnych statkach, płynących do Szwecji:

- Leopold na statku „Charlotta Cords”, płynącym z węglem do Lulea,

- Piotr na „Helli” z cementem do do Göteborga.

Koledzy umówili się na spotkanie w Sztokholmie.


Podróż Leopolda Tyrmanda na pokładzie „Charlotta Cords” Rys. Andrzej Rumianowski


Zbliżał się koniec wojny, sytuacja militarna w Europie zmieniała się z dnia na dzień.

Kapitan statku „Charlotta Cords”, z Leopoldem Tyrmandem na pokładzie, dostał rozkaz zmiany kursu z Lulei, w północno-wschodniej niepodległej Szwecji na Bergen południowo-zachodniej, zajętej przez Niemców, Norwegii.

Tyrmand płynąc niemieckim statkiem do Bergen, oddalając się od Sztokholmu, gdzie umówił się z Piotrem, w porcie Stavanger podjął decyzję ucieczki.

W Stavanger Leopold Tyrmand został schwytany przez Niemców i osadzony w obozie koncentracyjnym w Grini, pod Oslo.


Rejestr więźniów Obozu Koncentracyjnego w Grini z 1944 roku, z nazwiskiem Leopolda Tyrmanda
Archiwum Hoovera


Leopold Tyrmand w Obozie Koncentracyjnym w Grini przebywał od 12 września do 18 grudnia 1944 roku.

W tym obozie Tyrmand doczekał końca wojny.


Fotografia z lat 80.
Archiwa Hoovera

Pamiątkowy pierścień z Obozu Koncentracyjnego w Grini, Tyrmand nie rozstawał się z nim nigdy.

To jest fotografia z lat 80-tych.