Alice Coltrane

„Universal Consciousness” z 1971

Oprac. Ewa Kałużna. Fot. alicecoltrane.com / Pinterest / last.fm / 2006 (Joe Alper)

Alice Coltrane

Alice Coltrane

John & Alice Coltrane

Alice & John Coltrane
Fot. Joe Alper

Alice & John Coltrane

John Coltrane, Alice Coltrane, Pharoah Sanders, Jimmy Garrison and Rashied Ali at the Village Vanguard, New York 1966

Alice Coltrane

Alice Coltrane

Alice Coltrane

 
WIELKA MIŁOŚĆ i WIELKA MUZYKA…

ALICE COLTRANE

(właśc. Alice McLeod;
ur. 27 sierpnia 1937,
zm. 12 stycznia 2007),

amerykańska pianistka, harfistka i kompozytorka jazzowa, druga żona Johna Coltrane’a, matka saksofonisty Raviego Coltrane’a, jedna z niewielu harfistek w historii jazzu, profesjonalna jazzwoman, liderka zespołu muzycznego, co było i jest w tej dziedzinie rzadkością.

Znana była także, jako Turiyasangitananda lub Turiya Alice Coltrane, ze względu na przyjęte przez nią nazwisko, zapisywane w Sanskrycie.

Zmarła w wieku 69 lat, z powodu niewydolności oddechowej. Przeżyła swojego męża, Johna Coltrane’a, o równe 40 lat. W okresie 1965-1967 nagrała z Johnem 7 płyt, odbyli też wspólnie wiele tras koncertowych.

POCZĄTKI

Alice MacLeod urodziła się w Detroit. Dorastała w muzycznym domu. Jej matka, Anna McLeod, była członkinią chóru w kościele, a jej przyrodni brat, Ernest Farrow, został uznanym basistą jazzowym. Dzięki zachęcie Ernesta, Alice w wieku 7 lat zaczęła zgłębiać tajniki muzyki klasycznej na fortepianie.

W młodości, zapowiadała się na obiecującą pianistkę bebopową. Występowała w klubach muzycznych rodzinnego Detroit, w zespołach saksofonisty Yusefa Lateefa oraz gitarzysty Kenny’ego Burrella.

PARYŻ

Mając 22 lata, w 1959, wyjechała do Paryża, gdzie studiowała muzykę klasyczną i jazz, m.in. razem z Budem Powellem.

Pracowała także jako pianistka w Blue Note Jazz Club w Paryżu:
Alice MacLeod – Live @ Blue Note Jazz Club, Paris, France, January 9th, 1960
Alice MacLeod – piano
Al King – bass
Don Brown – drums


W Blue Note w Paryżu Alice wystąpiła dla francuskiej telewizji, razem z kwintetem słynnego saksofonisty-samouka, Eliego Lucky Thompsona, którego poznała jeszcze w Detroit, gdzie czasem razem grywali. Thompson od 1956 mieszkał w Paryżu:
Lucky Thompson Quintet – Live in Blue Note, Paris 1960
Lucky Thompson – sax
Alice MacLeod – piano
Pierre Michelot – bass
Kenny Clarke – drums

DAVIS & COLTRANE w PARYŻU

W tym czasie, w Paryżu gościli także Miles Davis i John Coltrane. Było to na krótko przed odejściem Coltrane’a z zespołu Davisa. John Coltrane pozostał z Milesem do kwietnia 1960.

Krytycy byli mocno podzieleni w ocenach Coltrane’a, który radykalnie zmienił styl. Również publiczność była zakłopotana. We Francji, podczas ostatniej trasy z Davisem, Coltrane został wygwizdany:
Miles Davis & John Coltrane – „All of You”, Live in Paris 1960, Audio

Miles Davis Quintet & John Coltrane – „Bye, Bye, Blackbird”, Live in Paris 1960, Audio

Na początku lat 60., instrumentaliści, związani z free jazzem, zaczęli wykraczać poza afroamerykańską tradycję, nawiązując bezpośrednio do afrykańskich i azjatyckich tradycji muzycznych. Poeta Ronald Milner opisał Coltrane’a, jako muzyka, który „unicestwił wszystkie zachodnie wpływy”.

Powszechnie wiadomo, że Coltrane był bardzo zainteresowany muzyką hinduską, prowadził obszerną korespondencję z Ravim Shankarem.

KENNY HAGOOD

W 1960 w Paryżu Alice McLeod wyszła za mąż, za amerykańskiego wokalistę jazzowego, Kenny’ego „Pancho” Hagooda, który wtedy na stałe mieszkał we Francji. Miała z nim córkę.

Małżeństwo skończyło się bardzo szybko, ze względu na rozwijające się uzależnienie Hagooda od heroiny.

Alice została zmuszona do powrotu z córką do rodzinnego Detroit.

Kontynuowała tam granie jazzu, m.in. z wibrafonistą Terrym Pollardem.

W latach 1962-1963 grała w kwartecie Terry’ego Gibbsa. Pojawiła się na trzech albumach Gibbsa, w tym na „Terry Gibbs Plays Jewish Melodies in Jazztime” z 1963, wtedy jeszcze jako Alice McLeod

JOHN COLTRANE

W 1963 Alice poznała swojego przyszłego męża, saksofonistę jazzowego, Johna Coltrane’a. Szybko zamieszkali razem.

Ślub wzięli dopiero w 1966, po tym, jak John uzyskał rozwód z poprzednią żoną, Naimą.

Alice i John mieli trójkę dzieci – Johna Jr., Raviego i Oranyana (Orana). Dwóch z nich urodziło się jeszcze zanim para pobrała się, tj. w czasie, gdy John pozostawał nadal w formalnym związku z Naimą.

Według muzyka i literata, Petera Lavezzoli, „Alicja wniosła szczęście i stabilność w życie Johna, nie tylko dlatego, że mieli dzieci, ale także dlatego, że podzielali wiele tych samych duchowych wierzeń, w szczególności wspólne zainteresowanie filozofią hinduską. Poza tym, Alice rozumiała, co to znaczy być profesjonalnym muzykiem”.

CLASSIC QUARTET – „A LOVE SUPREME” 1964

W grudniu 1964 słynny klasyczny kwartet, The Classic Quartet, Johna Coltrane’a wyprodukował najlepiej sprzedający się album – „A Love Supreme”. Była to kulminacja większości dotychczasowych prac Coltrane’a.

4-częściowa suita „A Love Supreme” była odą do wiary i miłości, i została nagrana przez Johna pod dużym wpływem Alice. Składała się z czterech części:
Part I – „Acknowledgement”
Part II – „Resolution”
Part III – „Pursuance”
Part IV – „Psalm”
John Coltrane – soprano sax, tenor sax, vocals
McCoy Tyner – piano
Jimmy Garrison – bass
Elvin Jones – drums
„A Love Supreme” – Full Album 1964

Duchowe rozterki charakteryzowały wiele kompozycji Coltrane’a, co można prześledzić na podstawie tytułów – „Ascension”, „Meditations”, „Om”, „Selflessness”, „Amen”, „Ascent”, „Attaining”, „Dear Lord”, „Prayer and Meditation Suite”, „The Father and the Son and the Holy Ghost”.

Czwarta część suity, ponad 7-minutowy „Psalm”, była oprawą muzyczną do oryginalnego wiersza do Boga, napisanego przez Coltrane’a. Coltrane zagrał tu prawie dokładnie jedną nutę do każdej sylaby wiersza, i opierał swoje frazy muzyczne na poszczególnych słowach:
„Psalm” from „A Love Supreme” 1964

Kwartet grał na żywo „A Love Supreme” tylko raz – w lipcu 1965 we Francji, podczas Festival de Jazz de Antibes, co zostało uwiecznione na płycie:
„A Love Supreme Live In Concert” – Live in Antibes, France 1965, Audio

LSD w TLE „KOSMICZNEJ” TWÓRCZOŚCI COLTRANE’A

Istnieją spekulacje, że w 1965 Coltrane zaczął używać LSD, informując o „kosmicznej transcendencji” swojej twórczości. Opowiadał o „kosmicznych dźwiękach”, „wyższych wymiarach”, „poziomach astralnych” i „innych światach”.

W tym czasie, wykazywał rosnące zainteresowanie awangardowym jazzem Ornette’a Colemana, Alberta Aylera, Sun Ra i innych. Promował też młodych muzyków free-jazzowych, jak Archie Shepp.

Pod wpływem Coltrane’a, wydawnictwo Impulse! stało się wiodącą free-jazzową wytwórnią płytową.

Po nagraniu „A Love Supreme”, w muzyce Coltrane’a styl Aylera stał jeszcze bardziej widoczny.

Seria nagrań z klasycznym kwartetem pokazuje, że gra Coltrane’a była coraz bardziej abstrakcyjna, z większym włączeniem multifonii, alikwotów i rejestru altissimo, a także zmutowanego powrotu do jego słynnych „arkuszy dźwiękowych”.

W studiu, John prawie zrezygnował z sopranu, by skoncentrować się na saksofonie tenorowym. Jego kwartet również grał ze wzrastającą swobodą.

Saksofonista jazzowy Albert Ayler powiedział kiedyś o latach 60., współczesnych zarówno Aylerowi, jak Coltrane’owi i Sandersowi: „Trane był ojcem, Pharoah – synem, ja byłem duchem świętym”. Ten saksofonowy triumwirat do dziś inspiruje kolejnych muzyków, szczególnie Kamasi Washingtona, ale duchowo niespokojny Coltrane na zawsze pozostanie mistrzem nad mistrzami w tej dziedzinie.

„ASCENSION” 1965

W czerwcu 1965 Coltrane wszedł do studia Van Geldera, razem z dziesięcioma muzykami, by nagrać „Ascension” – 40-minutowy utwór, zawierający solówki młodych muzyków awangardowych, podobnie, jak i Coltrane’a. W składzie znalazło się wówczas dwóch alcistów, trzech tenorzystów i dwóch trębaczy. Na fortepianie grał McCoy Tyner. Album był kontrowersyjny, przede wszystkim ze względu na zbiorowe improwizacje:
John Coltrane, Pharoah Sanders, Archie Shepp – tenor sax
Marion Brown, John Tchicai – alto sax
Freddie Hubbard, Dewey Johnson – trumpet
McCoy Tyner – piano
Art Davis, Jimmy Garrison – bass
Elvin Jones – drums
„Ascension” – Full Album 1965

KONIEC KLASYCZNEGO KWARTETU COLTRANE’A

We wrześniu 1965 Coltrane zaprosił do zespołu na stałe Pharoaha Sandersa. Regularnie powiększał grupę o innych muzyków free-jazzowych. Rashied Ali dołączył jako drugi perkusista, obok Elvina Jonesa.

To był koniec słynnego klasycznego kwartetu Coltrane’a.

McCoy Tyner opuścił zespół wkrótce po nagraniu płyty „First Meditations” we wrześniu 1966, twierdząc, że nie jest w stanie usłyszeć samego siebie ponad dwoma perkusistami. Elvin Jones odszedł na początku 1966, niezadowolony z dzielenia obowiązków perkusyjnych z Rashieden Ali.

Zarówno Tyner, jak i Jones wyrazili rozczarowanie z powodu nowego kierunku muzycznego Coltrane’a.

NEW QUINTET with ALICE

Alice zastąpiła w zespole męża pianistę, McCoy Tynera.

Po odejściu Jonesa i Tynera, Coltrane poprowadził nowy kwintet, z Pharoahem Sandersem na saksofonie tenorowym i flecie, żoną Alice Coltrane na fortepianie, Jimmym Garrisonem na kontrabasie, i Rashiedem Ali na perkusji.

Podczas tras koncertowych, zespół znany był z bardzo długich wersji utworów, z których wiele trwało ponad 30 minut, a czasem godzinę. Koncertowe solówki poszczególnych członków zespołu zwykle trwały dłużej niż piętnaście minut.

„LIVE at VILLAGE VANGUARD AGAIN!” 1966

Kwintet można usłyszeć na kilku nagraniach koncertowych z 1966, w tym na płycie „Live at the Village Vanguard Again!”, z koncertu w klubie Village Vanguard w Nowym Jorku, w maju 1966. Coltrane zagrał w stylu free-jazzowym, który charakteryzował ostatnie lata jego życia.

Nagranie zawierało utwory „Naima”,”My Favorite Things”, oraz solo na basie Jimmy’ego Garrisona w „Introduction to My Favorite Things”. Dodatkowo, pojawił się perkusjonista, Emanuel Rahim:
John Coltrane – soprano sax, tenor sax, bass clarinet, flute
Pharoah Sanders – tenor sax, flute
Alice Coltrane – piano
Jimmy Garrison – bass
Emanuel Rahim – percussion
Rashied Ali – drums
„Naima” from „Live at the Village Vanguard Again!” 1966

„Live at the Village Vanguard Again!” – Full Album 1966

„LIVE in JAPAN” 1966

Zestaw „Live in Japan”, nagrany został na żywo, w lipcu 1966, podczas jedynej japońskiej trasy kwintetu Coltrane’a, obejmującej występy w dwóch tokijskich salach koncertowych – Shinjuku Kosei Nenkin Hall i Sankei Hall.

Coltrane i jego kwintet zostali zaproszeni na trasę koncertową po Japonii, gdyż, według japońskiego magazynu jazzowego „Swing Journal”, Coltrane był wóczas najpopularniejszym muzykiem w Japonii, z albumami, sprzedanymi tam w liczbie 30 tys. egzemplarzy każdy.

Członkowie grupy przylecieli samolotem do Tokio 8 lipca 1966, i byli traktowani jak dygnitarze – kilka tysięcy fanów witało samolot.

Harmonogram grupy był wyczerpujący, i obejmował 17 koncertów w ciągu 14 dni.

Podczas trasy, wielu japońskich muzyków jazzowych zasiadało na scenie z grupą Coltrane’a.

Coltrane i Sanders otrzymali saksofony altowe od Yamaha Company. To wyjaśnia niezwykłe, zarówno dla Coltrane’a, jak i Sandersa, użycie podczas występów tych właśnie instrumentów.

Pomimo wyczerpującej trasy, biograf Coltrane’a, Eric Nisenson, nazwał japońską trasę „wydarzeniem, które było prawdopodobnie największym triumfem życia Coltrane’a”.

Na tym etapie kariery, Coltrane był mocno uwikłany w awangardowy styl jazzu. Pharoah Sanders, który był innowatorem free jazzu, wywarł ogromny wpływ na grę Coltrane’a, poprzez techniczne wykorzystanie potężnych i gwałtownych wibracji instrumentów dętych. Obaj muzycy używali multifonii, alikwotów i innych rozszerzonych technik muzycznych.

Ben Ratliff tak opisał nagranie utworu „Peace on Earth”: „Coltrane pokazał technikę, która nigdy nie była bardziej oszałamiająca, z szybkimi przeskokami między harmonią, i z ekstremalną dynamiką – od łagodnych szeptów do rozciągniętego solo, gdzie John włożył w instrument tyle siły, że zabrzmiało tak, jakby saksofon miał za chwilę pęknąć”:

„Peace on Earth” from „Live in Japan” 1966

„My Favorite Things” from „Live in Japan” 1966

„EXPRESSION” 1967

Album „Expression” nagrywany był w lutym i marcu 1967, w Van Gelder Studio w Englewood Cliffs, w Nowym Jorku, w składzie:
John Coltrane – tenor sax, flute
Pharoah Sanders – flute, piccolo, tambourine
Alice Coltrane – piano
Jimmy Garrison – bass
Rashied Ali – drums.
Na albumie „Expression” po raz pierwszy pojawił się utwór „Offering”, który został ponownie wydany przez Alice w 1995, na albumie „Stellar Regions”, wraz z całą sesją z 15 lutego 1967.
„Expression” – Full Album 1967

CHOROBA JOHNA

Album „Expression” wydano we wrześniu 1967, w okolicach daty urodzin Coltrane’a, ale już po jego nieoczekiwanej śmierci w lipcu 1967. Było więc to pierwsze wydawnictwo pośmiertne Johna Coltrane’a.

Od połowy 1966 John Coltrane chorował na raka wątroby. Odwołał wszystkie koncerty.

W maju 1967 spędzał całe dnie, przesłuchując swoje ostatnie sesje nagraniowe do albumu „Expression”.

14 lipca 1967, trzy dni przed śmiercią, Coltrane spotkał się z producentem Bobem Thiele, by zamknąć sprawy, dotyczące albumu, i zasugerować tytuł – „Expression”:

OSTATNI WSPÓLNY KONCERT

23 kwietnia 1967 Alice zagrała na ostatnim zarejestrowanym koncercie Coltrane’a, w Olatunji Center of African Culture, w Nowym Jorku.

Koncert ukazał się na płycie dopiero w 2001, jako „The Olatunji Concert: The Last Live Recording”. Wystąpili:
John Coltrane – soprano sax, tenor sax
Pharoah Sanders – tenor sax
Alice Coltrane – piano
Jimmy Garrison – bass
Juma Santos – percussion
Algie DeWitt – Batá drum
Rashied Ali – drums.

Album zawierał krótkie „Introduction by Billy Taylor”, oraz dwa rozbudowane utwory – „Ogunde”, który Coltrane nagrał wcześniej również na album „Expresion”, oraz szczególnie długą, prawie 35-minutową wersję utworu „My Favorite Things”, który Coltrane regularnie wykonywał na żywo od 1960.

Nagranie zostało dokonane w celu wyemitowania w lokalnej stacji radiowej Billy’ego Taylora – WLIB.

„My Favorite Things” from „The Olatunji Concert: The Last Live Recording” 1967

„The Olatunji Concert: The Last Live Recording” – Full Album 1967

Koncert ten nie był jednak ostatnim koncertem Coltrane’a, a przedostatnim.

John zagrał jeszcze dwa tygodnie później, 7 maja 1967, tym razem w Baltimore. Ten koncert nie został, niestety, nigdzie zarejestrowany.

DYSKOGRAFIA ALICE COLTRANE z JOHNEM COLTRANE’EM

Alice pozostała w składzie zespołu męża do jego śmierci. Zdążyła nagrać z nim 7 płyt:
1965 Infinity (wyd. 1972)
1966 Live at the Village Vanguard Again!
1966 Cosmic Music (wyd. 1968)
1966 Live in Japan (wyd. 1973)
1967 Stellar Regions (wyd. 1995)
1967 Expression
1967 The Olatunji Concert: The Last Live Recording (wyd. 2001)

ŚMIERĆ JOHNA

Około miesiąc po koncercie 7 maja 1967 w Baltimore, mąż Alice zaczął narzekać na silne bóle brzucha.

John Coltrane zmarł 17 lipca 1967, w wieku 41 lat, na raka wątroby, spowodowanego najprawdopodobniej nadużywaniem alkoholu i narkotyków.

R.I.P. [*]

PO ŚMIERCI JOHNA

Po śmierci męża, Alice zaangażowała się w promocję jego dorobku.

Doprowadziła do wydania wielu niepublikowanych nagrań.

Kontrowersje budziło uzupełnianie przez nią niektórych nagrań Johna własnymi partiami harfy, a także smyczków, aranżowanych przez Ornette’a Colemana. Jej „ponowne wyobrażanie sobie” późnych dzieł męża, spotkało się z krytyką zarówno fanów, jak i krytyków. Na jego oryginalne utwory nakładała bujne tło orkiestrowe i dubbingowała partie sekcji rytmicznych, a także dogrywała nowe, własne solówki, na fortepian, organy, harfę, wibrafon czy timpani.

Odnosząc się do krytyki, jaką otrzymała na temat dogrywania i przeróbek, Alice Coltrane odpowiadała: „Niektórym nie podobało się dodawanie strun. Mówili: „Wiemy, że oryginalne nagranie nie miało strun, więc dlaczego teraz miałyby być? Czy mogłabyś zostawić to tak, jak było?”. Odpowiadałam: „Czy byłeś tam? Czy słyszałeś komentarz Johna, i wiesz, co miał o tym do powiedzenia?”. Rozmawialiśmy zawsze z Johnem o każdym szczególe, pokazywał mi, że utwór może zawierać inne dźwięki, mieszanki tonalności i rezonansów, jakie wydają struny. Mówił o 'kosmicznych dźwiękach’, 'wyższych wymiarach’, 'poziomach astralnych’ i 'innych światach’, oraz o 'nieziemskich królestwach muzyki i dźwięków’, które ja także czułam całą sobą”.

„COSMC MUSIC” 1966 (wyd. 1968)

Już w 1968 Alice wydała album „Cosmic Music”, nagrany częściowo przez Johna Cotrane’a 2 lutego 1966.

Taśmy z dwoma utworami, w których wystąpił Coltrane – „Manifestation” i „Reverend King” – przebywały w domu Coltrane’ów do stycznia 1967.

Sześć miesięcy po śmierci Johna, Alice zdecydowała się połączyć je z dwoma utworami, które sama nagrała z własną grupą – „Lord, Help Me to Be” i „The Sun”. Były to jej pierwsze nagrania, jako liderki, z basistą Garrisonem i perkusistą Benem Rileyem, oraz z Sandersem na saksofonie tenorowym w „Lord, Help Me to Be” i krótko na flecie w „The Sun”. Oba utwory ukazały się później, jako bonusy, na wznowieniu pierwszego solowego albumu Alice Coltrane:

„Cosmic Music” – Full Album 1968

„INFINITY” 1965 (wyd. 1972)

W 1972 ukazała się płyta „Infinity”, nagrana 16 czerwca 1965 w Van Gelder Studio, w Nowym Jorku.

Dwie dodatkowe sesje do tej płyty odbyły się 22 września 1965 i 2 lutego 1966. Płyta zawierała overdubbing, nałożony przez Alice na utwory, nagrane przez zespół Coltrane’a.

Były tam cztery rozbudowane utwory:
1.”Peace on Earth”
2.”Living Space”
3. „Joy”
4. „Leo”.

W pierwotnym składzie, w 1965 i 1966 zagrali:
John Coltrane – soprano sax, tenor sax, bass clarinet, bells, percussion
Pharoah Sanders – tenor sax, flute, piccolo, tambourine, percussion
McCoy Tyner – piano
Alice Coltrane – piano, organ
Jimmy Garrison – bass
Elvin Jones, Rashied Ali – drums
Ray Appleton – percussion.
Alice dołożyła własny overdubbing, z 9-osobowym zespołem smyczkowym. Zagrali:
Alice Coltrane – piano, harp, organ, vibraphone, tamboura, timpani
Charlie Haden – bass
Joan Chapman – tamboura
Oran Coltrane – bells
String Orchestra, conducted by Murray Adler.

Utwory „Living Space” i „Joy” zostały pierwotnie nagrane w 1965, przez klasyczny kwartet Coltrane’a (John Coltrane, McCoy Tyner, Jimmy Garrison, Elvin Jones), zaś utwory „Peace on Earth” i „Leo” – w 1966, przez późniejszy kwintet Coltrane’a (Pharoah Sanders, Alice Coltrane, Jimmy Garrison, Rashied Ali, dodatkowo z perkusjonistą Rayem Appletonem).

W utworach z 1965, Alice zachowała oryginalne części sekcji rytmicznej, dodając tylko smyczki i tamborę, ale w utworach z 1966 partie basowe Garrisona zostały teraz zastąpione nowymi nagraniami, w wykonaniu Charlie’ego Hadena. Ona sama nagrała zupełnie nowe solówki.

Recenzent Stewart Smith napisał: „Łącząc własną muzykę z muzyką męża, Alice ogłosiła zamiar kontynuowania wizjonerskiej ścieżki, którą wspólnie wytyczyli. Rezultaty są fascynujące i wspaniałe, dające wgląd w to, dokąd John mógłby zajść, gdyby żył”.

Recenzent „AllMusic”, Brian Olewnick, napisał: „Ostatecznym rezultatem jest niezwykłe i dziwnie atrakcyjne dzieło. Zestawienie ognistej, bardzo swobodnej gry późnego Coltrane’a, z rozmarzonymi strunami, jest uwodzicielsko pociągające. Można nawet argumentować, że, biorąc pod uwagę rosnące skłonności mistyczne jego późnych lat i obecność wschodnich instrumentów w jego zespole, John mógłby zaakceptować te pomysły. Bez względu na problemy, jakie mógłby mieć Coltrane z późniejszymi „haftami” swojej żony, „Infinity” zasługuje na godne miejsce w jego i jej kolekcji”.

„Peace on Earth” from „Infinity” 1972

„Joy” from „Infinity” 1972

„STELLAR REGIONS” 1967 (wyd. 1995)

W październiku 1995 Alice opublikowała album „Stellar Regions”, oparty w dużej mierze na taśmach, odkrytych przez nią w domu rok wcześniej. Sesja nagraniowa miała miejsce 15 lutego 1967, w Van Gelder Studio, w Nowym Jorku, w składzie:
John Coltrane – tenor sax, alto sax
Alice Coltrane – piano
Jimmy Garrison – bass
Rashied Ali – drums.

Tym razem, Alice była również odpowiedzialna za tytuły wszystkich ośmiu utworów na albumie.

Był to jeden z najbardziej przystępnych późnych albumów Coltrane’a. Numery były krótkie i wyraźnie skonstruowane. Jednak fakt, że Coltrane sam nie zatytułował ani jednego utworu z tego materiału, pozostawia wątpliwości, ile z tego zamierzał wydać:
„Offering” from „Stellar Regions” 1995

„Stellar Regions” from „Stellar Regions” 1995

„Tranesonic” from „Stellar Regions” 1995

LIDERKA

Alice Coltrane osiągnęła wyżyny artystyczne dopiero jako liderka własnych zespołów. Miało to miejsce na przełomie lat 60. i 70.

Wcześniej, grając w zespołach męża, pozostawała zwykle w cieniu jego wielkiego talentu.

Przy współpracy muzyków z ostatniego składu kwartetu Coltrane’a, Alice nagrała kilka cenionych albumów, łączących jazz z elementami muzyki medytacyjnej i ethno.

„A MONASTIC TRIO” 1968

W styczniu 1968 ukazał się pierwszy autorski album Alice Coltrane – „A Monastic Trio”. Dużą rolę w tych nagranaich odegrał legendarny saksofonista, Pharoah Sanders:
Pharoah Sanders – tenor sax
Alice Coltrane – piano
Jimmy Garrison – bass
Ben Riley – drums
„Lord, Help Me to Be” from „A Monastic Trio” 1968

KOLEJNE ALBUMY

Za klasykę free jazzu uznaje się przede wszystkim album Alice „Journey in Satchidananda” z 1970. Poszczególne kompozycje, z naciskiem na tytułową, sprawiały tu wrażenie muzycznej mantry. Tytuł „Mantra” nosił zresztą także utwór, zamykający jej kolejny album – „Ptah, the El Daoud” z 1970.

Na „Journey in Satchidananda” wystąpili:
Alice Coltrane – piano, harp
Pharoah Sanders – soprano sax, percussion
Tulsi – tampour
Majid Shabazz – bells, tambourine
Cecil McBee – bass
Rashied Ali – drums
„Something about John Coltrane” from „Journey In Satchidananda”, 1970

„PTAH, the EL DAOUD” 1970

Drugi doskonały album Alice to „Ptah, the El Daoud” z 1970, pełen melancholii i piękna, choć momentami mocno chaotyczny:
Alice Coltrane – harp, piano
Pharoah Sanders – tenor sax, alto flute, bells
Joe Henderson – tenor sax, alto flute
Ron Carter – bass
Ben Riley – drums
„Ptah, the El Daoud” – Full Album 1970

ZMIANA STYLU

Wraz z upływem lat, muzyczne zainteresowania Alice przeniosły się ze standardowego jazzu w bardziej kosmiczny, duchowy świat.

Albumy z początku lat 70. pokazywały zmianę – od kwartetu do podejścia bardziej orkiestrowego, z bogatymi aranżacjami na smyczki i kaskadą dźwięków jej harfy. Były to:
„Universal Consciousness” z 1971

„World Galaxy” z 1972

CENTRUM VEDANTIC

W kolejnych latach, Alice Coltrane coraz bardziej inspirowała się hinduizmem i filozofią Wschodu.

Po śmierci męża, przeżyła ciężki okres. Cierpiała na dużą utratę wagi i bezsenność, a także halucynacje. Doprowadziło ją to do poszukiwania wskazówek duchowych u guru Sathya Sai Baby.

W 1972 porzuciła świeckie życie i założyła Centrum Vedantic.

Pod koniec lat 70. zmieniła nazwisko na Turiyasangitananda. Była kierownikiem duchowym, czyli swamini. Wykonywała formalne i nieformalne ceremonie wedyjskie w aśramie.

Opracowała oryginalne melodie z tradycyjnych pieśni i zaczęła eksperymentować, włączając syntezatory i wyrafinowane struktury utworów.

„KIRTAN: TURIYA SINGS” 1982

Kulminacją była jej pierwsza kaseta z tego okresu – „Kirtan: Turiya Sings” z 1982, niezwykła, intymna i uduchowiona.

Nagrany w 1981, i nigdy nie udostępniony w formie płyty analogowej czy winylowej, album „Kirtan: Turiya Sings” był kolekcją dziewięciu pieśni, zawierających unikalne połączenie głosu Alice Coltrane i jej gry na organach Wurlitzera.

Przez wielu znana, jako partnerka muzyczna i żona Johna Coltrane’a, Alice Coltrane miała ogromny wpływ na rozwój spiritual jazz. Zapewniły jej to m.in. albumy solowe „Journey in Satchidananda” oraz „Ptah, The El Daoud”, oba wydane przez Impulse.

W latach 70. Alice Coltrane poświęciła się studiowaniu filozofii Wschodu, mitologii i wedyjskich praktyk religijnych. Na początku lat 80. stała się guru i nauczycielką duchową. Wtedy też zaczęła tworzyć muzykę, przeznaczoną wyłącznie dla społeczności, zgromadzonej wokół The Vedantic Center, na północny zachód od Los Angeles.

Pierwszy raz „Turiya Sings” ukazał się wyłącznie na kasetach. Było to w 1982, a nagrania były dostępne tylko dla uczniów aśramu. Oprócz głosu Alice, nagranie zawierało syntezatory, instrumenty smyczkowe i efekty dźwiękowe. W 2004, syn Alice i producent tej płyty, Ravi Coltrane, odnalazł ścieżki dźwiękowe. „W tych nagraniach wyczułem ogrom jej pasji, oddania i egzaltacji, śpiewając pieśni na cześć Najwyższego. Wiedziałem, że ludzie muszą usłyszeć „Turiya Sings” właśnie w tym kontekście. Jako jej syn, dorastałem, słysząc, jak gra te piosenki na tym samym Wurlitzerze, który pojawia się w nagraniach. Doskonale rozpoznaję tą niegasnącą czystość i esencję muzyczną duchowej wizji Alice” – wyjaśniał Ravi.

Album ukazał się 16 lipca 2021, nakładem Impulse! / UMe, w ramach obchodów 60-lecia legendarnej wytwórni. Materiał został zmiksowany przez Steve’a Genewicka, mastering wykonał Kevin Reeves, z oryginalnych 24-ścieżkowych nagrań studyjnych.

Skład był taki sam, jak ten z Ravim Coltrane’em, który pracował później nad ostatnim albumem Alice Coltrane.

„Jagadishwar” from „Kirtan: Turiya Sings” 1982

Od połowy lat 80. do połowy 90., Alice wydała jeszcze trzy taśmy-kasety:
„Divine Songs” – Full Album 1987

„Infinite Chants” w 1990, i „Glorious Chants” w 1995.

COLTRANE LEGANCY

W 1987, w 20. rocznicę śmierci Johna Coltrane’a, połączywszy siły z synami, Ravim i Oranem, Alice złożyła hołd Johnowi, w postaci koncertu w Cathedral of St. John the Divine w Nowym Jorku.

Zorganizowała także trasę koncertową zespołu Coltrane Legacy, podczas której wystąpili m.in. w Polsce, na Jazz Jamboree 1987.

JAZZ JAMBOREE 1987

Podczas koncertu w Warszawie na Jazz Jamboree ’87 zespół Coltrane Legacy wystąpił w składzie, który tworzyli najbliżsi Johna Coltrane’a – żona Alice i syn Ravi, oraz dwaj sławni współpracownicy Johna – kontrabasista Reginald David Workman i perkusista Roy Haynes:
Alice Coltrane feat. Coltrane Legancy – ”Lonnie´s Lament”, Live @ Jazz Jamboree, Warsaw 1987
Alice Coltrane – piano, harp
Ravi Coltrane – sax
Reginald David Workman – bass
Roy Haynes – drums

Alice Coltrane Harp Solo – Live @ Jazz Jamboree, Warsaw, Poland 1987

PRZERWA w KONCERTOWANIU
Po tej trasie, Alice zaprzestała występów na żywo, choć pod koniec lat 90. wróciło zainteresowanie jej twórczością. Zaowocowało to wydaniem dwóch kompilacji – „Priceless Jazz Collection” w 1995 i „Astral Meditations” w 1999.

„TRANSLINEAR LIGHT” 2004

W 2004 Alice wydała płytę „Translinear Light”, nagraną razem z synami – Ravim i Oranem:
Alice Coltrane – piano, organ, synthesizer
Ravi Coltrane – tenor sax, soprano sax, percussion, sleigh bells
Oran Coltrane – alto sax
Charlie Haden, James Genus – bass
Jack De Johnette, Jeff „Tain” Watts – drums
The Sai Anantam Ashram Singers – vocal
„Satya Sai Isha” from „Translinear Light” 2004

„Walk with Me” from „Translinear Light” 2004

POWRÓT na SCENĘ

Po 20-letniej przerwie w koncertowaniu, jesienią 2006 Alice wróciła na scenę, ale jedynie na trzy występy w USA, zakończone koncertem podczas San Francisco Jazz Festival, z jej synem Ravim, perkusistą Royem Haynesem, i kontrabasistą Charlie’em Hadenem:

Alice Coltrane Quartet – Live in San Francisco, Audio 2006
Part 1

Part 2

DYSKOGRAFIA ALICE COLTRANE
1968: Cosmic Music – with John Coltrane (record from 1966)
1968: A Monastic Trio
1969: Huntington Ashram Monastery
1970: Ptah, the El Daoud
1970: Journey in Satchidananda
1971: Astral Meditations
1972: Infinity – with John Coltrane (record from 1965)
1972: Universal Consciousness
1972: World Galaxy
1973: Lord of Lords
1973: Reflection on Creation and Space
1974: Illuminations – with Carlos Santana
1976: Radha-Krisna Nama Sankirtana
1977: Transcendence
1978: Transfiguration
1982: Kirtan: Turiya Sings
1987: Divine Songs
1990: Infinite Chants
1995: Glorious Chants
1995: Stellar Regions – with John Coltrane (record from 1967)
1998: Priceless Jazz Collection (compilation)
1999: Astral Meditations (compilation)
2001: The Olatunji Concert: The Last Live Recording – with John Coltrane (record from 1967)
2004: Translinear Light
2006: The Impulse Story (compilation)
2017: World Spiritual Classics Vol. I: The Ecstatic Music of Alice Coltrane Turiyasangitananda (compilation, record from 1982-1995)
2018: Spiritual Eternal: The Complete Warner Bros. Studio Recordings (compilation).

SIDEWOMAN

Nagrywając albumy, Alice miała okazję współpracować z plejadą najważniejszych w tym czasie muzyków jazzowych. Znaleźli się wśród nich saksofoniści Pharoah Sanders, Frank Lowe, Joe Henderson i Archie Shepp, kontrabasista Jimmy Garrisson, pianista McCoy Tyner, czy perkusista Rashied Ali.

Wystąpiła gościnnie na albumach:
„Hootenanny My Way” Terry’ego Gibbsa z 1963
„Left & Right” Rolanda Kirka z 1968
„Extensions” McCoy Tynera z 1970
„The Elements” Joe’ego Hendersona z 1973
„Closeness” Charlie’ego Hydena z 1976.

ŚMIERĆ

Alice Coltrane zmarła 12 stycznia 2007, w West Hills Hospital and Medical Center, na przedmieściach Los Angeles. Przyczyną śmierci była niewydolność oddechowa.
Miała 69 lat.

Jest pochowana razem z mężem, Johnem Coltrane’em, w Pinelawn Memorial Park, Farmingdale, Suffolk County, w Nowym Jorku.

R.I.P. [*]

Fot. alicecoltrane.com / Pinterest / last.fm / 2006 (Joe Alper)