Bob Dylan

„Like a Rolling Stone” – Live @ Newport Folk Festival 1965

Oprac. Ewa Kałużna, fot. „The Boston Globe”, amazon.com, Wikipedia, Pinterest, „The Independent”, last.fm


Bob Dylan 2000
Fot. „The Boston Globe”

Dziś, 24 maja 2021 80. urodziny oraz 60-lecie działalności scenicznej świętuje amerykański muzyk pochodzenia żydowskiego, wokalista, kompozytor, autor tekstów, pisarz, poeta. W swojej twórczości sięga po folk, rock’n’roll, folk rock, blues, country oraz jazz. Niemal od początku jego kariery, nie mówiło się o nim inaczej, jak o „głosie pokolenia”. Nadal pozostaje jedną z najważniejszych postaci w dziejach współczesnej muzyki,

BOB DYLAN (właśc. Robert Allen Zimmerman, hebr. Shabtai Zisel ben Avraham שבתאי זיסל בן אברהם; ur. 24 maja 1941).

Gra na gitarze, gitarze basowej, harmonijce ustnej, keyboardzie, akordeonie i instrumentach perkusyjnych.

Koncertował z niemal wszystkimi wielkimi – z The Beatles, Erikiem Claptonem, Joni Mitchell, Johnnym Cashem, The Band, Bruce’em Springsteenem czy Markiem Knopflerem.

DZIECIŃSTWO

Robert Allen Zimmerman urodził się w Duluth w stanie Minnesota. Jego dziadkowie ze strony ojca, Zigman i Anna Zimmerman, wyemigrowali do Stanów z Odessy w Rosji, po pogromach antyżydowskich, które przetoczyły się po Imperium Rosyjskim w 1905. Cała rodzina ze strony ojca pochodziła z Turcji.

Pradziadowie Dylana ze strony matki, Benjamin i Libba Edelstein, pochodzili z Litwy, skąd przybyli do USA w 1902.
Ojciec Boba, Abram Zimmerman, i matka, Beatrice „Beatty” Stone, byli częścią małej, zwartej społeczności żydowskiej w Duluth, a później


Bob Dylan 1963
Fot. amazon.com

w rodzinnym mieście matki, Hibbing, gdzie przeprowadzili się, gdy Dylan miał 6 lat. Mieszkali tam przez resztę dzieciństwa Boba. Jego ojciec i wujowie prowadzili sklep z meblami i sprzętem domowym.

Niewiele wiadomo o dzieciństwie i młodzieńczych latach Dylana. On sam niechętnie ujawnia jakiekolwiek szczegóły. Nieliczni świadkowie jego dzieciństwa dostarczają niepełnych i sprzecznych informacji. Niektórzy twierdzą, że, jako chłopiec, posiadał piękny, czysty głos. Być może, przeszedł nawet profesjonalny trening wokalny u kantora w lokalnej synagodze.

We wczesnych latach, Bob słuchał radia – najpierw bluesowych i folkowych stacji z Shreveport w Luizjanie, a później, kiedy był nastolatkiem, rock and rolla.

W latach młodzieńczych nauczył się grać na gitarze, jednak jego pierwszym instrumentem było pianino.

PIERWSZE ZESPOŁY

W szkole średniej Hibbing High School założył kilka zespołów, m.in. The Shadow Blasters i The Golden Chords. Występ tego ostatniego na szkolnym festiwalu talentów był tak głośny, że dyrektor szkoły w trakcie wykonywania piosenki „Rock and Roll Is Here to Stay” wyłączył mikrofony. W tym czasie Robert Zimmerman wykonywał covery piosenek Little Richarda i Elvisa Presleya.
We wrześniu 1959, 18-letni Robert przeprowadził się do Minneapolis, i rozpoczął studia na University of Minnesota. Jednak nigdy ich nie ukończył.
W czasie krótkiego pobytu na uczelni, Bob odszedł od rock and rolla


Bob Dylan 1964
Fot. Wikipedia

i zainteresował się amerykańską muzyką folkową.

Tłumaczył później: „Rock’n’roll nie był dla mnie wystarczający. Świetne frazy i pulsujące rytmy, ale piosenki nie są poważne, nie odzwierciedlają życia w realistyczny sposób. Wiedziałem, że kiedy zajmę się folkiem, będzie to bardziej poważna sprawa. Piosenki folkowe są przepełnione rozpaczą, smutkiem, triumfem, wiarą w siły nadprzyrodzone. Zawierają o wiele głębsze uczucia”.

Mieszkając w żydowskim akademiku bractwa Sigma Alpha Mu, Robert Zimmerman zaczął występować w kawiarni Ten O’Clock Scholar, kilka przecznic od kampusu. Śpiewał głównie piosenki autorstwa Woody’ego Guthrie’ego i Hanka Williamsa, akompaniując sobie na gitarze.

Występował wówczas pod pseudonimem Bob Dillon, a potem BOB DYLAN. Ten drugi pseudonim miał stać się później jego urzędowym nazwiskiem. Powodem dla wyboru takiego właśnie pseudonimu i nazwiska była fascynacja poezją Walijczyka, Dylana Thomasa.

NOWY JORK 1961. POCZĄTEK KARIERY

Po porzuceniu uczelni na pierwszym roku studiów, w styczniu 1961 Dylan przeprowadził się do Nowego Jorku. Chciał występować tam, ale głównie – odwiedzać w szpitalu psychiatrycznym Greystone Park legendarnego Woody’ego Guthrie’ego, swojego muzycznego idola. Spotkania z Guthrie’em miały wielki wpływ na Dylana w jego wczesnej karierze muzycznej. Dylan uważał Guthrie’ego za „prawdziwy głos amerykańskiego ducha”.


Bob Dylan 1965 with Joan Baez
Fot. Pinterest

Od kwietnia do września 1961 Dylan występował w klubach w nowojorskiej dzielnicy Greenwich Village – ówczesnego centrum artystycznego i intelektualnego Nowego Jorku. Zbierał też w tym czasie materiały od tamtejszych śpiewaków folkowych i muzyków irlandzkich.

Od 11 kwietnia 1961 występował przez dwa tygodnie jako support Johna Lee Hookera w klubie Gerde’s Folk City. Występ Dylana w tym klubie we wrześniu 1961 zaowocował entuzjastyczną recenzją w „New York Times”, po której, 14 września został zaproszony przez folkową piosenkarkę, Carolyn Hester, do zagrania na harmonijce na jej albumie.

Dzięki tej sesji, Dylan zwrócił na siebie uwagę producenta Johna Hammonda z Columbia Records. Hammond ułatwił Dylanowi podpisanie kontraktu z Columbią.

Tak właśnie, w 1961, równe 60 lat temu, rozpoczęła się wielka kariera Boba Dylana.

„BOB DYLAN” 1962

19 marca 1962, w wieku 20 lat, Dylan wydał swój pierwszy album – „Bob Dylan”. Nagrań dokonał 20 i 22 listopada 1961, w Columbia Studio A, przy 799 Seventh Avenue w Nowym Jorku.
Album zawierał 13 utworów, z których tylko dwa – „Talkin' New York” oraz „Song to Woody”, będący hołdem dla Woody’ego Guthrie – były autorstwa Boba. Pozostałe były aranżacjami tradycyjnych amerykańskich piosenek folkowych, bluesowych i gospelowych. Utwory cechowała świetna technika wykonawcza Dylana:


Bob Dylan 1980
Fot. „The Independent”


Bob Dylan 1990
Fot. (last.fm)


„Talkin' New York” from „Bob Dylan” 1962

„Song to Woody” from „Bob Dylan” 1962

Ten pierwszy album nie sprzedał się dobrze, jednak, dzięki wstawiennictwu Johna Hammonda, a także Johnny’ego Casha, kierownictwo Columbii nie zerwało kontraktu z młodym piosenkarzem.

ZMIANA NAZWSKA

2 sierpnia 1962 artysta w Sądzie Najwyższym stanu Nowy Jork zmienił nazwisko na Bob Dylan.
Jeszcze w tym samym miesiącu, podpisał umowę z Albertem Grossmanem, który stał się jego menadżerem, i pozostał nim do 1970.

EUROPA 1962

Od 17 grudnia 1962 do stycznia 1963 Dylan odbył swoją pierwszą podróż po Wielkiej Brytanii. Został wówczas tam zaproszony przez reżysera, Philipa Saville’a, do udziału w jego przedstawieniu telewizyjnym „Madhouse on Castle Street” dla BBC TV. Pod koniec spektaklu, Dylan śpiewał „Blowin 'in the Wind”. Było to jedno z pierwszych wykonań publicznych tego przeboju:
Bob Dylan – „Blowin' In the Wind”, Live @ Madhouse on Castle Street TV Show, Audio 1962

Z Anglii Dylan udał się do Włoch, i dołączył do Alberta Grossmana. Bob miał również nadzieję nawiązać kontakt ze swoją ówczesną dziewczyną, Suze Rotolo, nieświadom tego, że ​​opuściła już Włochy, i jest w drodze do Nowego Jorku.

We Włoszech, Dylan pracował nad nowym materiałem, a kiedy wrócił do Londynu, Martin Carthy otrzymał niespodziankę. Po latach Carthy wspominał: „Kiedy Bob wrócił z Włoch, napisał „Girl from the North Country” na jego nadchodzący album. Zszedł do Troubadoura i powiedział: 'Hej, oto Targi w Scarborough, i zaczął grać „Girl from the North Country””:
„Girl from the North Country” from the album „The Freewheelin' Bob Dylan” 1963

„THE FREEWHEELIN' BOB DYLAN” 1963

27 maja 1963 ukazał się drugi album Dylana – „The Freewheelin' Bob Dylan”, uznawany powszechnie za jedno z pierwszych arcydzieł muzyka. Była to faktycznie pierwsza dojrzała autorsko płyta. Zawierała teksty poetyckie, krytykujące przywary społeczeństwa amerykańskiego.
Po latach, album został sklasyfikowany na 97. miejscu listy 500 albumów wszech czasów magazynu „Rolling Stone”.
Na wydawnictwie znalazły się jedne z najsłynniejszych utworów Dylana.
Piosenka „A Hard Rain’s A-Gonna Fall”, oparta na ludowej balladzie „Lord Randall”, zawierała ukryte odniesienia do „zbliżającej się apokalipsy”. Utwór zyskał rozgłos po tym, gdy kilka tygodni później rozwinął się kubański kryzys rakietowy:
„A Hard Rain’s A-Gonna Fall” from „The Freewheelin' Bob Dylan” 1963

„A Hard Rain’s A-Gonna Fall” – Live 1963

„BLOWIN' in the WIND” 1963

Z wydawnictwa „The Freewheelin' Bob Dylan” pochodził przede wszystkim utwór „Blowin' in the Wind”. To słynny protest song, w którym Dylan stawiał szereg retorycznych pytań na temat pokoju, wojny i wolności. Tekst częściowo wywodził się z tradycyjnej pieśni niewolniczej „No More Auction Block”.
Refren „Odpowiedź unosi wiatr” został opisany, jako „niejednoznaczny”, albo „tak oczywisty, że ​​widać wszystko, jak na dłoni”, lub też „tak niematerialny, jak wiatr”
Magazyn „Rolling Stone” umieścił utwór na 14. miejscu listy najlepszych utworów wszech czasów. W 1994 utwór został wprowadzony do Grammy Hall of Fame:
„Blowin' in the Wind” – Original Album Version from „The Freewheelin' Bob Dylan” 1963

„Blowin' in the Wind” – Live, March 1963

Bob Dylan, Keith Richards, Ron Wood – „Blowin' in the Wind”, Live @ Live Aid 1985

W swojej dalszej karierze, Dylan wykonywał na żywo niewiele utworów z jego pierwszych albumów. Natomiast, z dowolną częstotliwością można usłyszeć trzy z nich:
„Masters of War” – Live 1963, Audio

„Pretty Peggy-O” – Live 1989

„Song to Woody” – Live 1992

„THE TIMES THEY ARE A-CHANGIN' ” 1964. DYLAN GŁOSEM POKOLENIA

Piosenki Dylana doprowadziły do ​​tego, że zaczął być on postrzegany, jako ktoś więcej niż tylko autor tekstów – jako głos pokolenia.
Najbardziej radykalny, surowy i bezkompromisowy okazał się jego czwarty album – „The Times They Are A-Changin' ” z 1964. Wtedy właśnie Dylan zaczął być odbierany, jako muzyczny publicysta, głoszący społeczne apele w obronie praw obywatelskich i sprawiedliwości.

Album był pierwszą płytą, wypełnioną w całości własnymi kompozycjami. Poruszał problemy rasizmu, biedy, zmian społecznych i obyczajowych w Stanach.
Dylan rozpoczął prace nad albumem 6 września 1963, w Nowym Jorku. Odbyły się wówczas dwie sesje nagraniowe. Trzecia odbyła się 12 września. Do czasu kolejnych nagrań, Dylan wystąpił na kilku koncertach, razem z Joan Baez, dzięki czemu stał się bardziej widoczny w mediach. Kolejne sesje odbyły się 23 i 24 października 1963. Nagrano wówczas utwór „The Times They Are A-Changin' „.
Podczas ostatniej, szóstej, sesji, 31 października 1964, zakończono prace nad całą płytą:
„The Times They Are A Changin' „, Live 1964

DYLAN & BAEZ

Prawdziwą trampoliną do popularności w Stanach były dla Dylana wspólne koncerty z folkową gwiazdą, Joan Baez, z którą połączyły go także bliskie więzi osobiste:
Bob Dylan & Joan Baez – „Spanish Is the Loving Tongue”, Documentary Film 1963

Wielkim sukcesem był ich wspólny występ w 1963, na folkowym festiwalu w Newport:
Bob Dylan & Joan Baez – Live @ Newport Folk Festival 1963, Audio

Dylan śpiewał tam również solo:
Bob Dylan – Live @ Newport Folk Festival 1963

Oboje wystąpili podczas słynnego Marszu na Waszyngton – March on Washington, 28 sierpnia 1963:
Bob Dylan & Joan Baez – Live @ March on Washington, 1963

https://www.youtube.com/watch?v=Fa6VwMbzSjc

Bob Dylan – „Only a Pawn in Their Game”, Live @ March on Washington 1963

W późniejszych latach czasem występowali wspólnie:
Bob Dylan & Joan Baez – Private Session Medley, Live 1965

Bob Dylan & Joan Baez – Live @ Hugh Stadium, Fort Collins, Colorado, Full Concert 1976

ZDRADA FOLKU. KIERUNEK: ELEKTRYCZNY ROCK

Pod koniec 1963 Dylan poczuł się manipulowany i ograniczany przez ruchy folkowe i protestacyjne. Przyjmując nagrodę Tom Paine Award od National Emergency Civil Liberties Committee, wkrótce po zabójstwie Johna F. Kennedy’ego, będąc pod wpływem alkoholu, Dylan zakwestionował rolę komitetu, scharakteryzował członków jako „starych i łysiejących”, i stwierdził, że „widzi w sobie i w każdym mężczyźnie coś z zabójcy Kennedy’ego – Lee Harveya Oswalda”.
Dylan nigdy nie należał do artystów, którzy daliby się uwięzić w granicach jednego gatunku czy stylu. Stale poszukuje i zawsze jest gotowy do podjęcia nieortodoksyjnych wyzwań.
Podczas pobytu w Europie, zapoznał się z dynamicznie rozwijającą się europejską odmianą rock and rolla, i zrozumiał artystyczny potencjał, tkwiący w tej muzyce, traktowanej w Stanach z pewną pogardą. Wpływ, jaki muzyka rock’n’rollowa wywarła na Dylana, był rewolucyjny.
NEWPORT 1965
W 1965 Dylan zbulwersował opinię muzyczną, występując na Newport Folk Festival z elektryczną grupą rockową. Uznano to za „zdradę folku”. Dylan został wygwizdany. Legenda głosi, że Pete Seeger w czasie występu wtargnął na scenę z siekierą, usiłując poprzecinać kable od gitar. Dylan nie przejął się tym.
Także w czasie europejskiego tournée, grał głośną, elektryczną muzykę. Była to prawdopodobnie najtrudniejsza trasa w całej karierze Dylana. Wydawało się, że misją publiczności było wtedy głośne gwizdanie i wycie, by zagłuszyć dźwięk jego elektrycznej gitary. On zaś postawił sobie za cel grać dostatecznie głośno, by zagłuszyć ryki zbulwersowanej publiczności.
Wyłom został jednak dokonany i amerykańskie grupy zaczęły elektryfikować się.
Bob Dylan Electric – „Maggie’s Farm”, Live @ Newport Folk Festival 1965

„BRINGING IT ALL BACK HOME” 1965

Prawdziwym przełomem okazał się piąty album Dylana – „Bringing It All Back Home” z 1965, w niektórych krajach wydany, jako „Subterranean Homesick Blues”.
Była to pierwsza płyta Dylana, nagrana z elektrycznym akompaniamentem. Wiele piosenek na długie lata stało się jego żelaznym repertuarem koncertowym, a sama płyta została uznana za jedną z najważniejszych w karierze artysty. Album jest sklasyfikowany na 31. miejscu listy 500 albumów wszech czasów magazynu „Rolling Stone”. Stronę pierwszą wypełniały głównie elektryczne bluesy:
„Subterranean Homesick Blues” – Official Video 1965

„Maggie’s Farm” – Live @ Hugh Stadium, Fort Collins, Colorado 1976

a także ballady:
„She Belongs to Me” – Live 1965

„Love Minus Zero / No Limit” – Live 1971

„MR. TAMBOURINE MAN” 1965

Na stronie drugiej albumu znajdowały się akustyczne ballady o poetyckich tekstach. Jedna z nich, „Mr. Tambourine Man”, została później z sukcesem nagrana w elektrycznej wersji przez zespól The Byrds.
Utwór dwukrotnie znalazł się na liście najlepszych piosenek wszech czasów magazynu „Rolling Stone” – w interpretacji samego Dylana, a także grupy The Byrds:
„Mr. Tambourine Man” – Original Album Version from „Bringing It All Back Home” 1965 https://www.youtube.com/watch?v=oecX_1pqxk0
Bob Dylan – „Mr. Tambourine Man”, Live @ Newport Folk Festival 1964

The Byrds – „Mr. Tambourine Man”, Live TV 1965

https://www.youtube.com/watch?v=uPqAvgN6Tyw

„HIGHWAY 61 REVISITED” 1965

Duże uznanie zyskały także dwa kolejne krążki Dylana.
Pierwszy z nich, „Highway 61 Revisited” z 1965, zajmuje 18. miejsce na liście 500 najlepszych płyt wszech czasów magazynu „Rolling Stone”.
Album „Highway 61 Revisited” został nazwany na cześć drogi, którą Dylan jeździł z Minnesoty do muzycznych siedlisk Nowego Orleanu. Był pierwszym dziełem Dylana, w całości nagranym z towarzyszeniem grupy rockowej:
Bob Dylan – vocals, guitar, harmonica, piano, siren whistle
Mike Bloomfield – electric guitar
Charlie McCoy – guitar
Paul Griffin, Al Kooper – piano, organ
Frank Owens – piano
Bruce Langhorne – tambourine
Harvey Brooks, Russ Savakus, Joe Macho, Jr. – bass guitar
Bobby Gregg – drums.
Piosenki na „Highway 61 Revisited” były w tym samym stylu, co na „Bringing It All Back Home”, ale tutaj z charakterystycznymi dźwiękami bluesowej gitary Mike’a Bloomfielda i organowych riffów Ala Koopera, wspieranych przez gitarę akustyczną i subtelny bas.

„DESOLATION ROW” 1965

Przebojowy „Desolation Row” z płyty „Highway 61 Revisited”, nawiązujący do postaci kultury zachodniej, został opisany przez Andy’ego Gilla, jako „ponad 11-minutowa epopeja entropii, która przybiera formę parady groteskowych i dziwacznych parad Felliniego, z udziałem ogromnej obsady sławnych postaci – niektórych historycznych (Einstein, Neron), niektórych biblijnych (Noe, Cain i Abel), niektórych fikcyjnych (Ofelia, Romeo, Kopciuszek), niektórych literackich (TS Eliot i Ezra Pound), oraz niektórych, nie pasujących do żadnej z tych kategorii, w szczególności dr Filth i jego wątpliwa pielęgniarka”:
„Desolation Row” Original Album Version from „Highway 61 Revisited” 1965

„LIKE a ROLLING STONE” 1965 – NAJWIĘKSZY UTWÓR WSZECH DZIEJÓW

Na tej samej płycie znalazł się najsłynniejszy utwór Dylana – „Like a Rolling Stone”. Opowiadał o bogatej kobiecie, nie potrafiącej poradzić sobie w życiu, która popada w nałóg narkotykowy. Piosenka została uznana przez magazyn „Rolling Stone” za najlepszą we wszech dziejach, i zajmuje 1. miejsce w rankingu:
„Like a Rolling Stone” – Original Album Version from „Highway 61 Revisited” 1965

„Like a Rolling Stone” – Live @ Newport Folk Festival 1965

„BLONDE on BLONDE” 1966

Od 24 września 1965 Dylan koncertował przez sześć miesięcy w USA i Kanadzie, wspierany przez pięciu muzyków z zespołu The Hawks, którzy stali się znani jako The Band. W pierwotnym składzie The Hawks znajdowali się:
Garth Hudson – organ
Richard Manuel – piano
Robbie Robertson – guitar
Rick Danko – bass, vocals
Mickey Jones, Sandy Konikoff – drums.
Pomimo, iż Dylan i The Hawks spotkali się ze świetnym przyjęciem przez publiczność, to ich wysiłki w studio w Nowym Jorku nie dały dobrego rezultatu.
W tej sytuacji, w lutym 1966 producent Bob Johnston przekonał Dylana do nagrań w Nashville w stanie Tennessee, i otoczył go najlepszymi ludźmi. Z kolei, pod naciskiem Dylana, przybyli do Nashville z Nowego Jorku gitarzysta Robbie Robertson i klawiszowiec Al Kooper.
Sesje w Nashville przyniosły podwójny album „Blonde on Blonde”, wydany 20 czerwca 1966. Płyta zajmuje 38. pozycję w rankingu magazynu „Rolling Stone” 500 najlepszych albumów w dziejach.
Album zawierał to, co Dylan nazwał „cienkim dźwiękiem dzikiej rtęci”. Kooper opisał to jako „połączenie dwóch kultur – muzycznego świata Nashville i świata kwintesencji nowojorskiego hipsterstwa, a następnie rozbicie tego wszystkiego z ogromną eksplozją”. W nagraniach wzięli udział
Bob Dylan – vocal, guitar, harmonica, piano
Paul Griffin – piano
Bill Aikins – keyboards
Al Kooper – organ, guitar
Hargus „Pig” Robbins – piano, keyboards
Jerry Kennedy – guitar
Wayne Moss, Robbie Robertson – guitar, vocal
Wayne Butler – trombone
Charlie McCoy – bass guitar, guitar, harmonica, trumpet
Joe South – bass guitar, guitar
Rick Danko, Bill Lee, Henry Strzelecki – bass guitar
Kenneth Buttrey, Bobby Gregg – drums.
„Blonde on Blonde” to psychodeliczny, jeden z pierwszych podwójnych albumów rockowych w historii muzyki rozrywkowej. Kończył on trylogię albumów rockowych Dylana, która objęła wcześniej „Bringing It All Back Home” i „Highway 61 Revisited” z 1965.
Krytycy często oceniają „Blonde on Blonde”, jako jeden z najlepszych albumów wszech czasów, łączący wiedzę muzyków sesyjnych z Nashville z modernistyczną wrażliwością literacką Dylana. Piosenki z albumu zostały opisane, jako „działające muzycznie na wielką skalę, z tekstami, stanowiącymi unikalną mieszankę wizjonerstwa i kolokwializmów”.
„JUST LIKE a WOMAN” 1966
Na płycie „Blonde on Blonde” znalazł się słynny utwór „Just Like a Woman”, dotyczący związku Dylana z Joan Baez. W szczególności, wers „Nie pozwól, by dowiedzieli się, że poznałaś mnie, kiedy byłem głodny, i że ta znajomość stała się całym twoim światem” mógł odnosić się do pierwszych dni ich związku, kiedy Baez była dużo bardziej popularna od Dylana:
„Just Like a Woman” Original Album Version from „Blonde on Blonde” 1966

„Just Like a Woman” – Live 1966

KOLEJNE PŁYTY i MNIEJSZE SUKCESY

Do połowy lat 70. Dylan nagrał doceniane albumy, z których jednak żaden nie był tak wielkim wydarzeniem, jak „Blonde on Blonde” i poprzednie.
Płyty z końca lat 60. i do płowy 70. to:
„John Wesley Harding” 1967

„Nashville Skyline” 1969

„Self Portrait” 1970

„New Morning” 1970

„Pat Garrett & Billy the Kid” 1973

„Planet Waves” z 1974, z wolną wersją słynnego „Forever Young”

„BLOOD on the TRACKS” 1975

Artysta spełnił oczekiwania fanów dopiero w 1975, gdy światło dzienne ujrzał longplay „Blood on the Tracks”, uznawany za jego najlepszy z lat 70.
Magazyn „Rolling Stone” w 2020 awansował ten album na 9. miejsce listy 500 najlepszych płyt wszech dziejów, z miejsca 16., które zajmował w 2003:
Bob Dylan – vocal, guitar, harmonica, Hammond organ, mandolin
Gregg Inhofer – keyboards, piano, Hammond organ
Thomas McFaul – keyboards
Kevin Odegard, Eric Weissberg, Charles Brown III – guitar
Chris Weber – guitar, 12-string guitar
Buddy Cage – pedal steel guitar
Peter Ostroushko – mandolin
Billy Peterson, Tony Brown – bass guitar
Bill Berg, Richard Crooks – drums
„Tangled Up in Blue” from „Blood on the Tracks” 1975

ROCK CHRZEŚCIJAŃSKI

Choć Dylan wychowany był w tradycji judaistycznej, nie przywiązywał specjalnej wagi do religii. Dopiero pod koniec lat 70. przeszedł krótki okres nawrócenia, i przyjął chrzest w chrześcijańskiej wspólnocie Winnica.

Na przełomie lat 70. i 80. nagrał trzy albumy, o treści wyłącznie religijnej – „Slow Train Coming” 1979, „Saved” 1980, oraz „Shot of Love” 1981. Były one utrzymane w stylu rocka chrześcijańskiego:
„Shot of Love” 1981

THE TRAVELING WILBURYS 1988

Twórczość Dylana w latach 80. generalnie nie była zbyt dobrze przyjęta.
Dopiero pod koniec dekady, w 1988, zaczęto patrzeć na jego twórczość bardziej przychylnie. Stało się tak dzięki super projektowi o nazwie The Traveling Wilburys, w który, oprócz Dylana, byli zaangażowani również George Harrison, Tom Petty, Roy Orbison oraz Jeff Lynne.
Zespół rockowy The Traveling Wilburys został założony w Los Angeles w 1988, przez George’a Harrisona. Był jedną z najpopularniejszych supergrup tamtego czasu. Muzykami sesyjnymi byli Dhani Harrison, Jim Keltner, Gary Moore, Jim Horn, Ray Cooper oraz Ian Wallace.

„THE TRAVELING WILBURYS VOL. 1” 1988

Początkowo, Harrison zaprosił swoich przyjaciół, by spotkać się w domowym studiu nagraniowym Dylana, w celu nagrania strony B singla „This Is Love”, promującego jego własny album „Cloud Nine”. W ten sposób powstał utwór „Handle with Care”.
Ponieważ bardzo dobrze im się ze sobą pracowało, zdecydowali się nagrać cały album. Przenieśli się do domowego studia Dave’a Stewarta, i nagrywali po jednej piosence dziennie. Ostateczny kształt nadano całości w domowym studiu George’a Harrisona w Anglii.
W październiku 1988 ukazał się album „Traveling Wilburys Vol. 1”, wyróżniony Grammy:
Otis Wilbury (Jeff Lynne) – keyboards, guitar, vocal
Nelson Wilbury (George Harrison) – guitar, vocal
Charlie T. Junior (Tom Petty) – acoustic guitar, bass guitar, vocal
Lefty Wilbury (Roy Orbison) – acoustic guitar, vocal
Lucky Wilbury (Bob Dylan) – acoustic guitar, harmonica, vocal
Guests:
Buster Sidebury (Jim Keltner) – drums
Jim Horn – sax
Ray Cooper – percussion
Ian Wallace – tom-tom
„Not Alone Any More” from „Traveling Wilburys Vol. 1” 1988

„Dirty World” from „Traveling Wilburys Vol. 1” 1988

Najważniejszymi utworami zespołu były dwie kompozycje Harrisona:
„End of The Line” – Official Video 1988

„Handle with Care” – Official Video 1988

6 grudnia 1988, tuż przed wylotem na plan teledysku, na zawał serca zmarł Roy Orbison.
Po jego śmierci, w 1990 zespół nagrał drugi album, zatytułowany przewrotnie „Traveling Wilburys Vol. 3”.
W listopadzie 2001, z powodu nowotworu płuc, zmarł George Harrison.
2 października 2017, z powodu rozległego zawału serca, zmarł kolejny członek zespołu – Tom Petty.
W 2002, na koncercie, poświęconym pamięci George’a Harrisona, „Concert for George”, Tom Petty, Jeff Lynne oraz syn George’a, Dhani Harrison, zaśpiewali piosenkę zespołu Traveling Wilburys „Handle with Care”, co było pierwszym publicznym wykonaniem na żywo tego utworu:
„Handle with Care” – Live @ Concert for George 2002

NAJNOWSZE PŁYTY DYLANA

31 marca 2017 ukazał się 38. album Dylana – „Triplicate”, nominowany do Grammy w kategorii Best Traditional Pop Vocal Album.
Podobnie, jak poprzednie dwa albumy studyjne, „Triplicate” zawierał covery klasycznych amerykańskich piosenek, nagranych na żywo, z zespołem koncertowym Dylana, bez użycia overdubów.
Było to pierwsze 3-płytowe wydawnictwo Dylana, zawierające 30 piosenek na trzech płytach, z których każdy był przedstawiony w ułożonej tematycznie, 10-utworowej sekwencji. Album promowały single:
„I Could Have Told You” from „Tripicate”, Official Video 2017

„My One and Only Love” Audio 2017

„Stardust” Audio 2017

Utwór Dylana „Why Was I Born?” znalazł się na 19. miejscu listy najlepszych piosenek XXI w. magazynu „Rolling Stone”, ogłoszonej w 2020 . W artykule, dołączonym do listy, krytyk Jon Dolan napisał: „Dylan krzyczy. Jego szorstki jęk nadaje tym, pozbawionym miłości, czasom egzystencjalną wagę, jakby, żyjąc po 70-tce, zastanawiał się pilniej niż kiedykolwiek wcześniej, jak sprawić, by jego życie miało znaczenie. Jak zawsze, Dylan tworzy własną historię”.
W marcu 2018 opublikowano klip do utworu o wymowie antywojennej – „Masters of War”, pochodzącego z albumu „The Freewheelin' Bob Dylan” z 1963:
„Masters of War (The Avener Rework)” – Official Video 2018

Najnowsza płyta Dylana to „Rough and Rowdy Ways”, której premiera miała miejsce 19 czerwca 2020. To 39. studyjne wydawnictwo Dylana, i pierwsze z oryginalnymi piosenkami od czasu płyty „Tempest” z 2012. Zagrali:
Bob Dylan – vocal, guitar, harmonica
Charlie Sexton, Bob Britt – guitar
Donnie Herron – steel guitar, violin, accordion, mandolin
Tony Garnier – bass guitar, acoustic bass
Matt Chamberlain – drums
Additional musicians on „Murder Most Foul”:
Benmont Tench – Hammond organ
Alan Pasqua, Fiona Apple – piano
and Tommy Rhodes, Blake Mills.
Album poprzedzały trzy single.
„Murder Most Foul” z 27 marca 2020, Audio

„Murder Most Foul” został wydany, jako główny singiel albumu. Piosenka dotyczy zabójstwa Johna F. Kennedy’ego, w kontekście wielkiej historii politycznej i kulturalnej Ameryki.
Utwór wygenerował ogromną ilość komentarzy. Trwający 16 minut 56 sekund, „Murder Most Foul” jest najdłuższym utworem Dylana, przyćmiewając „Highlands” z 1997, który trwa 16 minut 31 sekund. W oświadczeniu, wydanym wraz z singlem, Dylan wskazał, że „Murder Most Foul” był prezentem dla fanów, za ich wsparcie i lojalność na przestrzeni lat.
Niektórzy krytycy postrzegają wydanie i treść piosenki, jako bezpośrednio związane z pandemią Covid-19.
Tytuł piosenki pochodzi z wersu z „Hamleta”, chociaż pewnie nie jest przypadkiem, że Stanley J. Marks samodzielnie opublikował broszurę o tym samym tytule w 1967, opowiadając się za teorią spiskową zabójstwa Kennedy’ego.
Oprócz członków koncertującego zespołu Dylana, w piosence wyraźnie zauważalni są zarówno Fiona Apple, jak i Alan Pasqua, oboje na fortepianie.
Dwa kolejne single to:
„I Contain Multitudes” z 7 kwietnia 2020, Audio

„False Prophet” z 8 maja 2020, Audio

DYSKOGRAFIA

Bob Dylan wydał 39 albumów studyjnych, 12 koncertowych, 19 kompilacji i 95 singli. Napisał muzykę do 7 filmów http://en.m.wikipedia.org/wiki/Bob_Dylan_discography
SPIS PIOSENEK https://en.m.wikipedia.org/…/List_of_songs_written_by…

GRAMMY, OSCAR, LITERACKI NOBEL

Dylan był wielokrotnie nagradzany i wyróżniany.
Otrzymał tytuł doctor honoris causa kilku prestiżowych uczelni.
Dziesięć razy wygrał nagrodę Grammy, a nominowany był 38 razy

GRAMMY https://www.grammy.com/grammys/artists/bob-dylan

W 2000 przyznano mu Oscara, za piosenkę „Things Have Changed” z filmu „Wonder Boys”:
„Things Have Changed” – Official Video 2000

Nagrodę Nobla w dziedzinie literatury, do której był wielokrotnie nominowany, otrzymał wreszcie w 2016. W jego imieniu nagrodę odebrała Patti Smith, zaś przemówienie odczytała ówczesna ambasador USA w Szwecji, Azita Raji:
Bob Dylan speech at the 2016 Nobel Banquet

Teksty i muzyka Dylana były wykonywane przez setki różnych wykonawców. Śpiewali je Phil Collins, Pearl Jam, Joan Baez, Jimi Hendrix, Nina Simone, The Byrds, The Turtles, The Band, Neil Young, Fairport Convention, Joni Mitchell, Judas Priest, Grateful Dead, Melanie Safka, Robert Palmer, Guns N’ Roses, Van Morrison, Spirit, Bruce Springsteen, Them, The Vacels, Judy Collins, Manfred Mann, Jose Feliciano, Rage Against the Machine, Julie Driscoll, The Rolling Stones, Nico, Lou Reed, Chocolate Watch Band, Richie Havens, Joe Cocker, Rod Stewart, Stevie Wonder, U2, Don McLean, Roger Waters, PJ Harvey, Cat Power, My Chemical Romance, Red Hot Chili Peppers, The White Stripes, Al Stewart i wielu innych.
Najbardziej znane wykonania to m.in.
„All Along the Watchtower” Jimmiego Hendriksa, Official 1970

„Knocking on Heaven’s Door” Erica Claptona, Live

„Knocking on Heaven’s Door” Guns N' Roses, Live

60 LAT na SCENIE.

NIEKOŃCZĄCA SIĘ TRASA – THE NEVER ENDING TOUR 1988-2021

Od czerwca 1988 Dylan znajduje się w permanentnej trasie koncertowej – The Never Ending Tour.
Grał po 100 koncertów rocznie, przez całe lata 90.i 2000. Jest to o wiele trudniejszy i bardziej obiążający harmonogram występów niż większości wykonawców, którzy zaczynali razem z nim, w latach 60.
Występy w Chinach w kwietniu 2011 wywołały wielkie kontrowersje. Dylana skrytykowano za brak wyraźnego komentarza na temat sytuacji politycznej w Chinach, i za rzekome „pozwolenie chińskim władzom na cenzurowanie jego ustalonej set listy”. Inni bronili Dylana, argumentując, że taka krytyka stanowi nieporozumienie w stosunku do jego sztuki, i że nie ma dowodów na cenzurę ustalonej listy. Muzyk odpowiadał: „Jeśli była jakiaś cenzura piosenek lub tekstów, nikt mi o tym nie powiedział. Graliśmy wszystkie utwory, które zamierzaliśmy zagrać”:
Bob Dylan – Live in Shanghai, China 2011

Do kwietnia 2019 Dylan i jego zespół zagrali ponad 3 tysiące koncertów. Biorą w nich udział basista Tony Garnier, multiinstrumentalista Donnie Herron i gitarzysta Charlie Sexton. W październiku 2019 dołączył perkusista, Matt Chamberlain.
Ku niezadowoleniu części widowni, występy Dylana pozostają nieprzewidywalne, ponieważ z koncertu na koncert zmienia on aranżacje i podejście wokalne do utworów. Krytyczna opinia na temat występów Dylana pozostaje podzielona – niektórzy twierdzą, że „w ogóle trudno zrozumieć, co Dylan robi teraz na scenie”.
W 2019 Dylan odbył dwie trasy koncertowe po Europie.
Pierwsza rozpoczęła się w Düsseldorfie w Niemczech, 31 marca 2019, a zakończyła w Walencji, w Hiszpanii, 7 maja 2019.
19 kwietnia 2019 wystąpił na 3-tysięcznym koncercie jego trasy The Never Ending Tour, w Innsbrucku w Austrii.
Druga trasa rozpoczęła się 21 czerwca 2019 w Bergen w Norwegii, a zakończyła 14 lipca 2019, w Kilkenny w Irlandii

Jesienią 2019 Dylan odbył tournée po USA, rozpoczynając w Irvine w Kalifornii 11 października 2019, a kończąc w Waszyngtonie 8 grudnia 2019.
W październiku 2019 firma koncertowa Dylana poinformowała, że ​​w kwietniu 2020 zagra on 14 koncertów w Japonii.
Jednak, 12 marca 2020 ogłoszono, że zaplanowane koncerty zostały odwołane, z powodu pandemii Covid-19.

MALARSTWO, RYSUNEK, RZEŹBA

Bob Dylan zajmuje się również rysunkiem. W 1994 opublikował serię szkiców węglem i ołówkiem „Drawn Blank”, powstałą podczas tras koncertowych w latach 1989-1992.
W 2010 stworzył 50 obrazów, malowanych farbą akrylową na płótnie, pod wspólną nazwą „The Brazil Series”.
W 2011 zaprezentował kolejny cykl – „The Asia Series”.
W 2013 pokazał cykl 23 płócien, dedykowanych Nowemu Orleanowi.
Również w 2013, National Portrait Gallery w Londynie wystawiła 13 pastelowych portretów jego autorstwa.
Ostatnimi plastycznymi pracami Dylana było 7 żelaznych bram, wykonanych ze starych, zespawanych ze sobą, przedmiotów.
Bob Dylan jest również autorem cyklu trzydziestu kolaży „Revisionist Art”.

DYLAN po POLSKU

W kwietniu 2006 w Polsce ukazała się pierwsza część autobiografii Dylana „Moje kroniki”. W książce pojawiło się wyznanie, iż Dylan nigdy nie czuł się rzecznikiem swego pokolenia https://lubimyczytac.pl/ksiazka/61009/moje-kroniki-czesc-1

Niektóre z piosenek Dylana w polskiej wersji śpiewała Martyna Jakubowicz na płycie z 2005 „Tylko Dylan”

Polski bard, Jacek Kaczmarski, swoje wrażenia z oglądania w telewizji Dylana podczas koncertu Live Aid 1985, opisał w utworze „Epitafium dla Boba Dylana” https://www.youtube.com/watch?v=213yT3uE2Qo
„Wiecznie młody” to album z 2017, piosenkarza Krzysztofa Krawczyka, który zmarł w 2021. Zawierał zestaw piosenek Boba Dylana, z polskimi tekstami Daniela Wyszogrodzkiego. Wydawnictwo promował teledysk do utworu „Będę twój dzisiaj wieczorem”, czyli polskojęzycznej wersji „I’ll Be Your Baby Tonight”. Piosenka z albumu Dylana „John Wesley Harding” z 1967 jest bardzo chętnie coverowana przez innych wykonawców, na warsztat brali ją m.in. Jose Feliciano, Marianne Faithfull, Norah Jones i Ian Gillan, ale najbardziej znana jest z wykonania UB 40 i Roberta Palmera:
Krzysztof Krawczyk – „Będę twój dzisiaj wieczorem”, Official Vieo 2017

Filip Łobodziński śpiewa Boba Dylana po polsku, z zespołem Dylan.pl, na albumie „Niepotrzebna pogodynka, żeby znać kierunek wiatru”, także z 2017. Dwupłytowe wydawnictwo zawiera 29 utworów Dylana, w tłumaczeniu Filipa Łobodzińskiego. Wystąpili:
Filip Łobodziński – vocal, backing vocals, acoustic guitar, 12- and 6-string guitar, ukulele, organ
Jacek Wąsowski – acoustic guitar, 6-string guitar, classical guitar, resophonic guitar, gypsy guitar, mandolin, banjo, clapping, backing vocals
Tomek Hernik – trombone accordion, soprano accordion, tenor accordion, electric harmony
Paweł Szymiczek – Irish flute
Marek Wojtczak – bass, bass guitar, piano
Krzysztof Poliński – drums, percussion.
Na krążkach można usłyszeć także gości, m.in. Marię Sadowską, Martynę Jakubowicz, Tadeusza Woźniaka, Muńka Staszczyka, Tomasza Organka i Pablopavo.
„To pierwsze tak kompleksowe tłumaczenie piosenek Boba Dylana autorstwa Filipa Łobodzińskiego. Kunsztowi literackiemu utworów towarzyszy pewna podwórkowość, łobuzerstwo grania, atmosfera przyjazna, sprawiająca na słuchaczach wrażenie, że wykonawcy nie są od nich oddaleni, że to dzieje się gdzieś blisko” – przekonuje wydawca albumu:
Filip Łobodziński & Dylan.pl – „Odpowiedź unosi wiatr”, Audio 2017

Posłuchajmy także:
„Hurricane” – Live 1975

Bob Dylan & Tom Petty the Heartbreakers – „Knockin' on Heaven’s Door”, Live 1986

„Like a Rolling Stone” – Live 1992

„Blowing in the Wind” – Live 2018

„Like a Rolling Stone” – Live 2019

„FOREVER YOUNG”

(przekład Daniel Wyszogrodzki)
Oby Bóg cię błogosławił,
twym pragnieniom posłuch dał.
Obyś dawał siebie innym,
i od innych chętnie brał.
Obyś schody wzniósł do nieba,
i zdobywał każdy szczyt.
Obyś wiecznie młody był,
wiecznie młody, wiecznie młody!
Obyś wiecznie młody był.
Obyś sądził sprawiedliwie,
prostą drogą zawsze szedł.
Obyś wiedział, co jest prawdą,
co jest dobre, a co złe.
Obyś zawsze był odważny,
i nie opadł nigdy z sił.
Obyś wiecznie młody był,
wiecznie młody, wiecznie młody!
Obyś wiecznie młody był.
Obyś rękom dał zajęcie,
obyś skrzydła miał u stóp.
Obyś wytrwał w swych zasadach,
kiedy wiatr się zmieni znów.
Obyś zawsze był radosny,
i w swych pieśniach ciągle żył.
Obyś wiecznie młody był,
wiecznie młody, wiecznie młody!
Obyś wiecznie młody był!
Bob Dylan & The Band – Live 1976

Bob Dylan – Live @ David Letterman TV Show 1993 (from 1:30 min)

Bob Dylan & Bruce Springsteen – Live @ Rock & Roll Hall of Fame Ceremony 1995

Joan Baez – Live 2016

HAPPY 80th BIRTHDAY to BOB DYLAN !!!

Fot 2000 („The Boston Globe”) / 1963 (amazon.com) / 1964 (Wikipedia) / 1965 With Joan Baez (Pinterest) / 1980 („The Independent”) / 1990 (last.fm)