Gato Barbieri

„Le Départ” – Full Album 1967

Oprac. Ewa Kałużna. Fot. The Boston Globe, El Tribuno, last.fm, YouTube, Era Jazzu

Gato Barbieri
Fot. The Boston Globe

Gato Barbieri
Fot. El Tribuno

Gato Barbieri
Fot. last.fm

Gato Barbieri 1973
YouTube

Gato Barbieri 1999
Era Jazzu


 
28 listopada 1932, 89 lat temu urodził się

GATO BARBIERI

(właśc. Léandro Barbieri, znany jako El Gato Barbieri, hiszp. „Kot Barbieri„;
ur. 28 listopada 1932, zm. 2 kwietnia 2016),

argentyński saksofonista jazzowy i kompozytor, prekursor Latin jazzu, autor soundtracku do filmu „Ostatnie tango w Paryżu”, za który otrzymał Grammy. Nagrywał także muzykę filmową Krzysztofa Komedy.

Zmarł pięć lat temu, pozostawiając bogaty dorobek muzyczny,

Léandro Barbieri urodził się w Argentynie, w rodzinie muzyków. W dzieciństwie uczył się grać na klarnecie

Mając 15 lat, przeniósł się do Buenos Aires.

Tam, po usłyszeniu „Now’s the Time” Charlie’ego Parkera, przerzucił się na saksofon altowy.

Grał w zespole argentyńskiego pianisty, Lalo Schifrina.

Już wtedy przylgnęło do niego przezwisko Gato (hiszp. Kot), bowiem przemykał nocą z jednego klubu do drugiego, na kolejne jamowanie, zupełnie, jak kot.

PIERWSZE NAGRANIA. „JAZZ ARGENTINO”, 1960

Pierwszą płytą, na której można usłyszeć Gato, był argentyński album „Jazz Argentino” z 1960, nagrany na żywo podczas Third National Jazz Congress, w Aula Magna w Buenos Aires, z zespołem Walter Thiers All Stars. Znalazly się tam tylko dwa utwory, ale każdy z nich prawie 20-minutowy. Barbieri zagrał na saksofonie tenorowym, na który ostatecznie zdecydował się:

Horacio Malvicino – guitar
Jose Wisemberg – piano
Léandro „Gato” Barbieri, Tom Kirk – tenor sax
Horacio Borraro – clarinet
Albertino Corvini – trumpet
Jorge Lopez Ruiz – bass
Pichi Mazzei – drums
„Los Blues Del Cuarto No. 4” from „Jazz Argentino” 1960


Gato Barbieri 2001
last.fm


BARBIERI & CHERRY

W 1962 Barbieri przeniósł się do Rzymu. Należał wówczas do awangardy jazzu.

Od 1963 występował we free-jazzowej grupie trębacza Dona Cherry’ego, którego poznał właśnie w Rzymie, gdzie Don, po rozstaniu z Ornette’em Colemanem, koncertował z Sonnym Rollinsem.

Utworzyli wspólne formacje, z którymi nagrali kilka płyt.

„Togetherness” z 1965, nagrana we Francji:
Léandro „Gato” Barbieri – tenor sax
Don Cherry – cornet
Karl Hans Berger – vibraphone
Jean-François Jenny-Clarke – bass
Aldo Romano – drums
„Togetherness” 1965

„Complete Communion” 1965

Pierwszym nagraniem Cheryy’ego w roli lidera była płyta „Complete Communion” dla Blue Note Records, z 1965. W skład zespołu weszli perkusista Colemana, Ed Blackwell, saksofonista Gato Barbieri, którego Cherry poznał w 1964, podczas trasy koncertowej po Europie, oraz basista Henry Grimes.

Léandro „Gato” Barbieri – tenor sax
Don Cherry – cornet
Henry Grimes – bass
Ed Blackwell – drums
„Complete Communion”, „And Now, „Golden Heart”, „Remembrance” 1965

Ten film nie jest już dostępny
https://www.youtube.com/watch?v=AEM-5_nWo9E

„Complete Communion” – Full Album, Audo from Live in Stuttgart 1966
Don Cherry – cornet
Léandro „Gato” Barbieri – tenor sax
Karlhans Berger – vibraphone
Bo Stief – bass
Aldo Romano – drums

Na płycie Cherry’ego „Copenhagen 1963”, nagranej w Radiohusets Koncertsal w Kopenhadze w Danii, w 1963, na tenorze zagrał Archie Sheep, zaś na albumie „Hilversum 1966”, nagranej w Hilversum w Holandii, w 1966 – Gato Barbieri. Oba albumy wydano w 2010, na jednej wspólnej płycie „Don Cherry Quintets feat. Archie Shepp & Gato Barbieri”:

Don Cherry – trumpet
John Tchicai – alto sax
Archie Shepp – tenor sax on „Copenhagen 1963”
Léandro „Gato” Barbieri – tenor sax on „Hilversum 1966”
Karl Berger – piano, vibraphone
Bo Stief, Don Moore – bass
Aldo Romano, J. C. Moses – drums.
„Live at Jazzhus Montmartre” 1966
Léandro „Gato” Barbieri – tenor sax
Don Cherry – cornet
Bo Stief – bass
Karlhans Berger – vibraphone
Aldo Romano – drums

„Symphony for Improvisers” 1966 (wyd. 1967)

„Symphony for Improvisers” Cherry nagrał 19 września 1966, ponownie dla Blue Note, ale w nieco szerszym, niż poprzedni, składzie. Tym razem, zaprosił samego Pharoaha Sandersa. Zdjęcie na okładkę zostało wykonane w New York Public Library for the Performing Arts.

Don Cherry – cornet
Léandro „Gato” Barbieri – tenor sax
Pharoah Sanders – tenor sax, piccolo
Karl Berger – vibraphone, piano
Henry Grimes, Jean-François Jenny-Clark – bass
Ed Blackwell – drums
Full Album

BARBIERI & CHERRY & KOMEDA

W 1967, Barbieri razem z Donem Cherrym uczestniczyli w Paryżu w sesji nagraniowej kompozycji Krzysztofa Komedy, na ścieżkę dźwiękową do filmu Jerzego Skolimowskiego „Le Départ” („Start”). Album zawierał utwory „Le Départ” (Christiane LeGrand – vocal), „Marc Et Michèle”, „Le Départ (instrumental)”, „Chaque Heure Est Un Départ”, oraz „Le Défilé”. Kilka utworów z tego soundtracku wydane zostało w 2014, na kompilacji „Jazz in Polish Cinema: Out of the Underground 1958-1967”. W nagraniach udział wzięli:
Don Cherry – trumpet
Léandro „Gato” Barbieri – tenor sax
Jacques Pelzer – alto sax
Luiz Funtez – trombone
Philip Catherine – guitar
René Urtreger – piano
Edy Louis – organ
Jean-François Jenny-Clark – bass
Jacques Thollot – drums
Christiane LeGrand – vocal
„Le Départ” – Full Album 1967

„Le Départ” (Christiane LeGrand – vocal) 1967

TWÓRCZOŚĆ AUTORSKA. GATO BARBIERI QUARTET

W tym samym roku, Barbieri wydał dwa pierwsze albumy autorskie.

„In Search of the Mystery” został nagrany w Nowym Jorku, 15 marca 1967, z amerykańskim kwartetem Barbieriego:

Léandro „Gato” Barbieri – tenor sax
Calo Scott – cello
Norris „Sirone” Jones – bass
Bobby Kapp – drums
„In Search of the Mystery” Full Album 1967

GATO BARBIERI TRIO

„Obsession” powstał we Włoszech, w Mediolanie, w maju i czerwcu 1967, i został nagrany we włosko-francusko-argentyńskim trio:

Gato Barbieri – tenor sax
Jean-François Jenny-Clark – bass
Aldo Romano – drums
„Obsession Part 1” 1967

BARBIERI & BRAND

Barbieri nie grał muzyki etnicznej, ale w drugiej połowie lat 60. zaczął coraz częściej sięgać po takie właśnie motywy i klimaty. Włączył do swojego repertuaru muzykę z Ameryki Południowej i Afryki.
W 1968 wydał album „Hamba Khale!” (inny tytuł „Confluence”), w duecie z południowoafrykańskim pianistą i wiolonczelistą o pseudonimie Dollar Brand (właśc. Adolph Johannes Brand). Płyta została nagrana 16 marca 1968 w Mediolanie we Włoszech:
Gato Barbieri – tenor sax
Dollar Brand – piano, cello
„Hamba Khale!” 1968

„The Aloe and the Wild Rose” from „Hamba Khale!” 1968

LIBERATION MUSIC ORCHESTRA

Barbieri przyczynił się talże do sukcesu projektów wielu zespołów i artystów. Jednym z nich był formacja Charlie’ego Hadena – Liberation Music Orchestra, w której Haden po raz pierwszy występwował w roli lidera. Wspólnie nagrali w 1969 album „Liberation Music Orchestra”.

Muzyka LMO była eksperymentalna, kierująca się w stronę free jazzu, ale miała tu ona głównie zadania o polityczno-społecznym charakterze.

Oryginalny skład LMO tworzyli Charlie Haden i Carla Bley, a także Gato Barbieri, Dewey Redman, Don Cherry, Paul Motian i kilku innych muzyków.

Haden zdecydował się na utworzenie LMO u szczytu wojny w Wietnamie, z powodu swojej frustracji. Celem Hadena było wykorzystanie LMO do wzmocnienia głosów uciśnionych ludzi. Chciał wyrazić swoją solidarność z postępowymi ruchami politycznymi z całego świata, wykonując muzykę, która pokazywała, jak wprowadzać w życie wyzwalające zmiany.

Inspiracja do powstania albumu „Liberation Music Orchestra” przyszła, gdy Haden usłyszał piosenki z hiszpańskiej wojny domowej. Na albumie zawarł trzy z nich – „El Quinto Regimiento”, „Los Cuatro Generales” oraz „Viva la Quince Brigada”. Były to stare hiszpańskie pieśni ludowe, którym w czasie wojny przydano nowe słowa.

Pieśni te pojawily się na płycie Hadena jako „El Vito”, wcześniej adaptowana przez Johna Coltrane’a jako “Olé”, „Los Cuatro Muleros”, do której własny tekst napisał także Federico García Lorca, oraz „Ay Carmela”. Inne utwory na albumie to „War Orphans” Ornette’a Colemana, który Haden grał z Colemanem w 1967, trzy utwory Carli Bley, która również przyczyniła się do aranżacji, dwie własne kompozycje Hadena, w tym jedna, poświęcona Che Guevarze, i jedna, inspirowana przez Krajową Konwencję Partii Demokratycznej USA z 1968.

Carla Bley – piano, tambourine
Gato Barbieri – tenor sax, clarinet
Dewey Redman – alto sax, tenor sax
Don Cherry – cornet, flute, Indian wood, bamboo flutes
Michael Mantler – trumpet
Roswell Rudd – trombone
Perry Robinson – clarinet
Bob Northern – French horn, hand wood blocks, crow call, bells, military whistle
Howard Johnson – tuba
Sam Brown – guitar, Tanganyikan guitar, thumb piano
Charlie Haden – bass
Paul Motian, Andrew Cyrille – drums, percussion
„El Quinto Regimiento / Los Cuatro Generales / Viva la Quince Brigada” from „Liberation Music Orchestra” 1969

Charlie Haden & The Liberation Music Orchestra – Live @ Montreal Jazz Festival 1992

DALSZA TWÓRCZOŚĆ AUTORSKA

Gato musiał wydać jeszcze cztery własne albumy, zanim zdobył światową sławę. Były to:
„The Third World” 1969, gdzie Gato nie tylko zagrał, ale także zaśpiewał:
Gato Barbieri – tenor sax, flute, vocal
Roswell Rudd – trombone
Lonnie Liston Smith – piano
Charlie Haden – bass
Richard Landrum – percussion
Beaver Harris – drums
Full Album

„Fénix” 1971, z udzialem m.in. Rona Cartera na basie elektrycznym:
Gato Barbieri – tenor sax
Lonnie Liston Smith – piano, electric piano
Joe Beck – electric guitar
Ron Carter – electric bass
Lenny White – drums
Gene Golden – congas, bongos
Naná Vasconcelos – berimbau, bongos
Full Album

„El Pampero” 1971, koncertowy, nagrany podczas Montreux Jazz Festival ’71:
Gato Barbieri – tenor sax
Lonnie Liston Smith – piano
Chuck Rainey – electric bass
Bernard Purdie – drums
Sonny Morgan – congas
Naná Vasconcelos – berimbau, percussion
„El Pampero” 1971

„Under Fire” 1971, nagrany w Nowym Jorku w 1971, a wydany w 1973. Pojawiły się tu takie nazwiska, jak John Abercrombie, Stanley Clarke, Roy Haynes czy Airto Moreira – sama śmietanka jazzu:

Gato Barbieri – tenor sax, vocal
Lonnie Liston Smith – piano, electric piano
John Abercrombie – guitar, electric guitar
Stanley Clarke – bass
James Mtume – congas
Airto Moreira – percussion, drums
Moulay Ali Hafid – percussion
Roy Haynes – drums
„El Sertao” from „Under Fire” 1971

„LAST TANGO in PARIS” 1972

Sława przyszła do Barbieriego za sprawą muzyki do filmu „Ostatnie tango w Paryżu” Bernardo Bertolucciego z 1972, z Marlonem Brando, Marią Schneider i Jean-Pierre Léaudem w rolach głównych. Muzyka ukazała się na albumie o tym samym tytule, i przyniosła Barbieriemu jedyną w jego dorobku nagrodę Grammy, w kategorii Best Instumental Composition, oraz nominację, w kategorii Album of Best Original Score Written for a Motion Picture. W nagraniach udział wzięli:

Gato Barbieri – tenor sax, flute, vocal
Franco D’Andrea – piano
Franco Goldani, Wolmer Beltrani – accordion
Jean-François Jenny-Clark, Giovanni Tommaso – bass
Afonso Vieira – percussion, berimbau
Ivanir „Mandrake” do Nascimento – percussion, tambourine
Pierino Munari – drums
Orchestra, conducted by Oliver Nelson
„Last Tango in Paris” – Full Album 1973

Richie Unterberger z portalu AllMusic zauważył: „Chociaż niektóre z „zadymionych” solówek saksofonu przypominają tutaj nieco fusion z lat 70., ścieżka dźwiękowa Gato Barbieriego do klasyki Bertolucciego z 1972 jest ogólnym triumfem. Trzymający w napięciu jazz, melancholijna orkiestracja, i prawdziwe francuskie tanga, wpisują się w klimat erotycznej tęsknoty, melancholijnej rozpaczy, i ciężkiego losu bohatera, skazanego na niepowodzenie”.

IMPULS! RECORDS

Sukces soundtracku do filmu „Ostatnie tango w Paryżu” otworzył przed Barbieri drzwi do wytwórni Impulse! Records, dla której nagrał w ciągu trzech lat cztery albumy:
Chapter One: Latin America (1973)

Chapter Two: Hasta Siempre (1973)

Chapter Three: Viva Emiliano Zapata (1974)

Chapter Four: Alive in New York (1975)

Na tych płytach Barbieri łączył jazz z różnymi strumieniami muzyki folkowej Ameryki Południowej.

A&M RECORDS

Pod wpływem późnych nagrań Johna Coltrane’a, a także innych saksofonistów free-jazzowych, jak Albert Ayler i Pharoah Sanders, Barbieri zaczął z czasem rozwijać ciepły i szorstki ton, z którym jest kojarzony do dziś.

W połowie lat 70. nagrywał dla A&M Records, w obszarze soul jazzu i jazz popu.

Album „Caliente!” z 1976 zawierał jego najbardziej znany utwór – wykonanie „Europy” Carlosa Santany

„Europa” 1976

Santana & Gato Barbieri – „Europa”, Llive 1977

Zarówno ten, jak i kolejny album „Ruby, Ruby” z 1977, zostały wyprodukowane przez muzyka i współzałożyciela wytwórni A&M Records, Herba Alperta:

„Ruby” 1977

Ten film nie jest już dostępny
https://www.youtube.com/watch?v=eyhd3H3zLHs

PRZERWA w DZIAŁALNOŚCI

Mimo, że Barbieri kontynuował nagrywanie i występy w latach 80., w tym komponowanie partytur do filmów „Firepower” (1979) i „Strangers Kiss” (1983), śmierć jego żony, Michelle, doprowadziła do wycofania się Gato z areny publicznej.

Gato i Michelle byli ze sobą 35 lat.

W okresie 1988-1997 Barbieri zaprzestał występów i nie nagrywał.

POWRÓT 1997

Przez następne 20 lat jego żoną była Laura.

Powrócił płytą „Qué Pasa” z 1997, którą oddał hołd swojej zmarłej żonie, Michelle. Album został nagrany w stylu smooth jazz:

„Circulos” from „Qué Pasa” 1997

„Granada” from „Qué Pasa” 1997

OSTATNIE NAGRANIA

Przed śmiercią Barbieri wydał jeszcze trzy albumy autorskie.

„Che Corazón” (1999)

„The Shadow of The Cat” (2002)

Jego ostatni album to „New York Meeting” z 2010, na którym wystąpili:
Gato Barbieri – tenor sax
Carlos Franzetti – piano
David Finck – bass
Nestor Astarita – drums

SIDEMAN
z Donem Cherry:
„Togetherness” (1965)
„Complete Communion” (1966)
„Live at Jazzhus Montmartre” (1966)
„Symphony for Improvisers” (1966)
z Carlą Bley and Paulem Hainesem:
„Escalator Over the Hill” (1971)
„Tropic Appetites” (1974)
z Garym Burtonem – „A Genuine Tong Funeral” (1967)
z Charlie’em Hadenem – „Liberation Music Orchestra” (1969)
z The Jazz Composer’s Orchestra – „The Jazz Composer’s Orchestra” (1968)
z Oliverem Nelsonem – „Swiss Suite” (1971)
z Alanem Shorterem – „Orgasm” (1968)
z Antonello Vendittim – „Da Sansiro a Samarcanda”.

W POLSCE

Gato występował w Polsce kilka razy. Pierwszy raz – w Warszawie, podczas Jazz Jamboree ’74.

Po raz drugi, gdy był gwiazdą galowego koncertu festiwalowej Ery Jazzu, w lutym 1999

Gato Barbieri

.
W 2014 otrzymał Grammy Lifetime Achievement Award, za całokształt twórczości.

W ostatnim okresie, pomimo problemów ze zdrowiem, Barbieri występował regularnie w klubie Blue Note w Nowym Jorku. Tam właśnie, po raz ostatni zagrał publicznie, 23 listopada 2015.

ŚMIERĆ

Zmarł w Nowym Jorku, 2 kwietnia 2016. Przeżył 83 lata.

Przyczyną śmierci było zapalenie płuc.
R.I.P. [*]

Posłuchajmy:
Gato Barbieri Quintet – Live TV, 1970

„Brasil”, Live @ Montreux Jazz Fest, 1971

Santana & Gato Barbieri – „Europa”, Live 1977

Gato Barbieri Sextet – Live in Montreal, Full Concert 1984
Gato barbieri – tenr sax
Frank Ferrucci – claviers
Bill Washer – guitar
Chico Rindner – bass
Guihlerme Franco – percussion
Jean Francois Febiano – drums

Live @ Newport Jazz Festival, 1997

„Europa” – Live @ The Latin Quarter, NY 2001

Fot. The Boston Globe / El Tribuno / YouTube / discogs.com / Era Jazzu