Janis Joplin – ostatnie albumy i koncerty

„Ball and Chain” – Live @ „This Morning” TV, San Francisco, August 16th, 1968

Oprac. Ewa Kałużna. Fot. Jerry Garcia, David Dalton, „Billboard”, Elliot Landy, amazon.com

Janis Joplin – Austin, Texas, 1965
Fot. Jerry Garcia

Janis Joplin – Avalon Ballroom, January 29th, 1967
Fot. David Dalton

Janis Joplin – Newport Folk Festival, Rhode Island, July 1968
Fot. „Billboard”

Janis Joplin – New York City, April 18th, 1969
Fot. Elliot Landy

The Dick Cavett Show TV, August 3rd, 1970
amazon.com

Janis Joplin – Last Concert, Harvard Stadium in Boston, August 12th, 1970
Fot. „Billboard”

4 października 2020 mija 50. rocznica śmierci amerykańskiej piosenkarki rockowej, soulowej i bluesowej, The Queen of Rocking the Blues, znanej z potężnego mezzosopranu. i „elektrycznego” image’u scenicznego. Choć jej kariera trwała zaledwie kilka lat, nadal jest uznawana za jedną z najbardziej wpływowych postaci w kulturze masowej.
Zmarła w wieku 27 lat, po przedawkowaniu heroiny, dołączając do „Przeklętego Klubu 27”,

JANIS JOPLIN
(właśc. Janis Lyn Joplin; ur. 19 stycznia 1943, zm. 4 października 1970).

Zajmuje 46. miejsce na liście 100 największych artystów wszech czasów magazynu „Rolling Stone” oraz 28. miejsce na liście 100 największych wokalistów wszech czasów tego magazynu.
Do tej pory sprzedano ponad 18 mln albumów z jej muzyką.


BIG BROTHER and the HOLDING COMPANY

Do statusu gwiazdy wyniósł Janis Joplin i jej zespół Big Brother and the Holding Company występ na festiwalu rockowym Monterey Pop Festival, w czerwcu 1967:
„Combination of the Two” – Live @ Monterey Pop Festival 1967

„Ball & Chain” – Live @ Monterey Pop Festival 1967

16 sierpnia 1968 Joplin wraz zespołem wystąpiła w ogólnokrajowym programie telewizji ABC „This Morning”, którego gospodarzem był Dick Cavett. Zespół dał wówczas 90-minutowy koncert, nagrywając kilka oficjalnych klipów:
„Ball and Chain” – Live @ „This Morning” TV, San Francisco, August 16th, 1968

„Cuckoo” – Live @ „This Morning” TV, San Francisco, August 16th, 1968

„Light Is Faster Than Sound” – Live @ „This Morning” TV, San Francisco, August 16th, 1968

„Blow My Mind” – Live @ „This Morning” TV, San Francisco, August 16th, 1968

14 września 1968, kończąc 3-godzinny koncert zespołu w Fillmore West, Bill Graham oświadczył, że był to ostatni wspólny występ Janis Joplin z formacją Big Brother and the Holding Company.
Jednak muzycy zjednoczyli się raz jeszcze, prawie dwa lata później, 4 kwietnia 1970, równo pół roku przed śmiercią Janis. Zagrali wówczas The Reunion Concert, ponownie w Fillmore West w San Francisco. Nagrania zostały zawarte na wydawnictwie bootlegowym:
„The Reunion Concert 1970” Full Audio

Jeden z ostatnich występów Janis Joplin z formacją Big Brother miał miejsce w programie telewizyjnym „The Hollywood Palace”, 2 listopada 1968:
„Summertime” / „I Need a Man to Love” – Live @ „The Hollywood Palace” TV, November 2nd, 1968

W grudniu 1968 artystka na dobre rozstała się z zespołem Big Brother.
Rozpoczęła karierę solową, wspomagana przez efemeryczne grupy – Kozmic Blues Band, a później Full Tilt Boogie Band.
Niestety, nadal „wspomagała” samą siebie dawką heroiny, średnio za 200 dolarów dziennie (1300 USD w 2016), chociaż usiłowano powstrzymać ją podczas nagrywania kolejnych płyt.

KOZMIC BLUES BAND

Nowy zespół, Kozmnic Blues Band, składał się z muzyków sesyjnych, m.in. klawiszowca Stephena Rydera, saksofonisty Corneliusa „Snooky” Flowersa, a także gitarzysty Big Brother and the Holding Company, Sama Andrew, oraz basisty Brada Campbella.
Jeden z pierwszych koncertów miał miejsce podczas europejskiej trasy, w Niemczech, w kwietniu 1969:
Janis Joplin & Kozmic Blues Band – Live @ Frankfurt TV, April 1969 Full Concert

https://www.youtube.com/watch?v=yrn7xX8hF9<
br>
„I GOT DEM OL’ KOZMIC BLUES AGAIN, MAMA!”
Pierwszym albumem po rozstaniu z Big Brother był „I Got Dem Ol’ Kozmic Blues Again, Mama!”, nagrany w dniach 16-26 czerwca 1969, w studiach Columbia Records w Nowym Jorku, a wydany 11 września 1969.
Był to całkowity kontrast w stosunku do poprzedniego psychodelicznego rocka Joplin, ponieważ kompozycje były bardziej nastawione na soul i blues. Janis zainstalowała w ścieżkach sekcję dętą, na co jej poprzedni zespół nie pozwalał, ściągnęła też gitarzystę z Big Brother, Sama Andrew. Ogólnie, album był dopracowanym dziełem, jednak przy braku wybitnych akompaniatorów, takich jak w Big Brother and the Holding Company, wydawnictwo nie było tak udane, jak poprzednie.
W nagraniach wzięli udział:
Janis Joplin – vocal
Sam Andrew – guitar, vocal
Michael Monarch, Mike Bloomfield – guitar
Richard Kermode, Gabriel Mekler, Goldy McJohn – organ, keyboards
Terry Clements – tenor sax
Cornelius „Snooky” Flowers – baritone sax, backing vocals
Luis Gasca – trumpet
Brad Campbell – bass guitar
Maury Baker, Lonnie Castille, Jerry Edmonton – drums.
Największe hity z tego albumu to m.in.
„Try (Just a Little Bit Harder)”

„Kozmic Blues”

„To Love Somebody”

WOODSTOCK 1969

Z Kozmic Blues Band Janis wystąpiła na słynnym festiwalu Woodstock 1969.
Janis pojawiła się na scenie w Woodstock o godz. 2 nad ranem, w niedzielę, 17 sierpnia 1969.
Dzień wcześniej, w sobotnie popołudnie, ona i zespół zostali przewiezieni do Woodstock z pobliskiego motelu helikopterem, razem z ciężarną Joan Baez i jej matką.
Gdy Joplin zobaczyła ogromny tłum, natychmiast poczuła się bardzo zdenerwowana i oszołomiona. Po zejściu z helikoptera, reporterzy zaczęli zadawać jej pytania, lecz ona skierowała ich do swojej przyjaciółki i ówczesnej kochanki, Peggy Caserty, ponieważ sama „była zbyt podekscytowana, by mówić”.
Janis była dość chętna, by wyjść na scenę zgodnie z planem, tj. jeszcze w sobotnią noc, 16 sierpnia. Jednak jej występ został poważnie opóźniony, ponieważ inne koncerty przeciągnęły się. W obliczu 10-godzinnego oczekiwania na backstage’u, Joplin wstrzyknęła sobie kilka dawek heroiny, a także piła alkohol z Peggy.
Zanim dotarła na scenę, była półprzytomna.
Podczas występu, jej głos stał się ochrypły i świszczący. Z trudem poruszała się po scenie i tańczyła. Jednak często kontaktowała z tłumem, pytając, czy „mają wszystko, czego potrzebują”, i czy „pozostają naćpani”. Na bis zaśpiewała „Ball and Chain”.
Pete Townshend, który występował z The Who zaraz po Joplin, powiedział później, że „w Monterey Janis była niesamowita, ale w Woodstock dzisiaj nie była w najlepszej formie, choć i tak zrobiła na wszystkich ogromne wrażenie”:
„Try” – Live @ Woodstock 1969

„Ball and Chain” – Live @ Woodstock 1969

„Bobby McGee” – Live @ Woodstock 1969, Audio

Pod koniec 1969 zespół Kozmic Blues Band rozpadł się. Ostatni koncert formacji z Joplin, w Madison Square Garden 19 grudnia 1969, był kompletnym fiaskiem – Janis była bardzo pijana. Mimo tego, podczas części tego koncertu do Janis dołączyli na scenie Johnny Winter i Paul Butterfield.
DALSZA WALKA z NAŁOGAMI
W lutym 1970 Joplin wyjechała na wakacje do Brazylii, gdzie zaprzestała na krótko używania narkotyków i alkoholu. Towarzyszyła jej tam przyjaciółka, Linda Gravenites, która projektowała kostiumy sceniczne piosenkarki w latach 1967-1969.
Janis miała wówczas krótki romans z turystą amerykańskim, Davidem Niehausem, z którym później zerwała ze względu na powrót do heroiny i do związku z Peggy Casertą, również narkomanką.
Kiedy Joplin wróciła do Stanów, ponownie zaczęła używać heroiny w swoim nowym domu, w Larkspur w Kalifornii.
FULL TILL BOOGIE BAND
W tym czasie Janis założyła nowy zespół, znany krótko jako Main Squeeze, a następnie przemianowany na Full Tilt Boogie Band. Zespół składał się głównie z młodych kanadyjskich muzyków, wcześniej związanych z Ronnie’em Hawkinsem. Byli to gitarzysta John Till, pianista Richard Bell, perkusista Clark Pierson, basista Brad Campbell oraz klawiszowiec Ken Pearson.
Janis oświadczyła wówczas publicznie, że nie używa już heroiny, ale nadal jest uzależniona od alkoholu.

FESTIVAL EXPRESS

Od 28 czerwca do 4 lipca 1970, podczas trasy Festival Express w Kanadzie, odbywającej się pociągiem, Joplin i zespół Full Tilt Boogie Band wystąpili obok Buddy’ego Guya czy zespołów The Band, The Flying Burrito Brothers, Ten Years After, Grateful Dead, Delaney & Bonnie. Zagrali koncerty w Toronto, Winnipeg i Calgary.
Jej występy podczas jamów w pociągu na tej trasie są uważane za jedne z najlepszych w całej karierze wokalistki.
Joplin była gwiazdą Festival Express przez trzy wieczory. Na ostatnim przystanku, w Calgary, wyszła na scenę z Jerrym Garcią, podczas, gdy jej zespół rozstawiał sprzęt. Materiał filmowy pokazuje, jak Janis mówi do publiczności, że trasa była wspaniała, więc ona i Garcia chcą podarować organizatorom skrzynkę tequili. Potem wystąpiła z dwugodzinnym koncertem.
Film z jej wykonania „Tell Mama” w Calgary stał się teledyskiem MTV na początku lat 80. Materiał z występu został zawarty na płytach „Farewell Song” z 1982 oraz „Joplin in Concert” z 1972. Wideo z występów znalazło się na DVD „Festival Express”.
W teledysku „Tell Mama” z Calgary Joplin nosiła luźny, psychodeliczny kostium i pióra we włosach. To był jej standardowy kostium sceniczny wiosną i latem 1970. Kostiumy tego typu Janis zaczęła nosić po tym, jak jej przyjaciółka i projektantka, Linda Gravenites, zerwała z nią znajomość, ze względu na ciągłe zażywanie heroiny przez Joplin:
„Tell Mama” – Live @ Festival Express, Calgary 1970

„Cry Baby” – Live @ Festival Express, Toronto 1970

Janis Joplin @ Festival Express, Live in train with friends 1970

11 lipca 1970 dwa zespoły Janis Joplin – Full Tilt Boogie Band oraz Big Brother and The Holding Company – wystąpiły razem na koncercie w San Diego Sports Arena. Joplin zaśpiewała z Full Tilt Boogie Band, pojawiła się też na scenie z Big Brother, ale nie zaśpiewała z nimi wówczas.

OSTATNIE WYSTĘPY

Wśród ostatnich występów Joplin były dwie transmisje popularnego programu telewizyjnego „The Dick Cavett Show”, z 25 czerwca 1970 oraz 3 sierpnia 1970:
Janis Joplin – Live @ „Dick Cavett Show” TV, August 3rd, 1970, Full Show

https://www.youtube.com/watch?v=0KZJcYexEDw

Janis Joplin – Last Interview @ „Dick Cavett Show” TV, August 3rd, 1970

8 sierpnia 1970 Janis wystąpiła w Capitol Theatre w Nowym Jorku. To tam po raz pierwszy wykonała utwór „Mercedes Benz”, częściowo zainspirowany wierszem Michaela McClure’a, który napisała tego samego dnia, w pobliskim barze, razem z Bobem Neuwirthem.
Ostatni publiczny występ Joplin z zespołem Full Tilt Boogie Band odbył się 12 sierpnia 1970, na Harvard Stadium w Bostonie. Nagrań można wysłuchać na albumie bootlegowym:
Janis Joplin & Full Tilt Boogie Band – Last Live Performance, August 12th, 1970, Audio from „Wicked Woman”

„PEARL”, HOLLYWOOD

Od 27 lipca, przez cały wrzesień, do 4 października 1970, Joplin i zespół Full Tilt Boogie Band nagrywali w studiu Sunset Sound Recorder w Los Angeles w Hollywood album „Pearl”. Był to ostatni album Joplin, a wydany został pośmiertnie, 11 stycznia 1971.
Album miał bardziej dopracowany charakter niż te, które Janis nagrała z Big Brother and the Holding Company oraz Kozmic Blues Band, dzięki doświadczeniu producenta Paula A. Rothchilda, znanego ze swoich relacji z zespołem The Doors, a także dzięki nowym muzykom wspierającym. Rothchild dobrze współpracował z Joplin, nazywając ją „marzeniem producenta”. Razem stworzyli album, który zaprezentował jej niezwykłe talenty wokalne.
Kilka piosenek z tego albumu zostało nagrane na scenie koncertowej, podczas trasy Festival Express w Kanadzie, dwa miesiące przed tym, zanim Joplin i zespół rozpoczął sesje nagraniowe w Los Angeles. Zespół pojawił się wcześniej również dwukrotnie w „The Dick Cavett Show”. Zagrali także w wielu amerykańskich miastach, zarówno przed, jak i po Festival Express, choć żadne nagrania z tych koncertów nie zostały oficjalnie wydane.
Wszystkie dziewięć utworów na płytę zostało osobiście zatwierdzone i zaaranżowane przez Joplin.
„Pearl” zawierał przebój numer 1 „Me and Bobby McGee”, napisany przez Krisa Kristoffersona i Freda Fostera, gdzie Joplin zagrała na gitarze akustycznej. Inne hity z tej płyty to „Trust Me” Bobby’ego Womacka, napisany specjalnie dla Joplin, „Get It While You Can” Howarda Tate’a, prezentujący zakres wokalny Janis, oraz oryginalne „Move Over” i „Mercedes Benz”, których współautorami byli Joplin, Bobby Neuwirth i Michael McClure.
Joplin zaśpiewała we wszystkich utworach, z wyjątkiem „Buried Alive in the Blues”, który pozostał instrumentalny, ponieważ Janis zmarła przed nagraniem wokalu. Autorowi piosenki, Nickowi Gravenitesowi, zaoferowano możliwość zaśpiewania utworu w hołdzie dla Joplin, ale odrzucił ją.
„Me and Bobby McGee” from „Pearl” 1971

„Trust Me” from „Pearl” 1971

„Get It While You Can” from „Pearl” 1971

„Cry Baby” from „Pearl” 1971

„Pearl” Full Album 1971

HOTEL LANDMARK MOTOR, HOLLYWOOD

24 lipca 1970 Joplin zameldowała się w Landmark Motor Hotel w Hollywood, niedaleko studia Sunset Sound Recorder, gdzie odbywały się nagrania.
Podczas trwania sesji, Joplin kontynuowała swoje relacje z Sethem Morganem, 21-letnim studentem z Berkeley i przyszłym pisarzem. Odwiedzał on wcześniej jej dom w Larkspur, w czerwcu 1970, dostarczając tam heroinę dla Janis, przed jej wyjazdem do Hollywood na nagrania.
W trakcie sesji nagraniowych, na początku września 1970, Joplin i Morgan zaręczyli się.
Seth Morgan pilnował remontu nowego domu Janis w Larkspur, podczas gdy ona nagrywała płytę w Hollywood.
Peggy Caserta stwierdziła w swojej książce „Going Down with Janis” z 1973, że „ona i Joplin postanowiły w kwietniu 1970 trzymać się z daleka od siebie, by uniknąć wzajemnego nakłaniania do zażywania narkotyków”.
Caserta, była stewardessa Delta Air Lines, i właścicielka jednego z pierwszych butików w Haight Ashbury, wyznała, że do września 1970 przemycała konopie indyjskie do Kalifornii. Peggy zameldowała się w Landmark Motor Hotel w tym samym czasie, co Janis. Peggy wiedziała, że hotel ten przyciągał narkomanów, ale nie wiedziała, że będzie tam mieszkać Janis.
Przez dwa pierwsze tygodnie pobytu w Landmark Motor, Janis nie wiedziała, że Peggy przebywa w tym samym hotelu. Gdy Joplin dowiedziała się od handlarza heroiną o obecności Caserty w Landmark, błagała Peggy o heroinę. Caserta odmówiła, a Joplin odpowiedziała jej: „Nie myśl, że jeśli ty możesz ją zdobyć, to ja nie mogę”.
W ciągu kilku dni Joplin stała się stałym klientem tego samego dystrybutora heroiny, który zaopatrywał Casertę.
26 września 1970 Joplin nagrała wokale do „Half Moon” i „Cry Baby” na płytę „Pearl”. Następnie zespól nagrał podkład instrumentalny do „Buried Alive in the Blues”.
JANIS dla LENNONA
Tego dnia sesja zakończyła się, gdy Joplin z kilkoma muzykami dokonała specjalnego 1-minutowego nagrania, jako prezentu urodzinowego dla Johna Lennona. Joplin była jedną z zaledwie kilku piosenkarzy, z którymi skontaktowała się Yoko Ono, z prośbą o nagranie muzycznych życzeń, z okazji 30. urodzin Lennona, przypadających 9 października 1970.
Janis wybrała kompozycję Dale’a Evansa „Happy Trails”. Lennon później przyznał, że nagranie dotarło do jego domu niedługo po śmierci Janis:
Janis Joplin – „Happy Birthday, John (Happy Trails)” 1970

Ostatnie nagranie na płytę „Pearl”, które ukończyła Joplin, miało miejsce 1 października 1970. Był to utwór „Mercedes Benz”:
„Mercedes Benz” from „Pearl” 1971

W sobotę, 3 października 1970, Joplin odwiedziła studio, by przesłuchać podkład instrumentalny do „Buried Alive in the Blues”, nagrany wcześniej przez zespół. Ona i Paul Rothchild ustalili, że Janis nagra wokale następnego dnia, 4 października.

ŚMIERĆ

W niedzielne popołudnie, 4 października 1970, producent Paul Rothchild zaniepokoił się, gdy Joplin nie pojawiła się w studiu Sunset Sound na sesji, podczas której miała nagrać wokale do „Buried Alive in the Blues”.
Wieczorem kierownik trasy, John Cooke, pojechał do hotelu Landmark Motor w Hollywood, gdzie przebywała Joplin. Na parkingu zobaczył jej charakterystyczny, psychodelicznie pomalowany kabriolet Porsche 356 C.
Po wejściu do pokoju 105, zastał Janis martwą, leżącą na podłodze obok łóżka.
W chwili śmierci Janis Joplin miała 27 lat.
Ciało Janis Joplin zostało skremowane, a jej prochy rozproszone z samolotu nad Oceanem Spokojnym.
R.I.P. [*] Oficjalną przyczyną śmierci Janis Joplin było ostre zatrucie heroinowo-morfinowe, w wyniku wstrzyknięcia sobie nadmiernej dawki. Prawdopodobnie było to powiązane z faktem, iż Janis była tego dnia kompletnie pijana.
John Cooke, który znalazł Janis martwą, twierdził, iż dziewczynie dostarczono tego dnia heroinę, która była znacznie silniejsza niż zazwyczaj. Kilku innych heroinistów również przedawkowało, i zmarło w tym samym tygodniu. Jednak w tej sprawie nie wszczęto śledztwa, a śmierć Joplin została uznana za przypadkową.
W całej swojej karierze, Janis Joplin nagrała cztery albumy. Pozostałe nagrania studyjne, koncertowe i alternatywne wersje piosenek zostały wydane na różnych kompilacjach, m.in. „Farewell Song” w 1982.
Tylko kilka koncertów Janis Joplin zostało profesjonalnie nagrane i oficjalnie wydane, co kontrastuje z ogromną liczbą bootlegów, których nie wydano na płytach do dziś, a które funkcjonują w Internecie.

JOPLIN PO POLSKU

W 2005 w Teatrze Roma w Warszawie odbyła się premiera monodramu muzycznego „Moja mama Janis”, w którym wykorzystano 16 piosenek artystki, specjalnie na tę okazję przetłumaczonych na język polski przez Daniela Wyszogrodzkiego i Maciejkę Mazan.
W 2010 ukazała się płyta z utworami, pochodzącymi z monodramu:
„Moja mama Janis” – fragmenty spektaklu oraz wywiady 2014

Dyskografia Janis Joplin:
1967: „Big Brother & The Holding Company”
1968: „Cheap Thrills”
1969: „I Got Dem Ol’ Kozmic Blues Again Mama!”
1971: „Pearl”.
Pośmiertnie wydano m.in.:
1972: „Janis Joplin In Concert”
1974: „Live in Amsterdam 1969”
1975:”Janis”
1982″ „Farewell Song”
1984: „Big Brother & The Holding Company Feat. Janis Joplin – Cheaper Thrills”
1995: „This Is Janis Joplin 1965”
1998: „Janis Joplin with Big Brother and The Holding Company – Live at Winterland ’68”
2009: „The Woodstock Experience”
2012: „Big Brother and The Holding Company feat. Janis Joplin – Live at The Carousel Ballroom 1968”
2012: „Highlights from ‚The Pearl’ Sessions”
2012: „Blow All My Blues Away” – 9-płytowa kompilacja rzadkich lub nigdy wcześniej nie publikowanych utworów z lat 1962-1970
2015: „Original Album Classics”
2016: „Little Girl Blue – Original Motion Picture Soundtrack”
2017: „California 1962 – The Early Days”.
Seria znakomitych utworów w wykonaniu Janis Joplin, w tym „Cry Baby”, „Piece of My Heart”, „Try (Just a Little Bit Harder)”, „Me and Bobby McGee”, „Mercedes Benz”, czy brawurowa interpretacja „Summertime” George’a Gershwina, weszły na trwałe do światowego kanonu rocka:
„Summertime” – Live in Stockholm TV 1969

„Piece of My Heart” – Live in Stockholm TV 1969

„Cry Baby” – Live in Toronto 1970

„Try (Just a Little Bit Harder)” Live @ „The Dick Cavett Show” TV 1969

„Me and Bobby McGee” Audio 1969

„Mercedes Benz” Audio

„Little Girl Blue” – Live TV 1969

„Ball and Chain” – Live @ Monterey 1967