paź 29 2024
11. Bronisław Stasiak
Oprac. Andrzej Rumianowski w oparciu o książkę Krzysztofa Karpińskiego „BYŁ JAZZ, KRZYK JAZZ-BANDU W MIĘDZYWOJENNEJ POLSCE”
| POPRZEDNI ODCINEK | WSZYSTKIE ODCINKI | NASTĘPNY ODCINEK |
II wojna światowa zmieniła losy wszystkich Polaków.
Przedstawiamy historie muzyków jazzowych, którzy:
– uniknęli wojennej tragedii
– walczyli w wojnie obronnej we wrześniu 1939 roku
– zginęli z rąk okupanta
– przeżyli wojnę w Polsce będąc obcokrajowcami
– grali w lokalach dla Polaków i w lokalach dla Niemców
– trafili do obozów koncentracyjnych i gett
– koncertowali na terenie Związku Radzieckiego
– przebyli szlak bojowy z Armią Andersa
– byli członkami Polskiej YMCA
– pozostali po wojnie za granicą
– zamieszkali po wojnie w Polsce
Opracowanie Andrzej Rumianowski
na podstawie książki Krzysztofa Karpińskiego
i materiałów historycznych zebranych w Muzeum Jazzu .
BRONISŁAW STASIAK – KRÓL JAZZU
1.
Zaraz po wybuchu wojny, 28-letni wówczas, Bronisław Stasiak trafił do niewoli niemieckiej, skąd wiosną 1940 roku uciekł i wrócił do Warszawy.
W lipcu i sierpniu 1940 roku akompaniował słynnemu mistrzowi tańca Leonowi Wójcikowskiemu w Cyrku braci Staniewskich
mieszczącym się przy ulicy Ordynackiej 1.
Cyrk braci Staniewskich przy ul. Ordynackiej 1 w Warszawie.
2.
Od października 1940 do stycznia 1941 roku Bronisław Stasiak koncertował w Café Clubie przy Nowym Świecie.
Jako pianista występował tam Wiesław Machan. Prezentowano program „Wariacje na temat gamy C-dur” .
Café Club przy ulicy Nowy Świat 15 w Warszawie
3.
Orkiestra Stasiaka grywała też w kabaretach, m.in. we wrześniu i październiku 1941 r. w programie „O Raju! – w Raju” . Zachowana ulotka informowała o występie króla jazzu Bronisława Stasiaka i jego orkiestry, która dawała także tło muzyczne zespołowi baletowemu. Wszystko to odbywało się w teatrze „Nowości” przy ulicy Mokotowskiej 73 i Niebieskim Motylu przy ulicy Hożej 38.
Program „O Raju! – w Raju” z teatru „Nowości” z września i października 1941 roku.
4.
Zespół był też stałą orkiestrą klubu „Swann” w pasażu „Italia” przy ulicy Nowy Świat 23/25, grał też w kawiarniach Lucyna Lucyny Szczepańskiej, przy Nowym Świecie 30 i Dama przy Brackiej 18 oraz w klubie WATRA mieszczącym się w gmachu Filharmonii Narodowej przy ulicy Moniuszki 5.
Afisz informujący o koncertach Orkiestry Bronisława Stasiaka w warszawskim klubie WATRA od grudnia 1941 roku.
5.
Orkiestra Bronisława Stasiaka w Warszawskim Teatrze „Nowości”, 1941 r.
Występy orkiestry Bronisława Stasiaka, zwanego „królem jazzu”, zawsze stanowiły wydarzenie dla warszawskich słuchaczy. Pod koniec 1941 r., pomimo niemieckiego terroru, orkiestra występowała w ekskluzywnym „Cafe Club”.
Do chwili aresztowania Bronisława Stasiaka za działalność konspiracyjną w kwietniu 1942 r. jego big-band występował w „Bodedze”. Zespół był też stałą orkiestrą klubu „Swann” w pasażu „Italia” (Nowy Świat 23/25).
Stasiak był wówczas jednym z najzdolniejszych trębaczy jazzowych, jego orkiestra zaś należała do najlepszych w tamtych czasach. Wykonywała głównie muzykę amerykańską.
W marcu 1943 r. Stasiak został osadzony w niemieckim obozie koncentracyjnym Auschwitz, a następnie przeniesiony do obozu w Buchenwaldzie
Stasiak był wówczas jednym z najzdolniejszych trębaczy jazzowych, jego orkiestra należała do najlepszych w tamtych czasach, wykonywała głównie muzykę amerykańską. Występowała również pod nazwą BŁĘKITNA SIÓDEMKA STASIAKA.
Afisz informujący o koncercie Orkiestry BŁĘKITNA SIÓDEMKA STASIAKA w warszawskim klubie WATRA 1 stycznia 1942 roku.
Afisz informujący o koncercie Orkiestry STASIAKA w warszawskim klubie WATRA 11 stycznia 1942 roku.
6.
Do chwili aresztowania Bronisława Stasiaka za działalność konspiracyjną, w kwietniu 1942 r., jego big band występował w winiarni BODEGA.
Afisz koncertu Orkiestry Bronisława Stasiaka warszawskiej BODEDZE.
7.
Z początkiem kwietnia 1942 roku Bronisław Stasiak został aresztowany i osadzony w niemieckim obozie koncentracyjnym Auschwitz.
Po aresztowaniu Stasiaka jego warszawska orkiestra przeszła pod opiekę Georg’a Scott’a.
tekst
8.
Na przydzielonym obozowym pasiaku Stasiak został oznaczony, jako polski więzień polityczny. czerwonym trójkątem z literą P.
W obozie Auschwitz, pracował jako pielęgniarz w baraku szpitalnym i trafił także do orkiestry jazzowej, która istniała tam obok dużej orkiestry dętej, symfonicznej i tanecznej. Orkiestra jazzowa składała się z pięciu więźniów: na trąbce i perkusji grał Zygmunt Wojszczyk, na kontrabasie Adam Wysocki (z Chóru Dana), na skrzypcach Jakub Cygan, na akordeonie Stasiak i prawdopodobnie na klarnecie Eugeniusz Dulin.
Winkiel (gwara obozowa, z niem. der Winkel – „kąt”) – Czerwony trójkąt z literą P przyszywany na lewej klapie obozowego pasiaka, oznaczający narodowość i kategorię więźnia.
9.
W skład całego kompleksu Auschwitz wchodziło 40 obozów i podobozów.
Latem 1943 roku przeniesiony został do odległego o 6 kilometrów podobozu Auschwitz III-Monowitz, w Monowicach.
W tym obozie Stasiak kierował większą orkiestrą.
Zakłady chemiczne IG Farben – część obozu Auschwitz III – Monowitz. Źródło: Bundesarchiv
10.
Jedyną informacją jaką posiadamy o powojennych losach Bronisława Stasiaka jest fakt, że zeznawał w procesie oświęcimskim w roku 1965 we Frankfurcie.
Kliknij poniższy obrazek.
| POPRZEDNI ODCINEK | WSZYSTKIE ODCINKI | NASTĘPNY ODCINEK |