4. Muzycy innych narodowości w Polsce

II wojna światowa zmieniła losy wszystkich Polaków.
Przedstawiamy historie muzyków jazzowych, którzy:
– uniknęli wojennej tragedii
– walczyli w wojnie obronnej we wrześniu 1939 roku
– zginęli z rąk okupanta
– przeżyli wojnę w Polsce będąc obcokrajowcami
– grali w lokalach dla Polaków
– grali w lokalach tylko dla Niemców
– trafili do obozów koncentracyjnych
– zostali zamknięci w gettach
– koncertowali na terenie Związku Radzieckiego
– przebyli szlak bojowy z Armią Andersa
– zostali po drodze w Jerozolimie
– byli członkami Polskiej YMCA
– pozostali po wojnie za granicą
– zamieszkali po wojnie w Polsce
Opracowanie Andrzej Rumianowski
na podstawie książki Krzysztofa Karpińskiego
i materiałów historycznych zebranych w Muzeum Jazzu .

CHARLES BOVERY (Karel Nejdely, Karol Nadjl)

czeski saksofonista tenorowy, skrzypek, wokalista, bandlider.

W 1942 roku przyjechał do Polski z zespołem Bobka Briena, przywieziony przez niemiecką agencję, aby grać dla Niemców w warszawskich restauracjach.

Wkrótce zaczął występować także w polskich lokalach: Café Lucyna (Nowy Świat 30, róg ulicy Foksal) i Café Bodo (przy Foksal 15).
 

Po wojnie został w Polsce na stałe. Wywarł ogromny wpływ na lokalną scenę muzyczną.

GEORG ALBERT SCOTT

saksofonista, akordeonista, perkusista, kompozytor i band-leader

Po wybuchu wojny Scott pozostał w Warszawie i zorganizował orkiestrę, w której składzie znaleźli się m.in. pianista Czesław Kaczyński, puzonista Zygmunt Jaroszewski, saksofoniści Aleksander Tumel, Władysław Kowalczyk, Zbigniew Pomerański (grał też na fortepianie i kontrabasie), Zygmunt Bokser (zanim trafił do getta), Walerian Bikunt (trębacz), Mikołaj Złotnicki (fortepian, kontrabas), K. Chojnacki (saksofon altowy) i R. Allen (perkusja); grali w niej też muzycy czescy, węgierski gitarzysta i niemiecki pianista osiadły w Polsce, Willy Kress. W 1941 r. zespół występował głównie w Bodedze i Swannie, w Kameleonie (pl. Zbawiciela), Watrze (ul.Moniuszki 5) oraz w restauracji Cordial w hotelu Savoy, natomiast w 1942 można go było usłyszeć w Melodii i Café Clubie, a także w Gospodzie Włóczęgów (Al. Jerozolimskie 4), Nowym Momusie i Gastronomii.
Po aresztowaniu Stasiaka Georg Scott dyrygował jego zespołem. W 1943 r. orkiestra jazzowa Scotta często grała w cukierni Lardellego (Polna 30), gdzie odbywały się słynne mecze estradowe pomiędzy nią a orkiestrą symfoniczną Dołżyckiego, występowała także w Bodedze, Kameleonie i Swannie. W tym samym roku w krakowskim teatrze Bagatela zaprezentowała standardy jazzu amerykańskiego w konwencji Glenna Millera.
Początek 1944 r. zastał orkiestrę Scotta w teatrze Jar (ul.Senatorska 29, w Pasażu Luxenburga). Występowała w błękitnych frakach, a w repertuarze miała m.in. Niebieską rapsodię (chodziło oczywiście o „Błękitną rapsodię” Gershwina, którego utworów nie wolno było wykonywać).
Znaną kompozycję Scotta „Pożegnanie” śpiewała Barbara Kostrzewska, a program zapowiadał Witold Zdzitowiecki.
Ostatni koncert orkiestry odbył się w Bodedze 20. VII 1944 roku.
Georg Scott był muzykiem bardzo aktywnym, organizował coraz to nowe zespoły. Miał większe możliwości niż inni, ponieważ był obywatelem amerykańskim i nie wszystkie rygory związane z okupacją niemiecką go obowiązywały.
Miał na przykład w swoim mieszkaniu przy ul. Widok 18 radioodbiornik, z którego czerpali informacje członkowie AK oraz muzycy pochodzenia żydowskiego.
Podczas powstania warszawskiego Scott przebywał u znajomej na Żoliborzu, a po jego upadku trafił do obozu przejściowego w Pruszkowie.

Po ucieczce przez Częstochowę i Kraków dotarł do Zakopanego, gdzie dołączył do zespołu Zbigniewa Wróbla, grającego w restauracji na Gubałówce.
Potem sam założył zespół, w którym grał m.in. pianista Bogdan Napieralski.
Po zajęciu Krakowa przez Rosjan Scott wyjechał przez Pragę i Pilzno do Belgii, a stamtąd do USA. W 1948 r. wrócił do Europy i osiedlił się w Brukseli.

AUGUST AGBOLA BROWNE

perkusista, tancerz

Uczestniczył w obronie Warszawy we wrześniu 1939 roku W 1941 r. wstąpił do Związku Walki Zbrojnej. Był kolporterem prasy podziemnej i ulotek, pomagał ukrywającym się, głównie uciekinierom z getta. Utrzymywał się z nauki języków obcych i handlu. Podczas powstania warszawskiego walczył na terenie Śródmieścia Południowego.

SAM SALVANO

perkusista, wokalista i tancerz (step)

Pod koniec lat trzydziestych prawdopodobnie zaprzestał gry i prowadził w Warszawie restaurację. Podczas okupacji hitlerowskiej pozostał w stolicy, przeżył powstanie warszawskie oraz obóz przejściowy w Pruszkowie.
Salvano, według Georga Scotta opuścił Polskę około 1946 roku.