6. Jazz w lokalach tylko  dla Niemców

II wojna światowa zmieniła losy wszystkich Polaków.
Przedstawiamy historie muzyków jazzowych, którzy:
– uniknęli wojennej tragedii
– walczyli w wojnie obronnej we wrześniu 1939 roku
– zginęli z rąk okupanta
– przeżyli wojnę w Polsce będąc obcokrajowcami
– grali w lokalach dla Polaków
– grali w lokalach tylko dla Niemców
– trafili do obozów koncentracyjnych
– zostali zamknięci w gettach
– koncertowali na terenie Związku Radzieckiego
– przebyli szlak bojowy z Armią Andersa
– zostali po drodze w Jerozolimie
– byli członkami Polskiej YMCA
– pozostali po wojnie za granicą
– zamieszkali po wojnie w Polsce
Opracowanie Andrzej Rumianowski
na podstawie książki Krzysztofa Karpińskiego
i materiałów historycznych zebranych w Muzeum Jazzu .

W niemieckich lokalach grali przede wszystkim muzycy przywiezieni przez niemieckie agencje.
Jednym z nich był CHARLES BOVERY (Karel Nejdly, Karol Najdl), czeski saksofonista tenorowy, skrzypek, wokalista, bandlider, który przyjechał do Polski w roku 1942 roku z zespołem Bobka Briena.

Wkrótce CHARLES BOVERY zaczął występować także w polskich lokalach: Café Lucyna (Nowy Świat 30 róg Foksal) i Café Bodo (przy ul. Foksal 15).

Byli też polscy muzycy, którzy grali w  lokalach niemieckich m.in: Adam Dołżycki. W czasie Powstania Warszawskiego aresztowany był przez polskich żołnierzy za współpracę
z Niemcami.

Café Club przy ulicy Nowy Świat 15 w Warszawie

Warszawskie lokale Tylko dla Niemców to były przede wszystkim lokale luksusowe: Adria, Café Club,, restauracje w hotelach: Bristol, Europejski, Polonia, a także Café Paradies .
 

Lokal Paradis przy ulicy Nowy Świat 3 w Warszawie.

ADAM DOŁŻYCKI

dyrygent, kompozytor, skrzypek

W sezonie 1938/1939 został ponownie Naczelnym dyrygentem Opery Warszawskiej.
W latach 1940-1943 w kawiarni Lardellego prowadził orkiestrę złożoną z byłych członków zespołu Filharmonii Warszawskiej; koncertmistrzem i solistą był skrzypek Wacław Niemczyk.
W 1943 r. odbywały się tam słynne mecze estradowe pomiędzy orkiestrą symfoniczną Dołżyckiego i jazzową Georga Scotta, które wspominał Wiesław Wiernicki: „W sali Lardellego, na Polnej, zorganizowano kiedyś koncert pod nazwą Mecz Dołżycki contra Scott. Orkiestra symfoniczna kontra orkiestra jazzowa. Znakomity pomysł i świetny koncert.
Przyszło tak dużo osób do Lardellego, że Mecze trzeba było powtarzać.
W programie koncertu były utwory Gershwina, Liszta, Noskowskiego, Moniuszki i wielu innych kompozytorów” (Wspomnienia o warszawskich knajpach, Warszawa 1994, s. 92).

W październiku 1943 r. rozlepiono afisze informujące, że w niedzielę 3 października w Melodii przy ulicy Rymarskiej 12 wystąpi „sensacja Warszawy, Jazz A. Dołżycki„. Był też dyrygentem w Theater der Stadt Warschau w gmachu Teatru Polskiego.
W czasie powstania warszawskiego został aresztowany przez Armię Krajową pod zarzutem kolaboracji z Niemcami. Po powstaniu podobno przeszedł obóz w Pruszkowie.

Po wojnie osiadł w Bawarii, gdzie zajął się pracą pedagogiczną.

KAZIMIERZ ENGLARD

właśc. Karl Engelhardt, multiinstrumentalista, dyrygent, kompozytor, aranżer

W 1939 roku zamieszkał w Warszawie przy ul. Czerniakowskiej.
W czasie drugiej wojny światowej przyjął obywatelstwo niemieckie.
Grał w niemieckiej orkiestrze wojskowej, występował też w Café Clubie.
Skomponował m.in. Najpiękniejsze tango, do słów Walerego Jastrzębca–Rudnickiego.

Zginął w 1942 roku w Warszawie, prawdopodobnie zastrzelony przez wartownika w Alei Szucha.

CHARLES BOVERY (Karel Nejdely, Karol Nadjl)

czeski saksofonista tenorowy, skrzypek, wokalista, bandlider.

W 1942 roku przyjechał do Polski z zespołem Bobka Briena, przywieziony przez niemiecką agencję, aby grać dla Niemców w warszawskich restauracjach.

Wkrótce zaczął występować także w polskich lokalach: Café Lucyna (Nowy Świat 30, róg ulicy Foksal) i Café Bodo (przy Foksal 15).
 

Po wojnie został w Polsce na stałe. Wywarł ogromny wpływ na lokalną scenę muzyczną.