sie 2 2026
Jazz podczas powstania wrszawskiego
Oprac. Andrzej Rumianowski Fot. Domena publiczna.
POWSTANIE WARSZAWSKIE było heroicznym zrywem przeciwko niemieckiemu okupantowi, tragedia dla Warszawy i jej mieszkańców.
Mimo wielkich strat i zniszczeń pozostanie symbolem patriotyzmu i walki o wolność.
Spójrzmy na kalendarz kolejnych wydarzeń, czy Powstanie Warszawskie naprawdę nie miało szansy powodzenia?
– 23 lipca 1944 roku Niemcy, przeczuwając radziecką ofensywę, rozpoczynają ewakuację władz i niemieckiej ludności cywilnej z Warszawy.
– 1 sierpnia wybucha POWSTANIE WARSZAWSKIE, mające na celu wyzwolenie i przywitanie Armii Radzieckiej jako gości, a nie wyzwolicieli.
– 10 września rozpoczynają się walki 1 Armii Wojska Polskiego i Armii Czerwonej o zajęcie dzielnicy prawobrzeżnej Warszawy, czyli Pragi.
– 15 września 1944 roku następuje wyzwolenie warszawskiej Pragi.
– 2 października 1944 roku, po 63 dniach nierównej walki z niemieckim okupantem, bez uzyskania pomocy ze strony zachodnich aliantów: Anglii, Francji i Stanów Zjednoczonych, jak i radzieckiej Armii Czerwonej, czekającej od 15 września po drugiej stronie Wisły, bohaterskie Powstanie Warszawskie upada.
– 17 stycznia 1945 roku, po 3 miesiącach oczekiwania po drugiej stronie Wisły, Armia Czerwona wyzwoliła zrównaną z ziemią lewobrzeżną stronę Warszawy.
Powstańcy warszawscy liczyli na pomoc aliantów, ta jednak nigdy nie nadeszła. Fot. Domena publiczna.
W Powstaniu Warszawskim walczyła duża grupa muzyków jazzowych
Pałac Raczyńskich, ul. Długa 7, sierpień 1944. Fot. Domena publiczna
W pierwszych dniach powstania zginęło dwóch kolegów z jazzowego klubu YMCA:
– pianista, kompozytor, oficer AK STEFAN BUCHOLC
– pianista, saksofonista ZBIGNIEW STĘPOWSKI.
W Powstaniu Warszawskim walczyli:
– śpiewająca aktorka ANNA BRZEZIŃSKA-ŻAKOWSKA
– saksofonista WŁADYSŁAW SOSNOWSKI
– trębacz WŁADYSŁAW FIGIEL
– perkusista JANUSZ BYLIŃSKI
– pianista, kompozytor, BOGDAN NAPIERALSKI
– pianista, wokalista WITOLD ELEKTOROWICZ
– skrzypek i kompozytor, kierownik orkiestry WŁADYSŁAW PAWELEC, który po upadku powstania znalazł się w Auschwitz.
Wielu z nich trafiło do obozów poza granicami Polski:
– perkusista, akordeonista, pianista, kompozytor i pedagog JERZY ORZECHOWSKI, jak również
– piosenkarz i kompozytor ZBIGNIEW KRUKOWSKI więzieni byli w obozach jenieckich na terenie Belgii.
– klarnecista i saksofonista JULIUSZ SKOWROŃSKI w niemieckim Stalagu VII A w Moosburgu.
– pianista, kompozytor i pedagog WIKTOR MISZUŁOWICZ w niemieckich obozach: Lamsdorf (dziś Łambinowice pod Opolem) i Sandbostell
– kompozytor, pianista, krytyk muzyczny i filolog KONSTANTY RÉGAMEY w Stutthof (dziś Sztutowo pod Gdańskiem),
– saksofonista, flecista JÓZEF ROSOŁEK został osadzony w obozie Grunthal w Wirtembergii.
Powyżej na fotografii Pałac Raczyńskich przy ulicy Długiej 7, w którym mieścił się Powstańczy Szpital Chirurgiczny nr 1,
gdzie śpiewała ANNA BRZEZIŃSKA–ŻAKOWSKA.
Mieczysław Fogg, urodzony 30 maja 1901 roku w Warszawie,
zmarł 3 września 1990 roku.
W dniach powstania był jednym z najpopularniejszych piosenkarzy biorących udział w koncertach dla powstańców i ludności cywilnej.
Po wojnie występował z repertuarem znanych piosenek w kraju i ośrodkach polonijnych na różnych kontynentach.
Mieczysław Fogg wspominając swoje występy w okresie powstania warszawskiego napisał:
– Pewnego razu wziąłem udział w uroczystym koncercie z okazji Dnia Żołnierza, który odbywał się w auli wydziału „Architektury” Politechniki Warszawskiej przy akompaniamencie jazgotu karabinów maszynowych dochodzących z pobliskich ulic. Sala była wypełniona po brzegi chłopcami i dziewczętami.
Młodzi dzierżyli karabiny lub rozpylacze, u pasa wisiały granaty.
Ilu piosenkarzy na świecie miało taką publiczność?
Mieczysław Fogg, „Od palanta do belcanta,” Warszawa 2009
