Joe Pass

Oprac. Ewa Kałużna, fot. Hans Bernhard


90 lat temu urodził się jeden z najlepszych technicznie gitarzystów w historii muzyki jazzowej, porównywany do Paganiniego ze względu na swoją wirtuozerię...

JOE PASS

(właśc. Joseph Anthony Jacobi Passalaqua; ur. 13 stycznia 1929, zm. 23 maja 1994), amerykański gitarzysta jazzowy pochodzenia sycylijskiego.
Joe był synem Mariano Passalaqua, urodzonego na Sycylii pracownika huty. Dorastał w Johnstown w stanie Pensylwania. Urodzony w rodzinie bez żadnych tradycji muzycznych, zaczął grać na gitarze pod wpływem Gene’a Autry’ego - aktora, kojarzonego przede wszystkim z rolami grających na gitarze kowbojów.
Pierwszy instrument - gitarę Harmony - Joe Pass dostał na dziewiąte urodziny. Jego ojciec wcześnie rozpoznał, że jego syn miał "to coś" i ukierunkował go, by uczył się muzyki ze słuchu, ćwiczył, grał utwory napisane na inne instrumenty i wypełniał własną muzyką wolną przestrzeń między nutami.
Już około 14. roku życia Pass zaczął koncertować z takimi muzykami, jak Tony Pastor czy Charlie Barnet, ciągle przy tym doskonaląc swoje umiejętności.
Rosnąca sława nie pozostała bez wpływu na młodego człowieka i w latach 50. zaczął mieć problemy z nadużywaniem narkotyków. Znalazł się w końcu w klinice Synanon na dwuipółletnim programie odwykowym. Po udanej kuracji powrócił na scenę.

W 1963 ukazał się album kwartetu Joe Passa "There Will Never Be Another You", nagrany w składzie:
Joe Pass - acoustic guitar
Clare Fischer - piano
Ralph Pena - bass
Larry Bunker - drums https://www.youtube.com/watch?v=y_kmTizHeZk

Mniej więcej w tym samym czasie otrzymał gitarę Gibson ES-175 jako prezent, z którego korzystał na trasach i nagraniach przez wiele kolejnych lat.

W latach 60. Pass nagrał serię albumów dla Pacific Jazz Record, w tym "Sounds of Synanon" (1962) https://www.youtube.com/watch?v=XUWOXeMwDuU
"Catch Me!" (1963) https://www.youtube.com/watch?v=XeUXzPv4ZRQ
"For Django" (1964) https://www.youtube.com/watch?v=ox6D3hKzHh8
"Joy Spring" (1964) https://www.youtube.com/watch?v=-Y7Ms1dmWys
oraz "Simplicity" (1967) https://www.youtube.com/watch?v=vBtNZfwbGUs

Otrzymał przy okazji nagrodę New Star od magazynu "Down Beat" w 1963.
Nagrywał gościnnie w tym czasie również m.in. z Geraldem Wilsonem, Budem Shankiem i Lesem McCannem, udzielając się też w nagraniach telewizyjnych i sesjach nagraniowych w Los Angeles.
W 1965 koncertował z George'em Shearingem https://www.youtube.com/watch?v=gjmpHD162_w
Współpracował m.in. z Frankiem Sinatrą, Sarah Vaughan, Joe Williamsem, Louie Bellsonem, Dellą Reese, Johnnym Mathisem -

Ella Fitzgerald & Joe Pass - "Gee Baby Ain't I Good To You" (1974) https://www.youtube.com/watch?v=dnYnpApOkQg

Ella Fitzgerald & Joe Pass - "Cry Me a River" (1975) https://www.youtube.com/watch?v=jAoABuJS1MA

Sarah Vaughan & Joe Pass - "I Didn't Know What Time It Was" (1983) https://www.youtube.com/watch?v=NRXuLFz0TKI

W 1970 razem z 15 innymi muzykami wziął udział w nagraniu albumu "Blood, Chet and Tears" Cheta Bakera, uznawanym za najgorszy album w całej karierze Bakera https://www.youtube.com/watch?v=O1WJPjqQB1I

We wczesnych latach 70. Pass, wraz z innym gitarzystą, Herbem Ellisem, regularnie występował w "Donte's Jazz Club" w Los Angeles. Ta współpraca doprowadziła do wydania albumu dla nowej wytwórni płytowej, Concord Jazz, zatytułowanego "Jazz/Concord". W nagraniach uczestniczyli również kontrabasista Ray Brown i perkusista Jake Hanna https://www.youtube.com/watch?v=HomNUUYMljM

Ponadto Joe w tym czasie współpracował twórczo przy powstaniu serii książek muzycznych, z których jedna - "Joe Pass Guitar Style" - napisana wspólnie z Billem Thrasherem, do dziś jest uważana za kluczową pozycję dla osób pragnących zagłębić tajniki improwizacji.

Z wartościowszych albumów wydanych w tamtym czasie należy wymienić "Virtuoso" 1973, wyprodukowany przez Normana Granza dla wytwórni Pablo. Mimo, że zawiera tylko jedną oryginalną kompozycję ("Blues for Alican"), jest powszechnie uważany za najlepszy album Joe Passa, a także za jeden z najlepszych albumów jazzowych w historii. Album daje słuchaczowi wrażenie, że artysta gra tutaj na wielu gitarach https://www.youtube.com/watch?v=XyCZuTeDC3I

oraz płytę "The Trio", także z 1973, i także dla wytwórni Pablo Normana Granza https://www.youtube.com/watch?v=85Frfyk4HDI Album "The Trio", na którym poza Passem wystąpili Oscar Peterson i Niels-Henning Ørsted Pedersen, zdobył w 1975 nagrodę Grammy w kategorii Best Jazz Performance by a Group. Z Oscarem Petersonem Joe Pass nagrał w sumie 16 albumów.

W ramach tego składu Pass nagrywał także z Bennym Carterem, Miltem Jacksonem, Herbem Ellisem, Zootem Simsem, Duke'em Ellingtonem, Dizzym Gillespie'em, Ellą Fitzgerald i Countem Basie'em - 1974 "Dizzy Gillespie's Big 4" https://www.youtube.com/watch?v=mcUhaAhcEpM
1974 "Portraits of Duke Ellington" Joe Pass Trio (Joe Pass, Ray Brown, Bobby Durham) https://www.youtube.com/watch?v=Sx5s5o5L-wo 1983 "88 Basie Street" Count Basie Orchestra https://www.youtube.com/watch?v=MxuRHarzwEY

W 1978 powstał album "How Long Has This Been Going On?" Sarah Vaughan, z udziałem Oscar Peterson Quartet (Joe Pass, Oscar Peterson, Ray Brown, Louie Bellson) https://www.youtube.com/watch?v=0ZbVoP1gJ6M

W 1981 Pass nagrał swingujący album-hołd dla George'a Gershwina i Iry Gershwina "Ira, George and Joe", w składzie z Johnem Pisano, Jimim Hughartem i Shelly'm Manne https://www.youtube.com/watch?v=FHbHTjINw3U

Z Ellą Fitzgerald Joe Pass nagrał sześć płyt studyjnych:
"Take Love Easy" (1973) https://www.youtube.com/watch?v=P1d4NHsyQgs
"Fitzgerald and Pass... Again" (1976) https://www.youtube.com/watch?v=EGkXG4YOsDs
"Hamburg Duets - 1976" (1976) https://www.youtube.com/watch?v=iA7TSjqmJ6o
"Sophisticated Lady" (1975) https://www.youtube.com/watch?v=eGYFgcD6ozE
"Speak Love" (1983) https://www.youtube.com/watch?v=kYzcQ_Z2l8M
i "Easy Living" (1986) https://www.youtube.com/watch?v=6vYIHpxuxp4 a także pojawił się na kolejnych sześciu jako sideman:
1973 "Newport Jazz Festival: Live at Carnegie Hall" (1973) "Fine and Mellow" (1974, wyd. 1979) Grammy Award w kategorii Best Jazz Vocal Album 1980

"Ella in London" (1974) z Tommy Flanagan Quartet
"Digital III at Montreux" (1979) kompilacja wykonań Elli Fitzgerald, Counta Basie'ego, Nielsa-Henninga Ørsted Pedersena, Joe Passa i Raya Browna, nagranych podczas Montreux Jazz Festival 1979 "Ella Abraça Jobim" (1981) "Ella Fitzgerald Sings the Antônio Carlos Jobim Songbook", jedyny album Elli, nagrany w stylu bossa novy. Joe Pass gra tutaj mna gitarze elektrycznej. W sumie na płycie występuje 16 muzyków
"The Best Is Yet to Come" (1982) album nagrany z orkiestrą, uzyskał Grammy w kategorii Best Jazz Vocal Performance, Female 1984 https://www.youtube.com/watch?v=GepRKt36cW4

Jak do tej pory na rynku muzycznym pojawiły się dwie serie gitar, sygnowane nazwiskiem Joe Passa - pierwszą wyprodukowała firma Ibanez, druga to słynna seria Emperor firmy Epiphone.

Joe Pass zmarł na raka wątroby 23 maja 1994 w Los Angeles, w wieku 65 lat.
R.I.P. [*]

Przed śmiercią, w styczniu 1994, nagrał album z utworami Hanka Williamsa, z legendarnym gitarzystą country, Royem Clarkiem - "Roy Clark & Joe Pass Play Hank Williams" https://www.youtube.com/watch?v=PfGOTZauugI

Pośmiertnie ukazały się albumy:
1998 "Joe's Blues" (nagrany w 1968 z Herbem Ellisem) https://www.youtube.com/watch?v=Kutv3wCkMAY
1998 "Unforgettable" (nagrany w 1992) https://www.youtube.com/watch?v=0YoAw2FDa9A
2000 "Resonance" (nagrany w 1974 przez Joe Pass Trio, z Jimem Hughartem i Frankiem Severino) https://www.youtube.com/watch?v=bkhTd-GiQJ4
2001 "What Is There to Say" (nagrany w 1990) https://www.youtube.com/watch?v=h3bk0rI53z0
2002 "Meditation: Solo Guitar" (nagrany w 1992) https://www.youtube.com/watch?v=udluB_1WudI
2004 "Virtuoso in New York" (nagrany w 1975) https://www.youtube.com/watch?v=NPOXjjobS4k
"Jego styl solowy był naznaczony zaawansowaną techniką liniową, wyrafinowanym zmysłem harmonicznym, kontrapunktem między zaimprowizowanymi liniami prowadzącymi, figurami basowymi i akordami, spontanicznymi modulacjami i przejściami od szybkich temp do fragmentów rubato. Dodawał do swoich kompozycji coś, co nazwał "dźwiękami barw", by nadać swojej muzyce bardziej wyrafinowane i funkowe brzmienie. Często używał kontrapunktów podczas improwizacji, przesuwał linie i akordy chromatycznie lub grał melodie, przesuwając akordy i schodząc z rozszerzonych arpeggio na końcu fraz.
Wczesny styl Passa (pod wpływem gitarzysty Django Reinhardta i saksofonisty Charlie'ego Parkera) naznaczony był szybkimi liniami jednonutowymi. Często łamał kostkę, grając później jej małym kawałkiem. Gdy przeszedł od gry zespołowej do solowej, porzucił kostkę, by grać fingerstyle. Odkrył, że dzięki temu może skuteczniej wykonywać swoje koncepcje harmoniczne.
Tkał swoje szybkie akordy tak zwinnie, iż trudno było uwierzyć, że palce mogą tak szybko przesuwać się po strunach" (Miles Kington "The Time" 1974).

Dyskografia: https://en.wikipedia.org/wiki/Joe_Pass_discography Posłuchajmy także: Joe Pass "The Song is You" early 60s TV Show Frankly Jazz (electric guitar) https://www.youtube.com/watch?v=q5KJhX2uDoM

"C.E.D." - Sounds of Synanon feat. Joe Pass, 1964 https://www.youtube.com/watch?v=7ttER_M1QdY

Joe Pass "Satin Doll" https://www.youtube.com/watch?v=lMNlLbRrZc0

Oscar Peterson & Count Basie & Joe Pass 1980 https://www.youtube.com/watch?v=3-oB0toqwQY

Oscar Peterson & Joe Pass & Niels Pedersen & Martin Drew - "Just Friends" https://www.youtube.com/watch?v=yEu0ULY21UI

Joe Pass "Joe's Blues" 1984 https://www.youtube.com/watch?v=DQfjm1m9MEI
Joe Pass & Roy Clark - "Blues For Hank" 1994
https://www.youtube.com/watch?v=PfGOTZauugI