Max Roach

Oprac. Ewa Kałużna


Max Roach 1947
fot. WordPress.com

10 stycznia 1924r. (chociaż data ta nie jest do końca pewna) urodził się amerykański perkusista i kompozytor jazzowy, pionier bebopu, powszechnie uważany za najważniejszego perkusistę w historii.
Wywarł olbrzymi wpływ na kształtowanie techniki gry na perkusji jazzowej,
MAX ROACH
(właśc. Maxwell Lemuel Roach, zm. 16 sierpnia 2007).

Udowodnił, że na perkusji można zagrać walca, oraz że solowy koncert perkusisty może być tak samo atrakcyjny, jak występ całej orkiestry.

Mawiał, że perkusiści zawsze będą górą, bo:
w żadnej innej społeczności nie istnieje muzyk, grający wszystkimi czterema kończynami naraz„.

Max Roach miał styczność z muzyką od dzieciństwa – jego matka była śpiewaczką gospel. Już jako mały chłopiec, Max stukał w bębenek w orkiestrze dętej podczas ulicznych parad. W wieku 10 lat grał na perkusji w miejscowych zespołach gospel.

Gdy miał 18 lat, został poproszony przez perkusistę Sonny’ego Greera o dołączenie do Duke Ellington Orchestra, która występowała wówczas w Paramount Theatre na Manhattanie.

Max zaczął wówczas także odwiedzać kluby jazzowe na 52. i 78. Ulicy oraz Georgie Jay’s Taproom na Broadwayu, gdzie grał ze szkolnym kolegą, Cecilem Payne’em.

Jego pierwsze profesjonalne nagranie miało miejsce w grudniu 1943, w zespole saksofonisty Colemana Hawkinsa:
Coleman Hawkins Quintet – „Blues Changes„, Audio 1943

Coleman Hawkins – tenor sax
Ellis Larkins – piano
Jimmy Shirley – guitar
Oscar Pettiford – bass
Max Roach – drums

Max Roach był jednym z pierwszych perkusistów, wraz z Kennym Clarke’em, którzy grali bebop.

Roach, poczynając od połowy lat 40., wystąpił na wielu najważniejszych płytach Charlie’ego Parkera, w tym podczas słynnej sesji „Savoy Studio Recordings November 26, 1945„, z formacją Charlie Parker’s Re-Boppers. Sesja ta była punktem zwrotnym w historii nagrań jazzowych:
Charlie Parker – alto sax
Miles Davis, Dizzy Gillespie – trumpet
Sadik Hakim – piano
Curley Russell – bass
Max Roach – drums
Full Album

Roach z Charlie’em Parkerem nagrał w sumie 12 albumów, m.in. „Town Hall, New York City, June 22, 1945” z Dizzym Gillespie’em, „Lullaby in Rhythm” (1947), „The Band that Never Was” (1948), „Bird on 52nd Street” (1948), „Bird at the Roost” (1948), „Big Band” (1954).

Bardzo ceniona była wczesna praca Roacha z triem Buda Powella. Podczas wspólnych występów szczególnie zwracała uwagę niebywała szybkość Maksa:
Bud Powell Trio – „Bud’s Bubble (Crazeology)”, Audio 1947
Bud Powell
– piano
Curly Russell – bass
Max Roach – drums

Roach pielęgnował zainteresowanie i szacunek dla muzyki afro-karaibskiej. Pod koniec lat 40. pojechał na Haiti, by uczyć się u tradycyjnego perkusisty, Ti Roro.

24 grudnia 1949 Max wziął udział w koncercie „Christmas Eve Stars of Modern Jazz Concert” w Carnegie Hall w Nowym Jorku. Wystąpili tam wówczas na jednej scenie Miles Davis, Bennie Green (trombone), Sonny Stitt (alto sax), Serge Chaloff (baritone sax). Bud Powell (piano). Curley Russell (bass) i Max Roach (drums):
Miles Davis & Stars of Modern Jazz – Carnegie Hall, NYC, December 24, 1949 Audio

W 1949 i 1950 Roach został zaproszony przez Milesa Davisa do uczestniczenia w nagraniu albumu „Birth of the Cool„. Roach wystąpił w utworach „Move„, „Jeru„, „Moon Dreams„, „Budo„, „Deception„, „Godchild„, „Boplicity” oraz „Rocker„.
W pozostałych trzech na perkusji grał Kenny Clarke. Płyta ukazała się w 1957, wydana przez Capitol Records, i obejmowała jedenaście utworów, nagranych przez nonet Davisa w ciągu trzech sesji, w latach 1949 i 1950.
Muzyka charakteryzuje się innowacyjnymi aranżacjami, silnie inspirowanymi klasyką. Album stanowił znaczny wkład w rozwój bebopu. Jak sugeruje tytuł, nagrania te są uważane za przełomowe w historii cool jazzu.

Nonet Davisa występował na żywo krótko – początkowo przez dwa tygodnie, na przełomie sierpnia i września 1948, w Royal Roost Club w Nowym Jorku, pod nazwą Miles Davis Band. Grali tam wówczas:
Miles Davis – trumpet
Mike Zwerin – trombone
Bill Barber – tuba
Junior Collins – French horn
Gerry Mulligan – baritone sax
Lee Konitz – alto sax
John Lewis – piano
Al McKibbon – bass
Max Roach – drums.
Wokalista Kenny Hagood pojawił się później na albumie w jednym utworze.
Grupa wróciła do Royal Roost we wrześniu 1948, a nagrania z 4 i 18 września 1948 zostały umieszczone na płycie „Complete Birth of the Cool„, wydanej w 1998.

W następnym roku nonet miał kolejną krótką rezydencję, tym razem w klubie Clique, jednak zespół nie przyniósł sukcesu finansowego, i został rozwiązany.

W 1949 Davis podpisał kontrakt z Capitol Records. Zreformował nonet, by nagrać trzy sesje – w styczniu i kwietniu 1949 oraz w marcu 1950.
Davis, Konitz, Mulligan i Barber byli jedynymi muzykami, którzy grali na wszystkich trzech sesjach, chociaż skład instrumentalny był stały (z wyjątkiem pominięcia fortepianu w kilku utworach).

Nagrania te okazały się tak wyprzedzać swój czas, że nawet wydanie ich w całości dopiero po siedmiu latach, w 1957, nic im nie zaszkodziło.
Full Album

Kolejna współpraca Roacha z Milesem Davisem miała miejsce w 1951, podczas nagrywania materiału, wydanego później jako „Conception„.
Był to zbiór nagrań z kilku sesji z lat 1949-1951. Roach pojawił się w nagraniach „Odjenar„, „Hibeck„, „Yesterdays” oraz „Ezz-Thetic„, dokonanych 8 marcia 1951, w Nowym Jorku:
Odjenar

Ezz-Thetic

W latach 1950-1953 Roach studiował grę na perkusji klasycznej w Manhattan School of Music, zdobywając tytuł naukowy Bachelor of Music. Po latach, w 1990, uczelnia przyznała mu doktorat honoris causa.

W 1952 Max, razem z basistą Charlesem Mingusem, był założycielem wytwórni Debut Records, która wydała m.in. płytę z koncertu 15 maja 1953, w Toronto w Kanadzie, nazwanego „największym koncertem w historii„. Jest on znany jako „The Quintet – Jazz at Massey Hall„.
Parker grał w tym dniu na plastikowym saksofonie Grafton. Nie mógł być wymieniony na okładce albumu z powodów kontraktowych, dlatego został tam zapisany jako Charlie Chan – była to aluzja do fikcyjnego detektywa i ówczesnej żony Parkera, Chan Parker. Wystąpili wówczas:
Charlie Parker (Charlie Chan) – alto sax
Bud Powell – piano
Dizzy Gillespie – trumpet
Charlie Mingus – bass
Max Roach – drums
The Quintet – Jazz at Massey Hall„, Full Album

W 1954 Roach i trębacz Clifford Brown utworzyli kwintet, w którym występowali także saksofonista tenorowy Harold Land, pianista Richie Powell (brat Buda Powella) i basista George Morrow.
Land
opuścił kwintet w następnym roku, a zastąpił go Sonny Rollins. Grupa była doskonałym przykładem stylu hard bop, w jakim grali również Art Blakey i Horace Silver:
Clifford Brown & Max Roach Quintet – „Pure Genius”, Audio 1956
Clifford Brown
– trumpet
Sonny Rollins – tenor sax
Max Roach – drums
Richard Powell – piano
George Morrow – bass
Full Album

W ciągu zaledwie dwóch lat 1954-1956 Max Roach współtworzył ponad 10 albumów Clifforda Browna, m.in. „Best Coast Jazz” (1954), „Brown and Roach Incorporated” (1954), „Clifford Brown with Strings” (1955), „Clifford Brown and Max Roach” (1954-1955), „Study in Brown” (1955), „More Study in Brown” (1954), „Clifford Brown and Max Roach at Basin Street” (1956) oraz „Pure Genius” (1956).



Max Roach 1956
fot. WordPress.com


Clifford Brown i Richard Powell zginęli w wypadku samochodowym na autostradzie w Pensylwanii, w czerwcu 1956.
Pierwszy album Roacha po ich śmierci to „Max Roach + 4„:
Max Roach – drums
Kenny Dorham – trumpet
Sonny Rollins – tenor sax
Ray Bryant, Bill Wallace – piano
George Morrow – bass
Full Album


Po śmierci Browna i Powella, Roach nadal prowadził podobnie skonfigurowaną grupę, tym razem z Kennym Dorhamem / Bookerem Little na trąbce, George’em Colemanem / Sonnym Rollinsem na tenorze oraz Rayem Bryantem / Billem Wallace’em na fortepianie.

Albumem „Jazz in 3/4 Time” z 1957 Roach rozszerzył standardową formę hard bopu z użyciem tempa 3/4.
Max Roach Quintet – „Jazz in 3/4 Time„, 1957
Max Roach
– drums
Kenny Dorham – trumpet
Sonny Rollins – tenor saxophone
Ray Bryant, Bill Wallace – piano
George Morrow – bass
Blues Waltz

„Valse Hot”

W 1955 Max grał na perkusji dla wokalistki Dinah Washington, podczas kilku jej występów na żywo, a także nagrań, m.in. do albumu „Dinah Jams” z 1954, uznawanym za jeden z najlepszych, ale i najczęściej pomijanych wokalnych albumów jazzowych tego gatunku:
Lover, Come Back to Me” z albumu „Dinah Jams„, Audio

Roach wystąpił także z Dinah Waszyngton podczas Newport Jazz Festival w 1958. Występ ten został sfilmowany:
Dinah Washington feat. Max Roach – „All of Me„, Live @ Newport Jazz Festival 1958

W 1960 Max nagrał album „We Insist!” (podtytuł „Max Roach’s Freedom Now Suite„), z wokalami jego ówczesnej żony, Abbey Lincoln, i tekstami Oscara Browna Jr. Album powstał z okazji obchodów setnej rocznicy Abraham Lincoln’s Emancipation Proclamation.

Ten album – to zbiór awangardowych protest songów, które poruszają kwestię praw obywatelskich Afroamerykanów w Stanach Zjednoczonych. Muzyka jest tu chyba jeszcze bardziej przejmująca niż wyśpiewywane przez Abbey teksty. To kompozycje bardzo przenikliwe, muzycznie wybiegające wiele lat naprzód – bez instrumentu harmonicznego, z fragmentami deklamacji i przeraźliwego wrzasku wokalistki”
(Jazzarium):
We Insist!
Full Album

Max Roach Quintet feat. Abbey Lincoln – „Driva Man z Freedom Now Suite„, Live TV 1964
Coleridge Perkinson
– piano
Max Roach – drums
Eddie Kahn – bass
Clifford Jordan – sax
Abbey Lincoln – vocals

Max Roach Quintet feat. Abbey Lincoln – „Freedom Day” z „Freedom Now Suite„, Live TV 1964

W 1962 nagrał album „Money Jungle„, z Charlesem Mingusem i Duke’em Ellingtonem. Album ten jest uważany za jeden najlepszych albumów tria jazzowego, jaki kiedykolwiek nagrano:
Money Jungle” Audio

W latach 70. Roach założył M’Boom – orkiestrę perkusyjną. Każdy członek komponował dla zespołu i grał na wielu instrumentach perkusyjnych. W skład zespołu wchodzili Fred King, Joe Chambers, Warren Smith, Freddie Waits, Roy Brooks, Omar Clay, Ray Mantilla, Francisco Mora i Eli Fountain:
Max Roach with M’Boom – „Re Percussion” z albumu „M’Boom”, Audio 1984

Max Roach with M’Boom – Live @ Jazz Middelheim 1973

W 1972 Roach został zatrudniony w University of Massachusetts Amherst, gdzie wykładał do połowy lat 90.


Max Roach 80s
fot. WordPress.com

Na początku lat 80. Max zaczął prezentować koncerty solowe, udowadniając, że instrument perkusyjny może sprostać wymaganiom solowego wykonania i być całkowicie satysfakcjonującym dla publiczności.
Tworzył podczas tych koncertów niezapomniane kompozycje, a jego solowe płyty zostały zrealizowane i wydane przez japońską wytwórnię Baystate.


Jeden z jego koncertów solowych jest dostępny na video, które zawiera także sesje do albumu „Chattahoochee Red” z 1981, gdzie wystąpił kwartet Roacha z Odeanem Pope’em, Cecilem Bridgewaterem i Calvinem Hillem.

Chattahoochee Red” Full Album 1981

Znane są też inne, dość niespotykane, nagrania Roacha, np z artystą video Kitem Fitzgeraldem, który improwizował obrazy video na żywo podczas gry Roacha lub ze słynną mową Martina Luthera Kinga „I Have a Dream, które znalazło się na albumie Chattahoochee Red„:
Max Roach duet with „I Have a Dream” Martin Luter King Speach, Official Video 1981

Roach rozpoczął także serię nagrań w duetach. Odchodząc od stylu, z którego był najbardziej znany, skierował się w stronię free improvisation, tworzonej w duetach z Cecilem Taylorem, Anthonym Braxtonem, Archie Sheppem i Abdullahem Ibrahimem:
Max Roach & Anthony Braxton ‎- „Birth And Rebirth” Full Album 1978

Max Roach & Archie Shepp – „The Long March„, Full Album 1979

Roach znalazł także nowe sposoby wyrazu, tworząc unikalne zespoły muzyczne. Jedną z takich grup był podwójny kwartet – Double Quartet.
Kwartet Roacha połączył siły z kwartetem smyczkowym, The Uptown String Quartet, prowadzonym przez jego córkę, Maxine Roach, z udziałem Diane Monroe, Lesi Terry i Eileen Folson.
Max Roach Double Quartet – „Easy Winners” Full Album 1985



Max Roach 90s
fot. WordPress.com


Innym bardzo oryginalnym zespołem był The So What Brass Quintet – grupa bez instrumentu harmonicznego, gdzie dużą część występu wykonywała perkusja w duecie z instrumentami dętymi.
W zespole były dwie trąby, puzon, waltornia i tuba. W skład formacji wchodzili: Cecil Bridgewater, Frank Gordon, Eddie Henderson, Rod McGaha, Steve Turre, Delfeayo Marsalis, Robert Stewart, Tony Underwood, Marshall Sealy, Mark Taylor i Dennis Jeter:


Max Roach with The New Orchestra of Boston & The So What Brass Quintet – „Festival Journey”, Full Album 1996

Nie zadowalając się ciągłym rozszerzaniem możliwości muzycznych, z czego przecież słynął, Roach spędził lata 80. i 90., szukając nowych form ekspresji.
Występował z zespołami tanecznymi, w tym z Alvin Ailey American Dance Theatre, Dianne McIntyre Dance Company i Bill T. Jones / Arnie Zane Dance Company.
Zaskoczył swoich fanów, występując na koncercie hip-hopowym, z udziałem Fab Five Freddy i New York Break Dancers.
Roach
wyraził przekonanie, że istniało silne pokrewieństwo między twórczością młodych czarnych artystów a sztuką, którą realizował przez całe swoje życie.

W 1992 wydał płytę „To the Max!„, nagraną z kombinowanymi połączeniami różnych zespołów na żywo w studiu, by świętować różnorodność twórczości muzycznej Roacha.

Wystąpili:
Max Roach – drums, percussion
Cecil Bridgewater – trumpet
Odean Pope – tenor sax
Tyrone Brown – electric bass
George Cables – piano
Roy Brooks, Joe Chambers, Omar Clay, Eli Fountain, Fred King, Ray Mantilla, Francisco Mora, Warren Smith – percussion
Diane Monroe, Lesa Terry – violin
Maxine Roach – viola
Eileen Folson – cello
Robbin L. Balfour, Priscilla Baskerville, Ronell Bey, James Gainer, Florence Jackson, Karen Jackson, Lucille J. Jacobsen, Greg Jones, T. Ray Lawrence, John Motley, Christopher Pickens, Sarah Ann Rodgers, Abraham Shelton, Brenda Lee Taub, Thomas Young – vocals
Full Album Part 1

Chociaż Roach grał z wieloma rodzajami zespołów, zawsze grał jazz.
Jego ostatnie nagranie, zostało dokonane z trębaczem, Clarkiem Terrym.
Obaj byli długoletnimi przyjaciółmi i współpracownikami w duecie i kwartecie. Album z 2002 nosi znamienny tytuł „Friendship„.

Ostatni występ Roacha odbył się w 2003, podczas 50. rocznicy oryginalnego koncertu w Massey Hall. Roach wystąpił solo, grając na instrumencie hi-hat – kombinacji dwóch talerzy, napędzanych mechanicznym pedałem i zamontowanych na metalowym stelażu:

Max Roach – Hi Hat Live 1994

Max Roach – Hi Hat


Max Roach 2000s
fot. WordPress.com


Max Roach Dyskografia

Na początku lat 2000. Max Roach zaczął poważnie chorować. Zmarł w Nowym Jorku, 16 sierpnia 2007, w wieku 83 lat.
R.I.P. [*]

W uroczystościach pogrzebowych w Riverside Church 24 sierpnia 2007 wzięło udział prawie 2 tys. osób.
Max Roach został pochowany na Cmentarzu Woodlawn w Bronksie.

Posłuchajmy:
Max Roach & Abbey Lincoln – „Tears for Johannesburg” / „Triptych” z „Freedom Now Suite„, Live TV 1964
Max Roach
– drums
Abbey Lincoln – vocals
Coleridge Perkinson – piano
Eddie Kahn – bass
Clifford Jordan – tenor sax

Max Roach Quartet – Live in Rome 1976
Max Roach
– drums
Cecil Bridgewater – trumpet
Billy Harper – tenor sax
Reggie Workman – bass

Max Roach Quaret – Live 1977
Max Roach
– drums
Cecil Bridgewater – trumpet
Odeon Pope – tenor sax
Calvin Hill – bass

Max Roach Drum Solo – „The Third Eye”, Live

Max Roach Drum Solo – „What Am I Here For”, Ellington Tribute, Live 1981

Max Roach Quartet – „Giant Steps”, Live in East Berlin 1984
Max Roach
– drums
Cecil Bridgewater – trumpet
Odeon Pope – tenor sax
Tyron Brown – bass

Max Roach Quartet – Live @ Drumfestival Bern, Switzerland 1990, Max Roach Drum Solo
Max Roach – drums
Cecil Bridgewater – trumpet
Odeon Pope – tenor sax
Tyron Brown – bass

The Max Roach Double Quartet – Live @ Jazzgipfel Stuttgart, Full Concert 1990
Max Roach – drums
Cecil Bridgewater – trumpet
Odean Pope – tenor sax
Tyrone Brown – bass
String Quartet:
Diane Monroe – violin
Lesa Terry – violin
Maxine Roach – viola
Eileen Folson – cello

Max Roach Quartet – Live & Newport Jazz Festival, Full Concert 1992

Max Roach – drums
Cecil Bridgewater – trumpet
Odeon Pope – tenor sax
Tyron Brown – bass

Cecil Taylor & Max Roach Duo – Live @ Columbia University 2000