Richard Bona

Oprac. Ewa Kałużna, Fot. Zsolt Melczer, last.fm, Pimterest

Richard Bona
Fot. last.fm

Richard Bona
Fot. Zsolt Melczer

Richard Bona
Fot. Pinterst

Richard Bona
Fot. Pinterst

RICHARD BONA

(właśc. Bona Pinder Yayumayaloloto, ur. 28 października 1967),

kameruński multiinstrumentalista, gitarzysta basowy, perkusista, wokalista, znany ze współpracy z The Zawinul Syndicate, Pat Metheny Group czy z Bobbym Mc Ferrinem. Jest nazywany przez media „afrykańskim Stingiem” .

Swobodnie łączy odległe muzyczne światy, sięgając do jazz fusion i ethno jazzu, bossa novy, popu, afro-beatu, tradycyjnych afrykańskich songów, world music i funku. Swój afrykański feeling wzbogaca o latynoamerykański jazz, paryski kabaret i klasykę.

Jest laureatem kameruńskiej Grammy dla najlepszego basisty jazzowego.
Po debiucie Bony z Pat Metheny Group, „The Los Angeles Times” napisał: „Wyobraź sobie artystę z wirtuozerią Jaco Pastoriousa, lekkością śpiewu George’a Bensona, poczuciem harmonii João Gilberto, a wszystko zmieszane z kulturą afrykańską. Panie i panowie, przedstawiamy wam Richarda Bonę!”.

DZIECIŃSTWO. PIERWSZE FASCYNACJE MUZYCZNE

Urodził się i wychował w małej wiosce w dżungli. Kiedy był dzieckiem, biegał do lasu i śpiewał piosenki. Śpiewał „potędze natury, dziękując za wszystko, co natura daje” – jak sam wspomina.
Pochodzi z muzykalnej rodziny – jego dziadek i matka byli śpiewakami. Już jako 5-latek śpiewał w kościelnym chórze.

Pierwszymi instrumentami, na których uczył się grać, był flet prosty i różne oryginalne instrumenty perkusyjne. Nieco później sam skonstruował 12-strunową gitarę akustyczną.
W wieku 11 lat przeniósł się do Douala, i tam zaczął zarabiać na życie, grając na gitarze elektrycznej. Odkrył wówczas swój niezwykły talent do gry ze słuchu na dowolnym instrumencie.
13-letniego Bonę usłyszał francuski właściciel klubu jazzowego w hotelu w Douala, i zaproponował mu stworzenie big bandu. To dzięki niemu, Bona niedługo później odkrył jazz, i chwycił za elektryczny bas. Zainspirowała go twórczość Jaco Pastoriusa.

W wywiadzie dla „Jazz Forum” Bona opowiada: „Swoją przygodę z muzyką zaczynałem w kościele, od organów. Później był saksofon. Pewnego dnia wysłuchałem albumu Jaco Pastoriusa. Miałem wtedy 16 lat. Nigdy wcześniej nie słyszałem o Jaco. I nigdy wcześniej nie słyszałem, by ktoś tak grał. To mnie uderzyło, olśniło. Zamieniłem swoją gitarę na czterostrunowy bas, i pomyślałem, że chcę grać, jak ten facet. Przecież wszystko jest możliwe. Trzeba mieć swojego mistrza. Jaco otworzył mi drzwi. Wcześniej nigdy poważniej nie myślałem o grze na basie. Powiem więcej, to wydawało mi się nudne, banalne – tum dum, tum dum. Co w tym frapującego? Jaco pokazał mi, że ten instrument zaprasza do wyzwań” (jazzforum.com.pl).

EUROPA. PARYŻ

W 1989, 22-letni Bona wyjechał do Niemiec, by uczyć się muzyki w Düsseldorfie.
Wkrótce potem przeniósł się do Francji, gdzie w Paryżu kontynuował studia muzyczne, a także grywał w klubach. Współpracował wówczas z czołowymi francuskimi i afrykańskimi jazzmanami, jak skrzypek Didier Lockwood, gitarzysta Marc Ducret, saksofonista i wibrafonista Manu Dibango, a także z piosenkarzem popowym, Jacquesem Higelinem, i wokalistą malijskim Salifem Keïtą.
W Paryżu spędził sześć lat, doskonaląc swoje umiejętności i ucząc się od znakomitych muzyków, m.in. od legendarnego Joe Zawinula.

NOWY JORK. ZAWINUL SYNDICATE

W 1995 przeniósł się do Nowego Jorku. Tam szybko zasłynął jako fantastyczny basista. Nadal tam mieszka i pracuje.
Joe Zawinul odkrył mnie dla świata jazzu, otworzył mi oczy na Jaco Pastoriusa. To on zaprosił mnie do Nowego Jorku, a dwa tygodnie później złożył propozycję wspólnego grania. Nieprawdopodobne, jak dobry sen. Był moim promotorem. I bardzo oryginalnym muzykiem” – wspomina Bona.

W 1995 Bona wystąpił na albumie Joe’ego Zawinula „My People”, po czym wyruszył wraz z nim w światowe tournée:
Joe Zawinul & Richard Bona – „My People”, Live @ Hamburg Jazz Festival, 1996
Joe Zawinul – keyboards, synthesizer
Amit Chatterjee – guitar
Richard Bona – bass guitar
Abdou Mboup – percussion
Mokhtar Samba – drums


The Zawinul Syndicate – „My People”, Live @ Jazz Festival à Vienne, Full Concert 1997
Joe Zawinul – keyboards, synthesizer
Gary Poulson – guitar
Richard Bona – bass guitar
Manolo Badrena – percussion
Paco Séry – drums

AUTORSKI DEBIUT PŁYTOWY

W 1999 Richard Bona wydał swój debiutancki album – „Scenes from My Life”:
Richard Bona – guitar, acoustic guitar, bass guitar, keyboards, mbira, organ, percussion, vocoder, vocal
Edsel Gomez, Jean-Michel Pilc – piano
Etienne Stadwijk – keyboards
Frédérique Favarel – acoustic guitar, electric guitar
Aaron Heick – alto sax
Michael Brecker – tenor sax
Colette Michaan – flute
Belinda Whitney-Barratt, Mara Milkis – violin
Kenneth Burward-Hoy – viola, cello
Jeffrey Levine – bass
Luisito Quintero – percussion
Omar Hakim, Ari Hoenig, Jeremy Gaddie, Mokhtar Samba, Stéphane Véra – drums
„Eyala” from „Scenes from My Life” 1999

PAT METHENY GROUP

W 2002 Bona wyruszył w światową trasę koncertową z Pat Metheny Group. Wydanie, odnoszącego sukcesy, albumu „Speaking of Now”, spowodowało głęboką zmianę kierunku grupy Pata Metheny’ego, poprzez dodanie młodszych muzyków do zespołu, w szczególności – Bony jako basisty, wokalisty, gitarzysty i perkusjonisty, a także perkusisty Antonio Sáncheza, oraz trębacza, wokalisty i gitarzysty, Cuonga Vu:
Pat Metheny Group – „Song for Bilbao”, Live in Tokyo 2002
Pat Metheny – guitar
Lyle Mays – piano
Cuong Vu – trumpet, vocals, percussion, guitar
Steve Rodby – bass
Richard Bona – percussion, vocals, guitar, bass
Antonio Sánchez – drums

DALSZA TWÓRCZOŚĆ AUTORSKA

Do dziś Bona wydał jedenaście znakomitych albumów solowych.

Drugi z kolei, „Reverence” z 2001, został nagrany z Patem Metheny w jednym utworze – „Reverence (The Story of a Miracle)”:
Richard Bona – keyboards, bass, vocals, guitar
Edsel Gomez – piano
George Whitty – piano, keyboards
Etienne Stadwijk – keyboards
Pat Metheny – acoustic guitar
Oz Noy – guitar
Aaron Heick – alto sax, tenor sax
Michael Brecker – tenor sax
James A. Hynes – trumpet
Michael Eugene Davis – trombone
Alan Cox – flute
Sheryl Henze – bass flute
John Moses – bass clarinet
Martin Kuuskmann – bassoon
Shmuel Katz, Eriko Sato-Oel – violin
David Cerutti, Louise Schulman – viola
Maxine Neuman, Richard Locker – cello
Grace Paradise – harp
Luis Quintero – percussion
Ariel M. Hoenig, Vinnie Colaiuta – drums
„Reverence (The Story of a Miracle)” feat. Pat Metheny from „Reverence” 2001

Kolejne albumy autorskie:
2003: Munia – The Tale
2004: Toto Bona Lokua (with Gerald Toto and Lokua Kanza)
2005: Tiki
2008: Bona Makes You Sweat – Live
2009: The Ten Shades of Blues
2011: Te Mesia – Richard Bona with DR Big Band
2013: Bonafied
2016: Heritage (with Mandekan Cubano)
2017: Bondeko (Toto, Bona, Lokua).
Album „Tiki” z 2005 zawierał współpracę z Johnem Legendem w utworze ” Please, Don’t Stop”. Album został nominowany do Grammy w kategorii Best Contemporary World Music Album:
„Please, Don’t Stop” feat. John Legend from „Tiki” 2005

„Bonafied” z 2013 zyskał w Polsce status złotej płyty. „Album zawiera kojące, w większej części akustyczne brzmienia. Intymne pieśni odsłaniają człowieka, żyjącego w zgodzie z prawami natury, doświadczonego muzyka, który swój afrykański feeling wzbogaca o latynoamerykański jazz, paryski kabaret, a na końcu płyty sięga po klasykę” (jazzforum.com.pl).
„Bez opowieści, legend – nie ma muzyki. Muzyka musi być zakotwiczona w opowieści, inaczej nie jest muzyką. Nie tworzymy konceptualnie. Ta płyta jest dedykowana dziadkowi. Chcę być otoczony jego duchem. Dziadek był pierwszym, który odkrył we mnie talent. Obserwował mój body language, kiedy tylko słyszałem dźwięki. Gdy pojawiała się muzyka – zasłuchiwałem się, wpadałem w spokój” – opowiada Bona.
„Socopao” from „Bonafied”

„Dunia E” from „Bonafied”

„Janjo La Maya” from „Bonafied”

„On the 4th of July” from „Bonafied”

Najnowsza płyta, „Toto, Bona, Lokuza – Bondeko”, ukazała się w 2017:
Richard Bona – acoustic guitar, rhythm guitar, keyboards, bass, percussion, drums, lead vocal, backing vocals
Lokua Kanza – guitar, keyboards, flute, effects, lead vocal, backing vocals
Gérald Toto – acoustic guitar, udu, percussion, lead vocal, backing vocals
Boris Reine-Adélaïde – drums, percussion
Toto Bona Lokua – „Ma Mama” from „Bondeko” 2017

Richard Bona jest stałym gościem wrocławskiego Ethno Jazz Festival. W 2013 i 2016 dał we Wrocławiu genialne, długo wspominane koncerty.
W 2019, w nowym muzycznym wcieleniu, afrykański czarodziej znów oszołomił polską publiczność, występując 15 listopada w ramach Ethno Jazz Festival. Przyleciał prosto z Japonii, by promować swój album „Heritage” („Dziedzictwo”), nagrany w 2016, we współpracy z kubańskim zespołem Mandekan Cubano.
„Inspirowana wspólnym dziedzictwem, bogatym folklorem i tradycyjną muzyką Zachodniej Afryki i Kuby płyta, to przykład perfekcyjnej muzycznej fuzji gatunków. Tym razem „afrykański Sting”, Richard Bona, zmierzył się z roztańczonymi rytmami tradycji kubańskiej, by wraz z charakterystycznymi brzmieniami przenieść się w rejony, które dotąd były inspiracją jego poprzednich nagrań. Richard Bona zdaje sobie sprawę, jak blisko jest od jego afro-muzyki do kubańskich brzmień. Może właśnie dlatego, tak prowokacyjnie wplata na płycie zarówno kompozycje afro-pop-jazzu, jak i niezwykle ciekawe, nastrojowe, etniczne brzmienia czarnej Afryki” (Dionizy Piątkowski, jazz.pl).
Na płycie wystąpili:
Richard Bona – bass, guitar, electric guitar, vocals, percussion, keyboards
Osmany Paredes – piano
Rey Alejandre – trombone
Dennis Hernandez – trumpet
Ludwig Afonso – drums
Luisito Quintero, Roberto Quintero – percussion
„Ngul Mekon” from „Heritage” 2016

21 paźdienika 2019 Richard Bona wystąpił w duecie z pianistą i wokalistą, Alfredo Rodríguezem, w Centrum Kultury i Sztuki Japońskiej Manggha w Krakowie, w koncercie z cyklu Świat Wielkiej Muzyki, jako Prolog Krakowskch Zaduszek Jazzowych.
Bona brał udział, jako sideman, w nagraniach m.in. Larry’ego Coryella, Mike’a Sterna, Pata Metheny, Herbie’ego Hancocka, Chicka Corei, Jacky’ego Terrassona, Boba Jamesa, Chaki Khana, Sadao Watanabe, Branforda Marsalisa, Davida Sanborna, Reginy Carter, Bobby’ego McFerrina, Steve’a Gadda. Grał z gigantami jazzu, jak Joe Zawinul, Michael i Randy Breckerowie, George Benson.
Bobby McFerrin & Richard Bona – Live in Montreal, 2005

Pat Metheny / Richard Bona / Antonio Sánchez – „Bright Size Life”, Live

Posłuchajmy:
Richard Bona Group – Full Concert Live, 2002

Bobby McFerrin & Richard Bona – Live in Montreal, 2005

Jaco Pastorius Big Band feat. Richard Bona – Live @ North Sea Jazz Festival 2005

Gerald Toto, Richard Bona & Louka Kanza – Live @ Estival Jazz Lugano, Full Concert 2008

Mike Stern & Richard Bona Band – Live @ Mercogliano Music Festival 2012

Richard Bona & Metropole Orkest – „O Sen Sen Sen”, Live in Rotterdam 2013

Richard Bona – Live @ Jarasum Jazz Festival 2015
Richard Bona – bass, vocal
Etienne Stadwijk – keyboards
Ludwig Afonso – drums
Adam Stoler – guitar
Tatum Greenblatt – trumpet

Richard Bona & Mandekan Cubano – „Jokoh Jokoh” from „Heritage”, Official Video 2016
Richard Bona – bass, guitar, electric guitar, vocals, percussion, keyboards
Osmany Paredes – piano
Rey Alejandre – trombone
Dennis Hernandez – trumpet
Ludwig Afonso – drums
Luisito Quintero, Roberto Quintero – percussion

Richard Bona & The Mandekan Cubano @ VeszprémFest, Hungary, Live 2017

Richard Bona Group @ Jazz Lent, Live 2018

Alfredo Rodriguez & Richard Bona – „Raíces (Roots)”, Live in Los Angeles 2019

Richard Bona Group – Live @ Jazz in Duketown 2019

Richard Bona Group – Live @ Oak Hill Stage, Atlanta Jazz Festival 2019

HAPPY 53rd BIRTHDAY to RICHARD BONA !!!