Roman „Gucio” Dyląg

Roman „Gucio” Dyląg Warszawa, Klub Tygmont
Fot. Andrzej Rumianowski

Roman „Gucio” Dyląg
Fot. Henryk Malesa / Roman „Gucio” Dyląg. JAZZ FORUM 9/2023

Roman „Gucio” Dyląg
Fot. Bernhard Ley / Roman „Gucio” Dyląg. JAZZ FORUM 9/2023

Roman „Gucio” Dyląg
Fot. Marek A. Karewicz / Roman „Gucio” Dyląg. JAZZ FORUM 9/2023

The Wreckers i Joe Willimas w Chicago, 1963: Zbigniew Namysłowski, Michał Urbaniak, Andrzej Trzaskowski, Adam Jędrzejowski, Joe Williams i Roman „Gucio” Dyląg.
Fot. Clifford Burres / Roman „Gucio” Dyląg. JAZZ FORUM 9/2023

Opus Jazz 1963: Andrzej Dąbrowski, „Gucio” Dyląg, Andrzej Kurylewicz, Jan Ptaszyn Wróblewski. Na fortepianie gra niewidoczny Wojtek Karolak.
Fot. Roman „Gucio” Dyląg. JAZZ FORUM 9/2023

Polish Jazz Quartet w Sopocie, 2007: Karolak, „Gucio”, Dąbrowski, Ptaszyn
Fot. Roman „Gucio” Dyląg. JAZZ FORUM 9/2023

Jutro, 22 lutego 2026 obchodziłby 88 rocznicę urodzin

Roman „Gucio” Dyląg

(ur. 22 lutego 1938 roku w Krakowie,
zm. 24 lipca 2023 roku w Szwecji)

Przytaczamy tekst „Roman „Gucio” Dyląg”
Pawła Brodowskiego z JAZZ FORUM 9/2023:

(Roman „Gucio” Dyląg). Mistrz kontrabasu, jeden z najwybitniejszych polskich muzyków jazzowych (…).

Roman „Gucio” Dyląg urodził się 22 lutego 1938 roku w Krakowie. W dzieciństwie uczył się gry na akordeonie i pianinie. Jego pierwszym nauczycielem był starszy o 11 lat brat Edward (który w przyszłości również stanie się cenionym kontrabasistą, grał w filmie „Jazz in Poland” w zespole All Stars). Bratu zawdzięcza „Gucio” zauroczenie muzyką jazzową. Pod koniec lat 40. Edward zaciągnął go do Jazz Clubu YMCA w Krakowie na koncert Orkiestry Kazimierza Turewicza (w sekcji saksofonów grał Jerzy „Duduś” Matuszkiewicz). To było jego pierwsze zetknięcie z jazzem na żywo.

Od 1952 roku „Gucio” chodził do Liceum Muzycznego im. Fryderyka Chopina, początkowo w klasie trąbki, po dwóch latach przeniósł się na kontrabas. Jak się okazało, uczyła się w tej szkole przyszła czołówka polskiego jazzu. Jego kolegami z klasy byli m.in. Wojciech Karolak, Andrzej Dąbrowski, Jan Byrczek i Andrzej Piela, rok niżej chodził Zbyszek Namysłowski. Pierwsze kroki na estradzie stawiał w zespołach grających muzykę rozrywkową (na akordeonie) i jazz tradycyjny (już na kontrabasie).

W wieku 18 lat spotkał go niespodziewany zaszczyt – został kontrabasistą legendarnej grupy Melomani, która w tym czasie zmieniła nazwę na Hot Club Melomani. W zespole tym wyodrębniły się dwie frakcje: jedna tradycyjna, pod wodzą „Dudusia” Matuszkiewicza i druga nowoczesna, którą kierował Andrzej Trzaskowski. „Gucio” grał w obu. Wszedł na miejsce Witolda Kujawskiego. Z Hot Club Melomani debiutował na II Festiwalu Jazzowym w Sopocie w 1957 roku. „To był dla mnie szalony awans: nagle prosto z liceum wskoczyłem do najlepszego zespołu w Polsce! I od razu Estrada Łódzka, tournée po całym kraju przerobioną ciężarówką Star 20, z taką budą ogrzewaną przez rurę odprowadzającą spaliny” – wspomniał w rozmowie z Krystianem Brodackim w JF 9/2007. Trasa zwieńczona została w styczniu 1958 roku pierwszym po wojnie koncertem jazzowym w Filharmonii Narodowej, a zarazem ostatnim w historii Melomanów, którzy tym występem zakończyli działalność.

W marcu tamtego roku miało miejsce historyczne tournée po Polsce Kwartetu Brubecka. Wtedy „Gucio” po raz pierwszy zobaczył na scenie światowej klasy amerykańskiego kontrabasistę, którym był Gene Wright. Ale jego największym wzorem pozostał – znany mu z nagrań płytowych i radia – Percy Heath, basista Modern Jazz Quartetu. Potem Ray Brown i Scott LaFaro. W Polsce nie miał wzorów, nie miał sobie równych, był od początku bezkonkurencyjny, do dziś uważany jest za największy talent kontrabasu, nie tylko jako niezawodny muzyk sekcyjny z wyczuciem swingu i harmonii, lecz także jako pełen polotu improwizujący solista. Wkrótce doceniony został w Europie jako jeden z najwybitniejszych, ustępując jedynie geniuszowi tego instrumentu, Duńczykowi nazwiskiem Niels-Henning Orsted Pedersen. W połowie lat 60. jako jeden z pierwszych polskich muzyków, obok Zbyszka Namysłowskiego, zaczął plasować się na wysokich lokatach w ankietach „Down Beatu” w kategorii wschodzących gwiazd.

Wiosną 1958 roku wyjechał po raz pierwszy za granicę, do Danii i Szwecji, z zespołem Polish All Stars (m.in. Namysłowski, „Duduś” i Jerzy Bartz). Wystąpił na pierwszym Jazz Jamboree z Triem Andrzeja Kurylewicza i gościnnie z zespołem duńskim Louisa Hjulmanda.

Nie rezygnował z nauki akademickiej. Studiował muzykologię na Uniwersytecie Jagiellońskim, następnie teorię muzyki w Wyższej Szkole Muzycznej w Krakowie. W 1959 roku przeprowadził się do Warszawy, gdzie kontynuował studia na PWSM (po otrzymaniu absolutorium, przed obroną dyplomu wyemigrował do Szwecji).

Wiosną 1959 uczestniczył w legendarnym Jazz Campingu na Kalatówkach i dostał angaż do zespołu The Wreckers Andrzeja Trzaskowskiego, z którym wystąpił na Jazz Jamboree. Rok później, na tym samym festiwalu z Triem Trzaskowskiego (Andrzej Dąbrowski – dr) akompaniował Stanowi Getzowi, uczestniczył w sesji „Stan Getz In Poland”, która to płyta ma dzisiaj status kultowy. Brał udział w nagraniach muzyki do słynnych filmów „Pociąg” Jerzego Kawalerowicza (z Andrzejem Trzaskowskim) i „Nóż w wodzie” Romana Polańskiego (z Krzysztofem Komedą). Z Kwintetem Kurylewicza nagrał ścieżkę dźwiękową filmu dokumentalnego „Opus Jazz” Janusza Majewskiego.

W 1962 roku wyjechał z zespołem The Wreckers Andrzeja Trzaskowskiego na sponsorowane przez Departament Stanu dwumiesięczne tournée po USA. Występowali na festiwalach w Newport i Waszyngtonie (z Namysłowskim, Michałem Urbaniakiem i Adamem Jędrzejowskim). Na Jazz Jamboree ’62 grał w trzecionurtowym koncercie z amerykańskim trębaczem Donem Ellisem.

W 1963 wyjechał do Szwecji na koncerty w klubie Gyllene Cirkeln w Sztokholmie z Komedą, Janem Ptaszynem Wróblewskim i Rune Carlssonem. Z zespołem tym w lekko zmodyfikowanym składzie uczestniczył w Kopenhadze w sesji wydanej na pierwszym albumie Komedy „Ballet Etudes”. Muzycy powrócili do kraju, on został w Szwecji na stałe.

Dostał angaż do Szwedzkiego Radia, stał się rezydentem klubu Gyllene Cirkeln, w którym występowały grające z lokalnymi sekcjami wielkie gwiazdy jazzu amerykańskiego. „Gdy wyjechałem do Szwecji, pierwszym Amerykaninem, z którym grałem, był Sahib Shihab, barytonista i flecista. U Anity O’Day zaprotegował mnie Jimmy Woode, zdaje się, że wracał do Stanów i jego miejsce zwolniło się” – wspomniał „Gucio” w wywiadzie dla JF.

Lista amerykańskich gigantów, z którymi współpracował, zapiera dech w piersiach: Johnny Griffin, Ben Webster, Don Byas, Eddie „Lockjaw” Davis, Art Farmer, Steve Lacy, Warne Marsh, Lee Konitz, Benny Golson, Benny Bailey, Clifford Jordan, George Russell, Phil Woods. Na festiwalu w norweskim Molde grał w kwartecie Wayne’a Shortera. Angażowała go cała szwedzka czołówka: przede wszystkim Eje Thelin, Arne Domnerus, Bernt Rosengren, Bengt Halberg, Jan Johansson, Lars Sjösten. Akompaniował wokalistkom Monice Zetterlund i Karin Krog.

Był niezawodnym muzykiem sekcyjnym, trzymał puls i swingował jak najbardziej wytrawni amerykańscy basiści, grał zachwycające solówki, miał zmysł melodyczny i wyczucie harmonii. To sprawiło, że stał się najbardziej poszukiwanym w Skandynawii kontrabasistą (first call).

Mieszkając w Szwecji współpracował okazjonalnie z polskimi muzykami. Był jednym z kontrabasistów Polish Jazz Quartetu (Ptaszyn, Karolak, Dąbrowski), z którym wystąpił w 1964 roku na festiwalu w Juan-les-Pins, a następnie przez kilka tygodni rezydował w paryskim klubie Blue Note. W głównej części koncertów grał Kwartet Johnny’ego Griffina oraz Bud Powell i „Gucio” zastępował jego niedysponowanego basistę.

Krzysztof Komeda zmieniał składy, ale na najważniejsze koncerty starał się angażować Rune Carlssona na perkusji i Dyląga na basie. „Gucio” miał przyjechać na Jazz Jamboree ’65 i zagrać na płycie „Astigmatic”. Na przeszkodzie stanął jednak jego angaż w Gyllene Cirkeln z Dexterem Gordonem. W 1967 uczestniczył w Komedowskiej sesji „Meine Susse Europäische Heimat” w Baden-Baden. I przyjechał na Jazz Jamboree, by pojawić się na ostatnim w Polsce koncercie Komedy przed wyjazdem do Ameryki (dedykowane pamięci Coltrane’a Nighttime, Daytime Requiem). Wystąpił też z kwintetem francuskiego skrzypka Jean-Luca Ponty’ego. W 1968 po wspólnych koncertach w Szwecji zagrał w Villingen, RFN, na albumie „NOVI In Wonderland”. Z Michałem Urbaniakiem nagrał album „Inactin”.