5. TYRMAND 1941. Niemcy


Oprac. Andrzej Rumianowski


Rok 2020, uchwałą Sejmu RP, ustanowiony został Rokiem Leopolda Tyrmanda

16 maja 2020 roku przypada setna rocznica urodzin Leopolda Tyrmanda, zaś 19 marca 2020. minęła 35. rocznica jego śmierci. Leopold Tyrmand to pisarz, literat, a także niestrudzony popularyzator jazzu. Jest patronem Fundacja Muzeum Jazzu przy Polskiej YMCA. Z okazji Roku Leopolda Tyrmanda, Muzeum Jazzu przedstawia wystawę internetową pt. Stulecie urodzin Leopolda Tyrmanda, wykonaną w oparciu o materiały zgromadzone w Cyfrowym Archiwum Muzeum Jazzu, dzięki ofiarności Matthew Tyrmanda, Mary Ellen TyrmandJerzego Dudusia Matuszkiewicza, we współpracy z Marcelem Woźniakiem, biografem Leopolda TyrmandaPawłem Brodowskim, redaktorem naczelnym Jazz Forum.


Podróż Leopolda Tyrmanda z Wilna do Moguncji i Frankfurtu nad Menem, rok 1941,    rys. Andrzej Rumianowski

Leopold Tyrmand z przyjaciółmi na plaży we Frankfurcie nad Menem, rok 1943.
Archiwum Mary Ellen Tyrmand

Podróż z Frankfurtu do Wiednia    rys. Andrzej Rumianowski


W 1941 roku, zaraz po zajęciu Litwy przez Niemców, Leopold Tyrmand z Litwy ucieka.

Na podstawie fałszywego Dowodu Tożsamości jako obywatel francuski zgłasza się do pracy w Oberkomando der Wermacht w miejscowości Mainz (Moguncja), pod Frankfurtem nad Menem.

Pracuje tam jako tłumacz francusko-niemiecki, wieczorami wykorzystuje swoje umiejętności kreślarskie, nabyte podczas studiów w Paryżu.

Studia w Paryżu przydały się jeszcze raz:
Otrzymane pocztą dokumenty z paryskiej uczelni Wermacht traktuje jako potwierdzenie jego francuskiego obywatelstwa.

Niedługo przenosi się do Frankfurtu nad Menem i pracuje jako kelner w Hotelu Park, a od 1 czerwca 1943 r. jako pomocnik w dziale Języków i Muzyki Biblioteki Miejskiej.

Jak na warunki wojenne żyje mu się całkiem dobrze: praca, wino i kobiety.

Dużo wina i dużo kobiet, także Niemki, żony walczących na froncie oficerów, choć za to grozi kara śmierci.

Niedługo będzie musiał się ograniczyć, ale tylko z winem, ze względu na ostre zapalenie wątroby.

Leopold w Niemczech, w „oku cyklonu” pozna także swego długoletniego przyjaciela - holendra, Piotra.





W 1944 roku Tyrmand wyjeżdża do Wiednia i 2 lutego podejmuje pracę w hotelu Minerva przy Schlagergasse 8.

Jak wynikało z umowy o pracę z Leopoldem Tyrmandem:
- codzienny czas pracy od 6:30 do 16:30
- dzień wolny: sobota
Obowiązki:
- zabezpieczenie piekarnika w materiał opałowy, a także wypieki
- zamiatanie podwórka i sprzątanie szuflad
- czyszczenie butów hotelowych gości
- praca w pokojach i foyer zgodnie z instrukcjami pań: Svehli i Kitzler.