Zbigniew Wegehaupt

Oprac. Ewa Kałużna, fot. Andrzej Rumianowski

9 sierpnia 1954 urodził się

ZBIGNIEW WEGEHAUPT

(zm. 13 stycznia 2012), kontrabasista jazzowy, kompozytor i pedagog, uznawany
za najwybitniejszego w swojej dziedzinie i określany jako "najsłynniejszy polski wirtuoz jazzowy drugiego planu". Współpracował .z najlepszymi - z Janem Ptaszynem Wróblewskim, Zbigniewem Seifertem, Tomaszem Stańko, Januszem Muniakiem, Andrzejem Kurylewiczem, Jerzym Satanowskim, Zbigniewem Namysłowskim, Wojciechem Karolakiem, Januszem Skowronem, Włodkiem Pawlikiem, Henrykiem Miśkiewiczem, Krzesimirem Dębskim i wieloma innymi.

Wielokrotnie wygrywał ankietę czytelników magazynu "Jazz Forum" w kategorii najlepszego kontrabasisty. Jednak mimo doskonałej reputacji, jaką cieszył się w tzw. środowisku, pozostawał mistrzem drugiego planu, co wiązało się ściśle z wyborem instrumentu.
Daniel Cichy tak pisze o kontrabasie: "Jest, a jakby go nie było. Jak solidnie postawiony fundament - ukryty, ale wiadomo, że obecny, że niezbędny. Jego kształt determinuje wprawdzie bryłę dzieła, choć nie decyduje o rozwiązaniach szczegółowych. Te zaś świadczą o fantazji współtworzących, są najbardziej słyszalnym certyfikatem oryginalności. Mowa oczywiście o basie i jego przemożnej roli, jaką odgrywa w muzyce jazzowej".

Zbigniew Wegehaupt był cenionym muzykiem studyjnym, biorącym udział w nagraniach nie tylko jazzowych, ale również rozrywkowych i filmowych. Jako muzyk studyjny współtworzył kilkaset płyt.
Z pomocą muzyków młodego pokolenia tworzył świat, w którym zacierają się granice między jazzem a muzyką współczesną. Wystąpił na wielu festiwalach jazzowych w Polsce i na świecie.

Pierwsze sukcesy Zbigniew Wegehaupt zaczął odnosić w połowie lat 70. Podczas Jazz Jamboree '73, zafascynowany występem Kwintetu Tomasza Stańki, zdecydował się poświęcić muzyce jazzowej. Od 1976 grał w Kwartecie Wojciecha Gogolewskiego, w składzie:
Wojtek Gogolewski - pianino
Zbigniew Wegehaupt - kontrabas
Czesław Szymański - perkusja
Mieczysław Wolny - flet
"Legenda brzozowego lasku" 1979 https://www.youtube.com/watch?v=a1XdLJw-zEQ
W 1976, na festiwalu Jazz nad Odrą, kwartet Wojciecha Gogolewskiego zajął drugie miejsce, zaś młody, 22-letni wówczas kontrabasista, został wyróżniony nagrodą indywidualną. Swoją grą zaimponował nie tylko publiczności, ale także zwrócił na siebie uwagę profesjonalistów.
Do młodego, obiecującego muzyka zwrócił się wówczas Jarosław Śmietana i zaprosił go w 1978 do swojego zespołu Extra Ball.

W 1978 Wegehaupt rozpoczął współpracę z zespołem światowej sławy skrzypka jazzowego Zbigniewa Seiferta -
Zbigniew Seifert - violin
Jarosław Śmietana - guitar
Janusz Grzywacz - electric piano
Zbigniew Wegehaupt - bass
Mieczysław Górka - drums https://www.youtube.com/watch?v=wR83E3e3giQ

Nagrana wspólnie z Seifertem w krakowskim klubie Pod jaszczurami płyta "Kilimanjaro" (1978) - to absolutny majstersztyk
Zbigniew Seifert - skrzypce
Jarosław Śmietana - gitara
Janusz Grzywacz - fortepian elektryczny
Zbigniew Wegehaupt - kontrabas
Mieczysław Górka - perkusja https://www.youtube.com/watch?v=_e3xPnAxkD4

Współpracował również z trio Kazimierza Jonkisza, z kwartetem Jana "Ptaszyna" Wróblewskiego, z kwartetem Zbigniewa Namysłowskiego.
W latach 80. nawiązał współpracę ze Stanisławem Sojką, z którym nagrał wspólnie trzy płyty - "Blublula" (1981) https://www.youtube.com/watch?v=TtdDRO-XBO8

"Sojka Sings Ellington" (1982) oraz "Matko, która nas znasz" (1982) https://www.youtube.com/watch?v=HdP58Mk6Hbc

W 1984 Zbgniew Wegehaupt wydał swoją pierwszą autorską płytę - "Sake". Wtedy udowodnił, że jest nie tylko świetnym muzykiem, ale też sprawdza się jako kompozytor i lider zespołu. W nagraniu płyty udział wzięli:
Zbigniew Wegehaupt - kontrabas
Andrzej Olejniczak - saksofon tenorowy i sopranowy
Henryk Miśkiewicz - saksofon altowy
Janusz Skowron - fortepian
Czesław Bartkowski - perkusja https://www.youtube.com/watch?v=PhELEabXnG0

"Album zawiera sześć pięknych utworów - świetnych przykładów nowoczesnych kompozycji jazzowych, opartych na jazzowej tradycji, ale rozszerzających ją o wpływy europejskie, co przysparza tej muzyce wiele nowych wymiarów" http://jazzforum.com.pl/main/cd/sake

W 1992 Wegehaupt brał udział w nagraniu kultowej płyty Grzegorza Ciechowskiego "Obywatel świata" https://www.youtube.com/watch?v=VGUfLZtcdTc

W 2005 ukazała się druga autorska płyta Zbigniewa Wegehaupta - "Wege". Dzięki finansowej i organizacyjnej pomocy Stanisława Sojki powstał jeden z najciekawszych polskich albumów jazzowych. W skład zespołu weszli ludzie o zupełnie odmiennych temperamentach muzycznych:
Jerzy Małek - trąbka
Marcin Masecki - fortepian
Sebastian Frankiewicz - perkusja.
Wegehaupt nie tylko znalazł z dużo od niego młodszymi muzykami wspólny język, ale także połączył ich muzykę w zgrabną całość.
Recenzja: https://kultura.onet.pl/…/zbigniew-wegehaupt-quarte…/wdvb4qf

W 2007 powstał ostatni projekt autorski Zbigniewa Wegehaupta - Kwartet Tota, w którym grali: Jerzy Małek, Marcin Masecki i Ziv Ravitz. Płyta z 2008 "Tota" zawiera w całości autorskie kompozycje Wegehaupta. Pytany, co znaczy tytuł płyty, mówił: "Nie chciałbym tego zdradzać. To taki mój sekretny szyfr, kombinacja słów, które mają dla mnie znaczenie bardzo głębokie, ponadczasowe". Swego rodzaju hołdem ze strony Wegehaupta dla jednego z największych jazzowych basistów świata, Charlesa Mingusa, jest utwór "For Mingus".
Recenzja płyty: http://jazzpress.pl/publicystyka/750-zbigniew-wegehaupt-tota

Zbigniew Wegehaupt uczestniczył także w nagraniu płyt z Włodzimierzem Pawlikiem:
Live at Birdland (1993)
Standards Live (1997)

Z Januszem Muniakiem:
Janusz Muniak Quartet (1986)
Do You Know These Songs? (1994)

Ze Zbigniewem Namysłowskim:
Without a Talk (1991)
The Last Concert (1992)
Secretly & Confidentially (1993)
Live in Vienna (2004)

Z Jarosławem Śmietaną:
A Tribute to Zbigniew Seifert (2009)

Z Anną Marią Jopek:
Szeptem (1998)
Bosa (2000)
Barefoot
(2002)

Z Variux Manx:
The New Shape (1993).

Zbigniew Wegehaupt zmarł na atak serca w wieku 58 lat.
W nocy z 12 na 13 stycznia 2012 muzyk przebywał w mieszkaniu swojego przyjaciela, Jacka Bziawy, w Warszawie. Poczuł się źle i miał jechać do swojego lekarza. Wsiadając do auta, nagle zasłabł. Bez słowa osunął się na przednie siedzenie. Pogotowie przyjechało w ciągu kilku minut. Ratownicy przez pół godziny reanimowali muzyka na chodniku, ale nie udało się przywrócić mu życia.
Kilka miesięcy wcześniej Wegehaput przeszedł operację wszczepienia by-passów.
Polska scena jazzowa poniosła ogromną stratę.
R.I.P. [*]

"Zbyszek od 30 lat był nie tylko najaktywniejszym kontrabasistą, ale i najważniejszym nauczycielem, autorytetem muzycznym. Z jego zdaniem liczyli się wszyscy. Nagrał niezliczoną ilość płyt ze wszystkimi czołowymi polskimi muzykami. Osoba bardzo skromna, ale też o bardzo zasadniczym moralnym kręgosłupie" (Piotr Rodowicz).

Posluchajmy:
Kwartet Wojciecha Gogolewskiego - "Legenda brzozowego lasku" 1979 https://www.youtube.com/watch?v=a1XdLJw-zEQ

Zbigniew Wegehaupt Quartet - promocja płyty "Wege", 2005 https://www.youtube.com/watch?v=kMWHE_alCCk
Zbigniew Wegehaupt - kontrabas
Jerzy Małek - trąbka i flugelhornv Marcin Masecki - fortepian
Sebastian Frankiewicz - perkusja

Zbigniew Wegehaupt Quartet, 2010
Jerzy Małek - tr
Dominik Wania - pv Zbigniew Wegehaupt - b
Dawid Fortuna - dr https://www.youtube.com/watch?v=7FIPdYRBjxQ

Sergio Pamies Quintet, Jazz na Starówce 2010
Sergio Pamies - p
Julian Sanchez - tp
Miguel Fernandez - perc
Zbigniew Wegehaupt - b
Michal Miskiewicz - dr https://www.youtube.com/watch?v=GdynP10-UqQ

Film dok. "Zbigniew Wegehaupt Quartet"
Jerzy Małek - tr
Dominik Wania - p
Zbigniew Wegehaupt - b
Dawid Fortuna - dr https://www.youtube.com/watch?v=-rSrAMQgK08

Włodek Pawlik Trio & Marek Bałata, 2011
Włodek Pawlik - fortepian
Zbigniew Wegehaupt - kontrabas
Cezary Konrad - perkusja
Gość specjalny: Marek Bałata - wokal, gitara https://www.youtube.com/watch?v=wGExVg-Oakk

O Zbigniewie Wegehauptcie wypowiadają się jego koledzy jazzmani w Klubie Tygmont, 2012 Paweł Brodowski https://www.youtube.com/watch?v=evUx1gjgB4c Zbigniew Namysłowski https://www.youtube.com/watch?v=V5WcET1mwpg Piotr Rodowicz https://www.youtube.com/watch?v=okzQplrs5gQ Artur Dutkiewicz i Henryk Miśkiewicz https://www.youtube.com/watch?v=jq7H_YWqDP8

Muzeum Jazzu https://www.muzeumjazzu.pl/zbigniew-wegehaupt/