11. TYRMAND 1949. Okres katakumbowy


Oprac. Andrzej Rumianowski, fot. Arch. Muzeum Jazzu, Arch. Mary Ellen Tyrmand


Rok 2020, uchwałą Sejmu RP, ogłoszony został Rokiem Leopolda Tyrmanda

16 maja 2020 roku przypada setna rocznica urodzin Leopolda Tyrmanda, zaś 19 marca 2020. minęła 35. rocznica jego śmierci. Leopold Tyrmand to pisarz, literat, a także niestrudzony popularyzator jazzu. Jest patronem Fundacja Muzeum Jazzu przy Polskiej YMCA. Z okazji Roku Leopolda Tyrmanda, Muzeum Jazzu przedstawia wystawę internetową pt. Stulecie urodzin Leopolda Tyrmanda, wykonaną w oparciu o materiały zgromadzone w Cyfrowym Archiwum Muzeum Jazzu, dzięki ofiarności Matthew Tyrmanda, Mary Ellen Tyrmand
Jerzego Dudusia Matuszkiewicza, we współpracy:
Marcelem Woźniakiem, biografem Leopolda Tyrmanda
Pawłem Brodowskim redaktorem naczelnym Jazz Forum.


Potłuczone płyty w siedzibie łódzkiej YMCA.
Łódź, 1949.


W listopadzie 1948 roku Walne Zgromadzenie Kompozytorów Polskich oceniło muzykę jazzową jako zagrożenie dla prawdziwych wartości muzycznych i godną potępienia.

Dla polskiego jazzu rozpoczął się
OKRES KATAKUMBOWY.

Pierwszym dotkliwym uderzeniem w jazzowe i intelektualne środowisko była w 1949 roku likwidacja Polskiej YMCA.

Do historii przeszedł fakt rozbijania jazzowych płyt przez aktywistów socjalistycznych młodzieżówek.

Wprawdzie Leopold Tyrmand nadal mieszkał w pokoiku przy Konopnickiej 6, w warszawskim budynku Polskiej YMCA (bo nie miał gdzie indziej) ale sąsiedztwo partyjnej chuliganerii nie dawało mu spokoju.


Leopold Tyrmand, Zakopane 1952.
Archiwum Mary Ellen Tyrmand


W Okresie Katakumbowym Tyrmand dużo pisał do gazet, jednak w 1950 roku został usunięty z redakcji Przekroju za komentarz dotyczący stronniczego sędziowania meczu bokserskiego przez radzieckiego sędziego.


Leopold Tyrmand na prywatce w mieszkaniu Andrzeja Trzaskowskiego lata 50.


NIedługo potem Leopold Tyrmand, dzięki pomocy Stefana Kisielewskiego rozpoczął pracę w Tygodniku Powszechnym.

W marcu 1953 roku, po śmierci Józefa Stalina, w związku z odmową druku tendencyjnego nekrologu , Tygodnik Powszechny został zamknięty i z zachowaniem starej winiety czasopisma, przejęty przez Stowarzyszenie PAX.

Tyrmand
oczywiście nie podejmuje pracy w zespole sprzyjającym komunistycznej władzy, skutkiem czego popada w biedę, ale pozostaje w „dobrym towarzystwie”.