John McLaughlin

Oprac. Ewa Kałużna, fot. Bryan Lasky


4 stycznia 2019 swoje 77. urodziny świętuje brytyjski muzyk jazzowy, wirtuoz gitary, twórca legendarnej The Mahavishnu Orchestra

JOHN McLAUGHLIN

(ur. 4 stycznia 1942 w Doncaster w Anglii).
Jest znany również jako John "Mahavishnu" McLaughlin. Jego muzyka obejmuje wiele gatunków jazzu, które łączył z elementami rocka, flamenco i bluesa, hinduską muzyką klasyczną i zachodnią muzyką klasyczną, by stać się jedną z pionierskich postaci muzyki fusion. Został sklasyfikowany na 49. miejscu listy 100 najlepszych gitarzystów wszech czasów magazynu "Rolling Stone", znalazl się także na liście 75 Great Guitarists magazynu "DownBeat" w kategorii Modern Jazz Maestros oraz na 63. pozycji listy 100 najlepszych gitarzystów magazynu "Guitar World". Jeff Beck i Pat Metheny nazwali go "najlepszym żyjącym gitarzystą".
Solo McLaughlina z utworu "Miles Beyond" na albumie "Live at Ronnie Scott's 2017", nagranym przez formację John McLaughlin & The 4th Dimension, zdobyło nagrodę Grammy w 2018 za najlepsze improwizowane jazzowe solo https://www.youtube.com/watch?v=Q2GAAK3PFII

Urodził się w muzykalnej rodzinie, matka była skrzypaczką koncertową. John jako dziecko uczył się gry na skrzypcach i fortepianie. W wieku 11 lat zaczął grać na gitarze, badając style od flamenco po jazz, głównie Django Reinhardta i Stéphane'a Grappelli.

Na początku lat 60. przeprowadził się do Londynu, gdzie początkowo grał z "ojcem-założycielem brytyjskiego bluesa", Alexisem Kornerem oraz z The Marzipan Twisters. W 1963 przeszedł do Georgie Fame and the Blue Flames. Grał także m.in. z Brianem Augerem.
W kwietniu 1963 dołączył do kwartetu Graham Bond Quartet, z udziałem Jacka Bruce'a na basie, Grahama Bonda na klawiszach, Gingera Bakera na perkusji oraz McLaughlina. Grali eklektyczną gamę gatunków muzycznych, w tym bebop, blues i rhythm and blues. Później grupa została przemianowana na The Graham Bond Organisation (GBO), a McLaughlin opuścił ją, zastąpiony przez saksofonistę Dicka Heckstall-Smitha -
The Graham Bond Organization with John Mclaughlin - "Doxy" 1963 https://www.youtube.com/watch?v=zfdE3p6ebUY

W latach 60. McLaughlin często musiał się wspierać pracą sesyjną, którą uważał za niesatysfakcjonującą, ale która poprawiała jego grę. Prowadził także w celach zarobkowych lekcje gry na gitarze, m.in. dla Jimmy'ego Page'a.

W styczniu 1969 McLaughlin nagrał w Londynie swój debiutancki album "Extrapolation", z udziałem Johna Surmana na saksofonach i Tony'ego Oxleya na perkusji. McLaughlin skomponował utwór "Binky's Beam" jako hołd dla swojego przyjaciela, innowacyjnego basisty Binky McKenzie'ego. Post-bopowy styl płyty różni się znacznie od późniejszych prac fusion McLaughlina, choć od połowy lat 70. album stopniowo zyskiwał dobrą reputację wśród krytyków -
"Extrapolation" Full Album 1969
Brian Odgers - bass
Tony Oxley - drums
John Surman - baritone and soprano saxophones
John McLaughlin - guitar https://www.youtube.com/watch?v=pSPSPb1gdFc

Po etapie grywania w Anglii z różnymi muzykami bluesowymi, rockowymi i jazzowymi, w 1969 McLaughlin przeniósł się do Stanów Zjednoczonych, gdzie dołączył do grupy Lifetime Tony’ego Williamsa - perkusisty, który dopiero co opuścił słynny kwintet Milesa Davisa. Działający pod szyldem Lifetime, Williams dawał sporo swobody swoim muzykom. Pozwoliło to McLaughlinowi rozwijać własne pomysły, i to właśnie okres nagrywania z Lifetime on sam uznaje za początki The Mahavishnu Orchestra -
Tony Williams Lifetime & John McLaughlin - "Emergency" Live 1969 https://www.youtube.com/watch?v=IrlBRsS1nKA

Okazji do poszukiwań w tym krótkim okresie 1969-1971 było znacznie więcej. Niekończące się jam session z nowojorskimi muzykami owocowały nowymi pomysłami czy w końcu płytami.
W 1971 ukazała się płyta fusion "Where Fortune Smiles", nagrana w 1970 w Nowym Jorku, z udziałem McLaughlina, Johna Surmana, Dave'a Hollanda, Karla Bergera oraz Stu Martina https://www.youtube.com/watch?v=FMm1349DrSM

Następnie McLaughlin grał z Milesem Davisem. Na sesjach nagraniowych John miał okazję poznać jazzową elitę. Wziął udział w historycznych nagraniach Davisa - "In a Silent Way" (1969), "Bitches Brew" (1970), "Live-Evil" (1971), "A Tribute to Jack Johnson" (1971), "On the Corner" (1972) oraz "Big Fun" (nagrany 1969-1972, wydany 1974) - https://www.youtube.com/watch?v=cFOLt9kSbTw

Miles Davis & John McLaughlin from "Bitches Brew" 1969
Bennie Maupin - bass clarinet
Joe Zawinul - electric piano - Left
Chick Corea - electric piano - Right
John McLaughlin - electric guitar
Dave Holland - bass
Lenny White - drum set - Left
Jack DeJohnette - drum set - Right
Don Alias - congas
Juma Santos (credited as Jim Riley) - shaker, congas https://www.youtube.com/watch?v=15kbTy9vm3k

Piętno odcisnął na nim także sam Miles, o czym McLaughlin często przypomina: "Miles dowiedział się o moim zamiłowaniu do rhythm and bluesa, a także do jego muzyki. Podobał mu się mój styl improwizacji. Zaopiekował się mną, zapłacił za moje mieszkanie, wciskał mi w kieszeń 100 dolarów i mówił, żebym dbał o siebie, żebym dobrze jadł. Był dla mnie jak ojciec. Wiedział, że symbolem zmian w muzyce jest elektryczna gitara, i postanowił przeprowadzić eksperyment z moim udziałem na płycie "In a Silent Way”" https://www.youtube.com/watch?v=lQKt7DTKyJU

Reputacja McLauglina jako doskonałego sidemana wzrosła w tym czasie na tyle, że nagrywał z takimi muzykami, jak Miroslav Vitous, Larry Coryell, Joe Farrell, Wayne Shorter, Carla Bley, Rolling Stonesi i inni.

W 1970 McLaughlin, po opuszczeniu zespołu Davisa, nagrał jazz-rockowy, psychodeliczny album "Devotion", z muzykami Jimiego Hendriksa https://www.youtube.com/watch?v=qBmkB8ws_x8

To właśnie Miles Davis zaproponował, czy raczej nakazał Johnowi założyć własny zespół.
Jednym z fundamentów nowego zespołu było nagranie przez McLaughlina solowego akustycznego albumu "My Goal's Beyond" w 1971, który zdominowały dwie długie suity, pełne wschodniego brzmienia https://www.youtube.com/watch?v=b9w8Py9pcpY Na albumie w improwizacjach Johnowi towarzyszył Jerry Goodman - skrzypek z rockowej grupy The Flock. To właśnie jemu oraz perkusiście Billy'emu Cobhamowi John zaproponował stworzenie własnego zespołu.

W 1971 John McLaughlin utworzył jazz-rockową grupę fusion THE MAHAVISHNU ORCHESTRA. Pierwszy skład tworzyli:
John McLaughlin - gitara elektryczna
Jerry Goodman - skrzypce elektryczne
Jan Hammer - piano Fendera, moog, fortepian
Rick Laird - gitara basowa
Billy Cobham - perkusja.
Skrzypce były instrumentem, który interesował McLaughlina od dzieciństwa. Z powodu problemów imigracyjnych Jeana-Luca Ponty'ego nie mógł mieć go w zespole, choć był on jego pierwszym wyborem. Po wysłuchaniu różnych płyt ze skrzypkami, zatrudnił Goodmana. Chociaż pierwszą osobą, którą McLaughlin chciał poprosić o dołączenie, był basista Tony Levin, to Rick Laird znał McLaughlina od kilku lat i to on przyjął jego zaproszenie. Hammer został znaleziony dzięki przyjaźni z Miroslavem Vitousem z Weather Report.
Nazwa Mahavishnu pochodziła od imienia McLaughlina, które nadał mu jego duchowy mistrz, Śri Chinmoy.
Wykonywali technicznie trudny i złożony styl muzyki, łączący elektryczny jazz i rock ze wschodnimi i indyjskimi wpływami. Zespół ten przyczynił się do ustanowienia fusion jako nowego i rozwijającego się stylu. Grupa zasłynęła przede wszystkim z wirtuozerii i monumentalnych form, a znakiem rozpoznawczym McLaughlina stała się wówczas dwugryfowa gitara oraz charakterystyczny, szybki i nerwowy sposób gry.

Grupa po raz pierwszy spotkała się w lipcu 1971 i ćwiczyła przez tydzień. Ich pierwszy występ na żywo odbył się w "The Gaslight Cafe" w Nowym Jorku, gdzie zagrali jako support bluesmana Johna Lee Hookera.
Złożony z szerzej nieznanych w USA muzyków zespół nie mógł liczyć na długie sesje nagraniowe i drogą kampanię reklamową. Oprócz tego, że muzycy nie posiadali najdroższego sprzętu, również technicy nie potrafili do końca poradzić sobie z przetworzeniem dźwięku, który charakteryzowała jedna cecha - był, jak na tamte czasy, nieprawdopodobnie głośny.
Wydany pod koniec 1971 debiutancki album The Mahavishnu Orchestra "The Inner Mounting Flame" nie odbił się szerokim echem https://www.youtube.com/watch?v=5ofh_S52Uks

McLaughlin miał konkretne pomysły na instrumentację grupy, zgodne z jego bardzo oryginalną koncepcją mieszania gatunków muzycznych. Szczególnie zależało mu na skrzypcach jako integralnym uczestniku ogólnego brzmienia grupy.
Gdy grupa ewoluowała, McLaughlin zaadaptował to, co stało się jego znakiem firmowym - dwugryfową gitarę (sześciostrunową i dwunastostrunową), która pozwalała na ogromną różnorodność tekstur muzycznych. Zaś Hammer stał się jednym z pierwszych, którzy grali na syntezatorze Minimoog. Instrument ten pozwolił mu dodawać więcej dźwięków i grać bardziej swobodne solówki, na równi z gitarą i skrzypcami.
Muzyków czekała długa i intensywna trasa koncertowa oraz "wygrywanie" publiczności od supportowanych zespołów, m.in. Emerson Lake and Palmer oraz Franka Zappy.

Prawdziwym sukcesem okazało się dopiero wydanie w 1973 drugiego albumu - "Birds of Fire", z tytułowym hitem https://www.youtube.com/watch?v=NMcjQC0F_EE

Czysto instrumentalna fuzja jazzu i rocka, pozbawiona chwytliwych motywów i nadających się do tańca utworów, i nie puszczana w popularnych radiostacjach, zdołała jednak konkurować na listach przebojów z takimi gwiazdami, jak Aretha Franklin, Stevie Wonder czy Elton John. Ich sukces miał ogromny wpływ na całą branżę jazz-rocka w Stanach Zjednoczonych, bo przetarł szlak, który umożliwił wypłynięcie na szerokie wody innym gwiazdom tego nurtu, jak Return to Forever Chicka Corei i Weather Report, w którym grali m.in. Joe Zawinul i Wayne Shorter.

Istniała jednak zasadnicza różnica między tym co zespół prezentował na 40-minutowych krążkach i między trwającymi po 1,5-2,5 godziny koncertami, na których przedstawiali pełnię swoich improwizacyjnych możliwości. Już w 1972 McLaughlin proponował wydawnictwu Columbia album na żywo z koncertu w Cleveland w Ohio, znany fanom z bootlegowego obiegu jako "Wild Strings". Jednak dopiero popularność grupy w 1973 umożliwiła realizację tych planów i wydanie płyty "Between Nothingness & Eternity", na której znalazły się 3 utwory zagrane na żywo https://www.youtube.com/watch?v=YmNkGQm1YE4

Koniec 1973 przyniósł rozwiązanie pierwszego składu grupy. Ze względu na nagłą sławę, wyczerpanie i brak wewnętrznej komunikacji, oryginalny zespół zaczął się sypać. Stres był dodatkowo pogarszany przez katastrofalną - z punktu widzenia osobistych relacji - sesję nagraniową w londyńskim Trident Studios, podczas której niektórzy z nich nie rozmawiali z innymi w ogóle. Ich projekt nigdy nie został w pełni ukończony. Ostatnia kropla przelała się, gdy John McLaughlin przeczytał wywiad w magazynie "Crawdaddy", w którym Jan Hammer i Jerry Goodman wyrazili swoje frustracje stylem przywódczym Johna. Ze swojej strony, McLaughlin tłumaczył w wywiadzie, że chciał koniecznie wydać ten album, ponieważ uważał, że jest dobry. Prawie 30 lat później, na początku renesansu muzyki Mahavishnu w 1999, niekompletny album z nieudanego londyńskiego nagrania został wydany jako "The Lost Trident Sessions" https://www.youtube.com/watch?v=ZmEJPhUaJ3A

W tym czasie McLaughlin znajdował się pod silnym wpływem hinduskiego guru Śri Chinmoya (stąd pochodzi drugie imię McLaughlina - Mahavishnu). Gdy John poznał innego ucznia guru - Devadipa Carlosa Santanę, wówczas w 1973 wspólnie nagrali płytę "Love Devotion Surrender", będącą z jednej strony hołdem dla wielkiego saksofonisty Johna Coltrane'a i jego mistycznej płyty "A Love Supreme", a z drugiej - wielkim pokazem wirtuozerii obu muzyków https://www.youtube.com/watch?v=Qu_9mmcy-y8
W kolejnym roku McLaughlin współpracował z Santaną przy jego płycie "Welcome" https://www.youtube.com/watch?v=7BcNy3oe1QU
W drugiej połowie tego roku wyruszyli na wspólną trasę koncertową, z której bootlegowe nagrania przeszły do historii - Carlos Santana & John McLaughlin - Santa Monica, CA 1973 https://www.youtube.com/watch?v=qaCIG6ykWts

Po krótkiej przerwie McLaughlin ponownie sformował Mahavishnu Orchestra w 1974, w składzie znaleźli się:
John McLaughlin - gitara
Jean-Luc Ponty - skrzypce (który zdobył uznanie w środowisku jazzowej i rockowej awangardy za solowe płyty oraz współpracę z Frankiem Zappą i George’em Duke'em)
Gayle Moran - instrumenty klawiszowe i śpiew (operowa śpiewaczka i pianistka)
Ralphe Armstrong - gitara basowa
Narada Michael Walden - perkusja
oraz
Steve Kindler - skrzypce
Carol Shive - skrzypce, śpiew
Russell Tubbs - saksofony
Philip Hirschi - wiolonczela
Bob Knapp - flet, trąbka, flugelhorn, śpiew -
John Mclaughlin Mahavishnu Orchestra @ Montreux Jazz Live 1974 https://www.youtube.com/watch?v=_-QZnnaI7rY

Wspólnie nagrali 2 kolejne płyty studyjne - "Apocalypse" 1974, nagrana w Londynie z Londyńską Orkiestrą Symfoniczną https://www.youtube.com/watch?v=zkHAwvzSTaw&t=1297s
i "Visions of the Emerald Beyond" 1975 https://www.youtube.com/watch?v=a3Cwoz_JnyM

Następnie McLaughlin ponownie zmienił skład. W 1975 Stu Goldberg zastąpił Gayle Moran, zespół opuścił też Jean-Luc Ponty. Pojawiła się ostatnia z tego okresu, szósta płyta - "Inner Worlds" (już bez skrzypiec), ze Stu Goldbergiem na klawiszach https://www.youtube.com/watch?v=cxemCkIFFig

Wkrótce potem zespół rozpadł się.
Po niezwykle intensywnym okresie elektrycznym, McLaughlin zmienił koncepcję muzyki.
W 1975 zawiązał razem z kilkoma hinduskimi muzykami akustyczną grupę SHAKTI. Poprosił wtedy o skonstruowanie specjalnej gitary - wyżłobienia nadawały jej bardziej hinduskie brzmienie, a przymocowane na pudle dodatkowe 7 strun - szersze tło brzmieniowe. W składzie znaleźli się przede wszystkim skrzypek Lakshminarayana L. Shankar i tablista Zakir Hussain. Wspólnie grali przez 3 lata = John McLaughlin & Shakti - "Joy" Live Montreux 1976 https://www.youtube.com/watch?v=VnW2g6qbbrA

W 1976 ukazał się album Shakti i Johna McLaughlina "A Handful of Beauty" https://www.youtube.com/watch?v=H6z9cs2k4o4

McLaughlin ponownie wrócił na szczyty kariery dzięki akustycznemu triu gitarowemu GUITAR TRIO. Zostało ono sformowane z wirtuozem flamenco Paco De Lucią oraz jazz-rockowym gitarzystą Larrym Coryellem. Nie zdążyli jednak nagrać płyty ze względu na problemy z narkotykami Larry’ego. Wydane zostało tylko DVD z 1979, z koncertu w Anglii "Meeting of the Spirits" https://www.youtube.com/watch?v=XIPLwoiL71o

Larry’ego Coryella zmieniono na innego jazz-rockowego gitarzystę - Ala Di Meolę, szeroko znanego ze względu na współpracę z legendarnym Return to Forever, i wielokrotnie nagradzanego za autorskie albumy. Wspólnie udali się na światowe tournée i wydali płytę "Friday Night in San Francisco" (1981) https://www.youtube.com/watch?v=W3BzAKHCEvo

Rok później pojawił się album studyjny tria "Passion, Grace & Fire" https://www.youtube.com/watch?v=SKaxqViwDug
Formacja koncertowała wspólnie do 1983.

W 1984 John McLaughlin podjął próbę reaktywowania The Mahavishnu Orchestra w składzie:
John McLaughlin - gitary
Billy Cobham - perkusja (1984)
Danny Gottlieb - perkusja (1984-1986)
Bill Evans - saksofon,
Mitchell Forman - instrumenty klawiszowe,
Jonas Hellborg - gitara basowa.
Grupa w tym składzie nagrała dwie płyty - "Mahavishnu" 1984 https://www.youtube.com/watch?v=x3wlp470RN0 i "Adventures in Radioland" 1986 https://www.youtube.com/watch?v=-JRKwt_FAWU Ogólne brzmienie tego zespołu różniło się od oryginalnej Mahavishnu Orchestra, w szczególności ze względu na szerokie zastosowanie przez McLaughlina systemu syntezatorów Synclavier.

Dyskografia The Mahavishnu Orchestra:
1971 - The Inner Mounting Flame
1973 - Birds of Fire
1973 - Between Nothingness & Eternity
1974 - Apocalypse
1975 - Visions of Emerald Beyond
1976 - Inner Worlds
1980 - The Best of Mahavishnu Orchestra
1984 - Mahavishnu
1986 - Adventures in Radioland
1999 - The Lost Trident Sessions
2007 - Live at Montreux 1984. 1974 (DVD)
2011 - Unreleased Tracks from "Between Nothingness & Eternity"

W kolejnych latach McLaughlin wracał do współpracy z niektórymi muzykami. Do ważniejszych wydarzeń należy reaktywacja John McLaughlin Guitar Trio, w których zawsze grał na perkusji Trilok Gurtu, a w różnych momentach Jeff Berlin, Kai Eckhardt i Dominique di Piazza na basie -
John McLaughlin feat Trilok Gurtu & Kai Eckhardt - Theaterhaus Stuttgart 1989 https://www.youtube.com/watch?v=dopWVFIrxzc

Następnie założył Free Spirits - gitarowo-organowo-perkusyjne trio, z Joeyem DeFrancesco na organach Hammonda oraz Dennisem Chambersem na perkusji -
John McLaughlin The Free Spirits - Live at Umbria Jazz Festival 1995 https://www.youtube.com/watch?v=ByKh4Sx6a6c

W latach 1997-2004 powtórzył hinduskie klimaty wraz z grupą Remember Shakti -
Remember Shakti - Live at Jazz a Vienne https://www.youtube.com/watch?v=UfjxtcNYKz4

W 2004 współuczestniczył w koncercie Santany "Hymns for Peace" w Montreux 2004
Chick Corea, John McLaughlin, Herbie Hancock, Wayne Shorter, Ravi Coltrane, Idrissa Diop, Angelique Kidjo, Barbara Morrison, Patti Austin, Sylver Sharp, Steve Winwood and Nile Rodgers https://www.youtube.com/watch?v=ZIxoIla9r34

Wydanymi w ostatnich latach płytami McLaughlina są, utrzymane w klimatach współczesnego jazz-rocka z elementami muzyki etnicznej, płyty "Industrial Zen" (2006) https://www.youtube.com/watch?v=k2a3b5H534Y i "Floating Point" (2008) https://www.youtube.com/watch?v=xHEA4HgVEsw oraz, firmowana przez Chicka Coreę i Johna McLaughlina, jazz-rockowa podwójna płyta koncertowa "Five Peace Band" (2009) https://www.youtube.com/watch?v=9REQ9Szdu5I
W 2010 ukazał się album McLaughlina "To the One" https://www.youtube.com/watch?v=peOVAQVitr4
w 2012 - "Now Here This" https://www.youtube.com/watch?v=EdLTc2znpNA
w 2015 - "Black Light" https://www.youtube.com/watch?v=doV3TmQRu4c

Najnowsza płyta pochodzi z 2017 - "Live at Ronnie Scott's" https://www.youtube.com/watch?v=RsazMO1vFfg

Dyskografia: https://en.wikipedia.org/wiki/John_McLaughlin_discography

Posłuchajmy także:
The Mahavishnu Orchestra Live 1972
John McLaughlin, Billy Cobham, Jan Hammer, Jerry Goodman and Rick Laird https://www.youtube.com/watch?v=nj4v1wcfLBU

The Mahavishnu Orchestra - Live in Munich, Germany 1972 John McLaughlin, Jan Hammer, Billy Cobham, Jerry Goodman, Rick Laird https://www.youtube.com/watch?v=TAMx_nkKqDg

John McLaughlin & Shakti - "Joy" Live Montreux 1976 https://www.youtube.com/watch?v=VnW2g6qbbrA

Al Di Meola, John McLaughlin, Paco De Lucia - Full Concert 1980 https://www.youtube.com/watch?v=cFlDf7Ck-N4

Paco De Lucia, Al Di Meola and John McLaughlin - "Mediterranian Sun Dance", 2009 https://www.youtube.com/watch?v=ADwfyxpriAM

"Afro Blue" Live - Chick Corea, Herbie Hancock, Carlos Satana, John McLaughlin, Wayne Shorter, Ravi Coltrane, Benny Rietveld, Dennis Chambers, Raul Rekow, Chester Thompson, Karl Perazzo https://www.youtube.com/watch?v=g8XcNz4uCVQ

Carlos Santana & John McLaughlin - "A Love Supreme" Montreux 2011 Carlos Santana, John McLaughlin - lead guitar
Etienne Mbappe - bass guitar
Raul Rekow - congas
Cindy Blackman, Dennis Chambers - drums
David K. Mathews - keyboards
Andy Vargas, Carlos Santana, John McLaughlin, Tony Lindsay - backing vocals https://www.youtube.com/watch?v=p2IpZb3osxY

Carlos Santana & John McLaughlin - "Naima" Live at Montreux 2011 https://www.youtube.com/watch?v=aM1UNA15C1A

John McLaughlin & The 4th Dimension - "Miles Beyond" Live in Dresden 2017
John McLaughlin - guitar
Gary Husband - drums, keyboards
Etienne M’Bappe - bass
Ranjit Barot - drums, percussion https://www.youtube.com/watch?v=d5s5o-bzZA8

John McLaughlin Live in New York, Full Concert 2018 https://www.youtube.com/watch?v=kO0T1B1QST8

HAPPY 77. BIRTHDAY, JOHN McLAUGLIN !!!